Осы бүкіл тапсырма
Қысқаша жауап: тесттің дұрыс жауаптары — 1–A, 2–B, 3–D, 4–A, 5–A.
Оқылым
1-тапсырма. Тест жауаптары және түсіндірмесі
| № | Дұрыс жауап | Неліктен? |
|---|---|---|
| 1 | A) Жыл, ай, оқиға | Алдымен жыл мен ай көрсетіліп, содан кейін сол уақытта болған оқиға баяндалған. |
| 2 | B) Ақпарат | Мәтінде нақты тарихи деректер хабарланған. Оқиғалар уақыт ретімен берілгендіктен, мәтіннің берілуі хроникаға тән. |
| 3 | D) Көпшілік | Қазақстан тарихы туралы бұл мәліметтер тек оқушыларға немесе қызметкерлерге емес, жалпы жұртшылыққа арналған. |
| 4 | A) 1991 жылғы елдегі нақты оқиғаларды көрсету | Мәтіннің негізгі бөлігінде 1991 жылғы маңызды тарихи оқиғалар таныстырылады. |
| 5 | A) Нақты ақпараттардың сипаттамасы мен тізбегі берілген | Оқиғалар мерзімімен бірге тізбектелген. Олардың себеп-салдары кеңінен талданбаған. |
Есте сақта: хроникада «Қашан болды? Қандай оқиға болды?» деген сұрақтарға жауап беріледі. Бұл мәтінде де оқиғалар жылдар мен айлар бойынша реттелген.
2-тапсырма. Мәтін бойынша бес проблемалық сұрақ
- Егемендік туралы декларацияның қабылдануы Қазақстанның тәуелсіздікке жетуіне қалай ықпал етті?
- 1991 жылғы Мәскеудегі оқиғалар Қазақстандағы саяси өзгерістерге қалай әсер етті?
- Семей ядролық сынақ полигонын жабу халық пен табиғат үшін неліктен маңызды болды?
- Тоқтар Әубәкіровтің ғарышқа ұшуы Қазақстанның беделі мен ұлттық мақтанышына қалай әсер етті?
- Қазақ КСР атауының Қазақстан Республикасы болып өзгеруі елдің саяси өмірінде қандай маңызға ие болды?
Құрастыру принципі: проблемалық сұрақ жай ғана датаны атауды талап етпейді. Ол оқиғаның себебін, маңызын немесе салдарын түсіндіруге жетелейді. Сондықтан «Неліктен?», «Қалай әсер етті?» деген тіркестер қолданылды.
Жазылым
Шарт бойынша екі тақырыптың біреуін ғана таңдап, 80–100 сөздік мақала жазу керек. Таңдауыңа ыңғайлы болу үшін екі үлгі де берілді.
1-нұсқа. «Көшпенділер мәдениеті – өркениеттің бастауы»
Көшпенділер мәдениеті – халқымыздың асыл қазынасы. Суретте киіз үйлер, мал шаруашылығы және қолөнер бұйымдары бейнеленген. Бұл көріністер ата-бабаларымыздың табиғатпен үйлесімді өмір сүргенін танытады.
Көшпелі жұрт мал өсіріп, жыл мезгіліне қарай қоныс аударған. Малдан алынған жүн мен тері өңделіп, күнделікті тұрмысқа қажетті заттар жасалған. Шеберлер әсем бұйымдар жасап, оларды ою-өрнекпен безендірген. Киіз үй де көшпелі өмірге қолайлы баспана болған: оны жинап, басқа жерге көшіру оңай еді.
Осылайша, шаруашылық пен қолөнер дамып, өркениеттің қалыптасуына негіз болған. Көшпенділер табиғатты тек тіршілік көзі ретінде ғана емес, ортақ үйі ретінде қадірлеген. Сондықтан бұл мұраны білу және сақтау – ұрпақтың парызы.
2-нұсқа. «Денім сау болсын десең...»
Денсаулық – адам өміріндегі ең қымбат байлық. Оны сақтау үшін күнделікті әдеттерімізге көңіл бөлуіміз керек. Денім сау болсын десең, өзіңе қамқорлық жасауды бүгіннен баста.
Ең алдымен, күн тәртібін сақтап, жеткілікті ұйықта. Таңертеңгі жаттығу денені сергітеді, ал таза ауада серуендеу көңіл күйді көтереді. Көкөніс пен жемісті көбірек жеп, таза су іш. Тамақтанар алдында қолыңды жуып, жеке тазалықты да ұмытпа. Телефонға ұзақ үңілмей, көзге демалыс бер. Спортпен айналыс, бірақ шамадан тыс күш түсірме.
Денсаулық – өмірдің тірегі. Пайдалы әдеттерді тұрақты ұстанған адам өзін сергек сезінеді. Сондықтан денсаулығыңды тек ауырғанда ғана емес, әрдайым күт.
Мақаланың талаптарға сәйкестігін тексеру
- Құрылымы сақталған: бірінші абзацта тақырып таныстырылады, екіншісінде негізгі ой ашылады, соңында қорытынды жасалады.
- Көркемдегіш құралдар бар: «асыл қазынасы», «өмірдің тірегі» — метафоралар.
- Шылаулар бөлек жазылған: «киіз үй де», «тазалықты да», «жүн мен тері».
- Жалғаулар сөзге қосылып жазылған: «малдан», «тұрмысқа», «денсаулығыңды».
- Екі үлгінің де негізгі мәтіні 80–100 сөз талабына сай.
Обсуждение
2 сообщенияЖазылымда 1 мәтінде неше сөз 95 па?
Бірінші мәтінде тақырыпты қоспағанда 93 сөз бар. 95 емес, өйткені екі сызықша (–) сөз болып саналмайды.
Мәтін 80–100 сөз талабына сай.
