Қысқаша жауап: транспирация қалыпты жағдайда орташа жүреді. Қыздырғыш пен желдеткіш астында күшейеді, ал суық камерада және ылғалды аквариумда баяулайды.
Бақылау кестесі
| Жағдайлар | Не бақылаймыз? |
|---|---|
| Бақылау | Мыс сульфаты баяу көгереді; су мөлшері бірқалыпты азаяды. |
| Қыздырғыш астында | Мыс сульфаты тезірек көгереді; су ең көп мөлшерде буланады, транспирация күшейеді. |
| Желдеткіш астында | Жапырақтан су булануы артады; мыс сульфаты тез көгереді, су мөлшері азаяды. |
| Суық камерада | Мыс сульфатының түсі баяу өзгереді; су аз буланады, транспирация төмендейді. |
| Аквариумда | Ауа ылғалдылығы жоғары болғандықтан, су булануы баяулайды; мыс сульфаты әлсіз немесе баяу көгереді. |
Түсіндіру
Транспирация — өсімдіктің жапырақтары арқылы судың бу түрінде бөлінуі.
- Температура жоғарыласа, су молекулалары жылдамырақ қозғалып, булану күшейеді.
- Жел қозғалысы жапырақ маңындағы ылғалды ауаны алып кетеді, сондықтан жаңа су тезірек буланады.
- Суықта булану баяулайды.
- Ылғал ауада жапырақ пен қоршаған орта арасындағы су буының айырмасы азаяды, сондықтан транспирация төмендейді.
Мыс сульфаты сусыз күйінде ақ, ал сумен әрекеттескенде көгілдір түске өзгереді. Сондықтан оның көгеру жылдамдығы жапырақтан бөлінген су буының мөлшерін көрсетеді. Құтыдағы судың деңгейі азайса, бұл да транспирацияның жүргенін дәлелдейді.
Қорытынды: транспирацияға температура, ауа қозғалысы және ылғалдылық әсер етеді. Ең қолайлы жағдайда — жылы әрі құрғақ, желді ортада — транспирация күшейеді; суық және ылғалды ортада бәсеңдейді.
