Осмоналы Сызыковдун омуру чыгармачылыгы “шабдан казалы”
Осмоналы Сыдык уулу (1875–1942) — кыргыздын алгачкы агартуучусу, тарыхчысы жана санжырачысы. Ал кыргыз элинин тарыхын, келип чыгышын, урууларын изилдеген.
1913-жылы «Мухтасар тарых-и кыргызия», 1914-жылы «Тарих-и кыргыз Шадмания» китептерин чыгарган. Бул эмгектер кыргыз тарыхы тууралуу алгачкы жазма булактардын бири болуп саналат. 1916-жылдагы Үркүндө Кытайга өтүп, өмүрүнүн акырын ошол жакта өткөргөн.
Обсуждение
6 сообщенийИнтересные факты о нем и кто их иследовал на кыргызском
Осмонаалы Сыдык уулу тууралуу кызыктуу фактылар:
- Ал кыргыздын алгачкы тарыхчыларынын жана санжырачыларынын бири болгон.
- Анын «Мухтасар тарых-и кыргызия» аттуу эмгеги 1913-жылы, «Тарих-и кыргыз Шадмания» эмгеги 1914-жылы жарык көргөн.
- «Шадмания» эмгегинде Шабдан баатыр жана кыргыз элинин тарыхы тууралуу маалыматтар бар.
- Ал эмгектеринде эл арасындагы санжыраларды жана оозеки тарыхый маалыматтарды пайдаланган. Китептери араб жазмасы менен басылган.
Анын мурасын изилдеген окумуштуулардын бири — тарыхчы Тынчтыкбек Чоротегин. Ал Осмонаалы Сыдык уулунун тарыхчы жана санжырачы катары эмгектерин изилдеп, алардын кыргыз тарыхындагы маанисин жазган.
Дагы кызыктуу необычный фактар
Осмонаалы Сыдык уулу тууралуу дагы кызыктуу фактылар:
- Ал тарых тууралуу маалыматтарды оозеки санжырадан жана эл арасындагы эскерүүлөрдөн чогултуп, китеп кылып жазган.
- Эмгектери азыркы кыргыз тилинде эмес, ошол мезгилде колдонулган эски түрк жазма тилинде жазылган. Ошондуктан окуганда айрым сөздөрү түшүнүксүз болушу мүмкүн.
- Китептери араб тамгасы менен басылган. Бул араб тилинде жазылган дегенди билдирбейт — ал кезде түрк тилдүү элдер да араб арибин колдонушкан.
- «Мухтасар» деген сөз «кыскача» деген маанини билдирет. Демек, «Мухтасар тарых-и кыргызия» — кыргыздардын тарыхы тууралуу кыскача эмгек.
- Экинчи китебинин аталышында Шабдан баатырдын аты аталып, анда кыргыз тарыхы менен белгилүү инсандын өмүрү байланыштырылган. Бул ошол доордогу тарых жазуунун өзгөчө үлгүсү.
Анын эмгектерин тарыхчылар, анын ичинде Тынчтыкбек Чоротегин изилдеген.
Кайсыл дерде торолгониквй жерде илим алган кимдерден илим алган
Осмонаалы Сыдык уулу 1875-жылы азыркы Нарын облусунун Кочкор районундагы Кызыл-Туу айылында төрөлгөн.
Алгач айылда молдодон сабат ачып, кийин медреседе билим алган. Айрым өмүр баяндарда Бухарадагы медреседе окуганы айтылат. Бирок кайсы медреседе жана конкреттүү кимдерден окуганы тууралуу так, ишенимдүү маалымат сакталган эмес.
