осы 3 бөлім
3-бөлімнің 5-тапсырмасы — «Жыраулар поэзиясы – көне тарихи мұрасы» тақырыбына 100–120 сөз эссе. Дайын үлгі:
«Жыраулар поэзиясы – көне тарихи мұрасы»
Жыраулар поэзиясы — халықтың сөз өнеріндегі тарихы мен рухани жады. Асан Қайғы, Қазтуған, Доспамбет, Шалкиіз, Жиембет шығармаларында ел бірлігі, батырлық, әділеттілік мұраттары көрінеді. Жиембеттің «Еңсегей бойлы Ер Есім» жырында автор Есім ханның қателігін сынап, билеушіге ақыл айтады, жауапкершілікке шақырады. Мұндағы кейіпкерлер — нақты тарихи тұлғалар, ал жырау бейнесі — дана кеңесші әрі халық ар-ожданы. Жырда эпитет, қайталау, шешендік сөз қолданылып, ой әсерлі жеткізіледі. Жыраулар қоғамдағы әділетсіздікті де, ел қорғау міндетін де бірдей жырға қосқан. Жырау сөзі тарихи шежіремен астасып, ұрпаққа аманат ретінде жеткен. Бұл мұра хандық дәуірдегі оқиғаларды танытып, ұлттық тәрбие мен патриотизмнің көзі ретінде құнды. Сондықтан жыраулар поэзиясын тарихи дерек те, көркем сөз үлгісі деп бағалауға болады.
Қалай құру керек:
- Кіріспе: жыраулар поэзиясы — ауыз әдебиетіндегі тарихи мұра екенін айту.
- Негізгі бөлім: бір-екі жырауды атап, шығармадағы кейіпкерді талдау; автор бейнесін ашу — ол дана ақылшы, батыл сыншы, отаншыл.
- Қорытынды: мұраның тарихи құндылығы мен көркемдік маңызына баға беру.
«Автор бейнесі» деп ақынның өмірбаянын емес, жырдағы дауысын — кеңесші, сыншы, халық мұңын жеткізуші қалпын айтамыз. Мәтін шамамен 110 сөз, талапқа сай.
Обсуждение
4 сообщенияҚысқаша
«Жыраулар поэзиясы – көне тарихи мұрасы» (қысқаша)
Жыраулар поэзиясы — халықтың тарихи жады мен сөз өнерінің мұрасы. Асан Қайғы, Қазтуған, Жиембет жырларында ел бірлігі, батырлық, әділеттілік мұраттары жырланады. Жиембеттің «Еңсегей бойлы Ер Есім» жырында жырау Есім ханға ақыл айтып, жауапкершілікке шақырады. Мұнда нақты тарихи тұлғалар мен автор бейнесі — дана кеңесші, халық ар-ожданы ашылады. Эпитет, қайталау, шешендік сөздер ойды әсерлі жеткізеді. Жырау мұрасы — тарих пен көркем сөздің құнды көзі.
(≈55 сөз — талап 100–120 сөз болса, ортаңғы бөлімге бір сөйлем қосуға болады.)
Қортынды жазшы
Қорытынды нұсқасы:
Осылайша, жыраулар поэзиясы — хандық дәуірдің тарихын да, халықтың ой-мұратын да бойына сіңірген құнды мұра. Жырау жырлары ұрпаққа ел бірлігін, әділеттілікті, отаншылдықты насихаттайды. Сондықтан оны тарихи дерек ретінде де, көркем сөз үлгісі ретінде де бағалауға болады.
(≈35 сөз)
Қалай жазылған:
- Жинақтау сөзі — «осылайша» / «қорыта айтқанда».
- Негізгі ойды қайталау — кіріспедегі тезисті басқа сөзбен қайталау (мұраның құндылығы).
- Өз бағаң — «тарихи дерек әрі көркем сөз үлгісі» деген тұжырым.
Қорытындыда жаңа ой қоспай, тек негізгі бөлімде айтылғанды жинақтау керек. Егер эссе 100–120 сөзге толық болса, осы қорытындыны сол мәтінге қосып жіберуге болады.
