Қысқа жауабы: әр азатжолдан тірек сөзді табу үшін алдымен сол азатжолдың негізгі ойын анықтайсың, содан кейін осы ойды ең дәл беретін сөзді таңдайсың. Тірек сөз — жиі қайталанған сөз емес, азатжолдың мағыналық орталығы.
Қаламдар:
- Азатжолды оқып: «Бұл азатжол не туралы?» деген сұраққа бір сөйлеммен жауап бер.
- Сол жауаптағы негізгі ұғымды білдіретін сөзді таңда. Көбіне ол зат есім немесе қысқа тіркес болады.
- Тексер: сол сөзді алып тастаса, азатжолдың негізгі ойы бұзыла ма? Бұзылса — ол тірек сөз. Егер азатжол онсыз да түсінікті болып қалса, басқа сөзді таңда.
- Әр азатжолға 1 тірек сөз немесе 2 сөздік қысқа тіркес жеткілікті. Бүкіл сөйлемді көшірудің қажеті жоқ.
Мысал: «Біз отбасымызбен табиғат аясында демалуға шықтық. Табиғат – адамның ең жақын досы...» деген азатжолда негізгі ой — табиғаттың адамға әсері. Сондықтан тірек сөз: табиғат. Келесі азатжол табиғаттың денсаулыққа пайдасы туралы болса, тірек сөз денсаулық; табиғатты қорғау туралы болса — қорғау болады.
Тексеру: тапқан тірек сөздерің мәтіннің жалпы тақырыбын ашып тұрса, яғни «табиғат – денсаулық» ойына қатысатын болса, дұрыс таңдалған.
