Қысқаша жауап
3. Заттардың агрегаттық күйлері:
- Қатты күй: бөлшектер бір-біріне өте жақын, реттелген; зат өз пішіні мен көлемін сақтайды, сығуға нашар келеді.
- Сұйық күй: бөлшектер жақын, бірақ орын ауыстыра алады; көлемі сақталады, пішіні ыдысқа қарай өзгереді, аққыш.
- Газ тәрізді күй: бөлшектер бір-бірінен алыс, ретсіз қозғалады; өз пішіні мен көлемі жоқ, ыдыстың толық көлемін алады, оңай сығылады.
4. Иә, болады. Ол үшін затты қыздыру немесе салқындату керек. Мысалы: мұз → су → бу; буды салқындатсақ → су; суды тоңазытсақ → мұз.
5.
| Процесс | Өтуі | Анықтамасы |
|---|---|---|
| Балқу | қатты → сұйық | Қатты заттың сұйыққа айналуы |
| Кристалдану (қатаю) | сұйық → қатты | Сұйықтың қатты күйге өтуі |
| Булану | сұйық → газ | Сұйықтың газ тәрізді күйге өтуі |
| Конденсация | газ → сұйық | Газдың сұйыққа айналуы |
| Сублимация | қатты → газ | Қатты заттың сұйық күйді айналып өтіп, газға айналуы |
| Десублимация | газ → қатты | Газдың сұйық күйді айналып өтіп, қаттыға айналуы |
6.
- а) Балқыған темірдің салқындап қатуы — кристалдану (қатаю).
- ә) Жуынатын бөлмедегі шынының сулануы — конденсация.
- б) Дымқыл киімнің кептуі — булану.
- в) Шөп бетінде шықтың пайда болуы — конденсация.
Қалай ойлау керек:
Кез келген мұндай тапсырмада алдымен бастапқы күйді және соңғы күйді анықта:
- қатты → сұйық — балқу;
- сұйық → қатты — кристалдану;
- сұйық → газ — булану;
- газ → сұйық — конденсация;
- қатты → газ — сублимация;
- газ → қатты — десублимация.
Тексеру: 6-тапсырмада темір сұйық күйден қаттыға, су буы газдан сұйыққа, киімдегі су сұйықтан газға, ал шық газдан сұйыққа өткен. Сондықтан жауаптар сәйкес келеді.