Канспек по химии химичныя уластивасци кислотных аксидау на беларуском
Кароткі адказ. Кіслотныя аксіды — гэта «ангідрады кіслот». Яны ўзаемадзейнічаюць з вадой (з утварэннем кіслаты), з асновамі і асноўнымі аксідамі (з утварэннем солі і вады), а таксама з амфатэрнымі аксідамі. З кіслотамі і іншымі кіслотнымі аксідамі ў звычайных умовах яны, як правіла, не рэагуюць.
Канспект: хімічныя ўласцівасці кіслотных аксідаў
1. Азначэнне
Кіслотны аксід — гэта аксід, якому адпавядае кіслата. Часцей за ўсё гэта аксід неметалу або металу ў высокай ступені акіслення.
Прыклады:
| Аксід | Адпавядае кіслаце |
|---|---|
| CO₂ | H₂CO₃ |
| SO₂ | H₂SO₃ |
| SO₃ | H₂SO₄ |
| P₂O₅ | H₃PO₄ |
| N₂O₅ | HNO₃ |
| SiO₂ | H₂SiO₃ |
2. Галоўны прынцып
Кіслотны аксід у рэакцыях паводзіць сябе як кіслата. Таму з асновамі і асноўнымі аксідамі ён дае соль + ваду.
Каб запісаць соль:
- вызначы, якой кіслаце адпавядае аксід;
- вазьмі яе кіслотны астатак;
- далучы катыён металу з асновы або асноўнага аксіду;
- ураўнаваж ураўненне.
3. Асноўныя рэакцыі
а) З вадой — утварэнне кіслаты
\[ SO_3 + H_2O = H_2SO_4 \]
\[ CO_2 + H_2O \rightleftarrows H_2CO_3 \]
\[ P_2O_5 + 3H_2O = 2H_3PO_4 \]
\[ N_2O_5 + H_2O = 2HNO_3 \]
Важна: не ўсе кіслотныя аксіды рэагуюць з вадой. Напрыклад, \(SiO_2\) у звычайных умовах з вадой не ўзаемадзейнічае.
б) З асновамі і шчолачамі — соль + вада
\[ CO_2 + Ca(OH)_2 = CaCO_3\downarrow + H_2O \]
\[ SO_3 + 2NaOH = Na_2SO_4 + H_2O \]
\[ P_2O_5 + 6NaOH = 2Na_3PO_4 + 3H_2O \]
Калі шчолачы мала або аксіду ў лішку, могуць утварацца кіслыя солі:
\[ CO_2 + NaOH = NaHCO_3 \]
в) З асноўнымі аксідамі — соль
\[ CO_2 + CaO = CaCO_3 \]
\[ SO_3 + CaO = CaSO_4 \]
\[ P_2O_5 + 3CaO = Ca_3(PO_4)_2 \]
г) З амфатэрнымі аксідамі — соль
\[ Al_2O_3 + 3SO_3 = Al_2(SO_4)_3 \]
д) Асобны выпадак для \(SiO_2\)
\(SiO_2\) не рэагуе з вадой, але пры сплаўленні ўзаемадзейнічае з асновамі і асноўнымі аксідамі:
\[ SiO_2 + CaO = CaSiO_3 \]
\[ SiO_2 + 2NaOH = Na_2SiO_3 + H_2O \]
4. Што важна памятаць
- Кіслотныя аксіды звычайна не рэагуюць з кіслотамі.
- З іншымі кіслотнымі аксідамі ў большасці выпадкаў не ўзаемадзейнічаюць.
- Некаторыя кіслотныя аксіды могуць акісляцца кіслародам, напрыклад: \[ 2SO_2 + O_2 \rightleftarrows 2SO_3 \] Гэта ўжо акісляльна-аднаўленчая рэакцыя, а не асноўная ўласцівасць кіслотных аксідаў.
5. Як правяраць сябе
Прыклад: \(SO_2 + NaOH\).
- \(SO_2\) адпавядае \(H_2SO_3\), кіслотны астатак — \(SO_3^{2-}\).
- З Na⁺ атрымліваецца соль \(Na_2SO_3\).
- Запісваем: \[ SO_2 + 2NaOH = Na_2SO_3 + H_2O \] Праверка па атамах: Na — 2, S — 1, H — 2, O — 4. Усё сыходзіцца.
