Кароткі адказ (№ 2)
«Ад прадзедаў спакон вякоў нам засталася спадчына» — сказ апавядальны, няклічны, просты, двухсастаўны, распаўсюджаны, поўны (стверджальны; чужой мовы няма).
Табліца «Характарыстыка сказаў»
| Характарыстыка сказа | Разнавіднасці | Прыклады |
|---|---|---|
| Паводле мэты выказвання | апавядальныя · пытальныя · пабуджальныя | Восеньскі лес ціха шапочацца. · Куды ты ідзеш? · Беражыце прыроду! |
| Паводле інтанацыі | няклічныя · клічныя | Мы вярнуліся з паходу. · Які сёння цудоўны дзень! |
| Паводле наяўнасці галоўных і другасных членаў | нераспаўсюджаныя · распаўсюджаныя | Птушкі адляцелі. · Птушкі адляцелі ў вырай. |
| Прамаўленне (чужая мова) | без чужой мовы · з прамой мовай · з ускоснай мовай | Дзед чытае газету. · «Сёння будзе дождж», — сказаў дзед. · Дзед сказаў, што сёння будзе дождж. |
Калі ў вашай табліцы ёсць радок пра будову сказа, дапішы: простыя · складаныя (Вечарэла. · Вечарэла, і ў вокнах запальваліся агні.)
Як атрымаўся адказ для № 2
- Аснова сказа: хто/што? — спадчына (дзейнік), што зрабіла? — засталася (выказнік). Аснова адна → просты; ёсць і дзейнік, і выказнік → двухсастаўны.
- Мэта выказвання: сказ паведамляе пра факт, у канцы кропка → апавядальны (не пытальны і не пабуджальны).
- Інтанацыя: кропка, спакойная інтанацыя, знака «!» няма → няклічны.
- Другасныя члены: ад прадзедаў і спакон вякоў (устойлівы выраз са значэннем «з даўніх часоў») — абставіны, нам — дапаўненне. Яны ёсць → распаўсюджаны.
- Паўната: усе патрэбныя члены на месцы, здагадвацца пра нешта з кантэксту не трэба → поўны.
Праверка: прыбярыце кропку і пастаўце пытанне — «Што зрабіла спадчына?» Адказ ёсць, сказ не пытальны. Пастаўце «!» — з’явіцца клічная інтанацыя, і сказ стане клічным. Так мяняецца толькі адзін пункт характарыстыкі.
Алгарытм для любога сказа: аснова → мэта → інтанацыя → другасныя члены → паўната.
