Помоги с соч

Қысқаша жауаптар

Тыңдалым

1. В — отбасы, ата-баба, тәрбие.
2. А — Тұрмысқа шыққан қыздарына жасау береді.
3. «Шын» бағанында 2-ші ақпарат: «Ата-ана балаларының тәлім-тәрбиесіне жауапты».
4. енші: Әке мен шеше ақылдасып, үйленген ұлдарына енші бөледі.
5. Ата-әжені, әке-шешені ерекше құрметтеген.

Оқылым

1. «Жалған» бағанында 3-ші ақпарат: «Жетісу аймағына жатады» — өйткені мәтінде «Сарыарқа аймағын алып жатыр» деп жазылған. 2–3.

• қысқы — жазғы
• аласа — биік
• ел — халық
• кішкентай — ұсақ

4. В — 1, С — 2, А — 3.
5. Сарыарқа аймағында (Қарағанды облысының Қарқаралы ауданында) орналасқан.

Жазылым (2-тақырып үлгісі) Менің елім – Тәуелсіз Қазақстан. Әр адамның өз Отаны бар. Мен үшін Отан – туып-өскен жерім, ата-анам, достарым. Қазақстанда әртүрлі ұлт өкілдері тату-тәтті өмір сүреді. Біздің еліміз бай табиғатымен, кең даласымен, биік тауларымен ерекшеленеді. Мен елімнің болашағына сенемін және оны қорғауға дайынмын. Тәуелсіздік – ең қымбат қазына!

Айтылым (2-тақырып бойынша диалог үлгісі) — Сәлем, Айдар! Тауға саяхат жасаған дұрыс па деп ойлайсың ба?
— Сәлем! Иә, менің ойымша, тауға саяхат өте пайдалы. Табиғатта демалу көңілді көтереді.
— Мен де таудағы таза ауаны жақсы көремін. Бірақ саяхатқа дайындық керек емес пе?
— Әрине, қауіпсіздік ережелерін сақтау керек. Жылы киім мен су алуды ұмытпау керек.
— Сен Қарқаралы тауларына бардың ба?
— Иә, былтыр бардым. Ондағы Шайтанкөл өте әдемі! Саған да баруға кеңес беремін.
— Рахмет! Мен де отбасыммен барып, табиғаттың сұлулығын тамашалағым келеді.

Қалай орындау керек (принцип)

• Тірек сөздер — мәтіннің негізгі ойын білдіретін және жиі кездесетін сөздер. Бұл мәтінде отбасы, ата-баба, тәрбие туралы айтылған, сондықтан В нұсқасы дұрыс. «Отан», «Әл-Фараби», «мақал-мәтелдер» мәтінде жоқ.
• «Шын/жалған» тапсырмасында әр ақпаратты мәтінмен салыстыр. Мысалы, «інінің орны ерекше» деген жоқ, керісінше әке мен ананың орны ерекше делінген. Ал «Ата-ана балаларының тәлім-тәрбиесіне жауапты» деген сөйлем мәтінде дәл бар.
• Антоним — қарама-қарсы мағыналы сөз (қысқы — жазғы, аласа — биік). Синоним — мағынасы жақын сөз (ел — халық, кішкентай — ұсақ). Оларды мәтіннен іздеу керек.
• Сөйлемдерді реттеу үшін мәтін құрылымына қара: алдымен жалпы анықтама (В), содан кейін қай аймақта орналасқаны (С), соңынан нақты нысандар — таулар мен көлдер (А).
• Толық жауап бергенде сұраққа сай сөйлем құра: «Қарқаралы ұлттық табиғи саябағы Сарыарқа аймағында орналасқан».

Тексеру: 4-тапсырмадағы сөйлемді мәтінмен салыстырсақ, «үйленген ұлдарына енші бөледі» деп дәл келеді. Ал 5-жауапта мәтіндегі «ата-әжені, әке-шешені ерекше құрметтеген» деген жолды пайдаландық.