Кыска жооп
Фейк маалымат — бул чындыкка дал келбеген, текшерилбеген, адамды адаштыруу үчүн таратылган жалган маалымат.
Өзүң жөнүндө 3 түрдүү маалымат (мисал):
| Түрү | Мисал |
|---|---|
| Тексттик | «Менин атым Айбек. Мен 6-класста окуйм. Эртең мектептен кийин баскетбол ойнойм.» |
| Графикалык | Классташтарым менен тарткан сүрөтүм же мектеп формасындагы фотосүрөтүм (же өзүм тарткан диаграмма) |
| Сандык | «Боюм — 150 см, салмагым — 40 кг. Туулган жылым — 2012. Математикадан — 5.» |
Негизги кадамдар
1. Фейк маалыматтын белгилери:
- булагы белгисиз (ким жазганы, кайдан алынганы белгисиз);
- текшерүүгө мүмкүн эмес же башка булактарда жок;
- көбүнчө коркунуч, ачуу же таң калуу сезимин ойготот — ошондуктан тез тарайт;
- «бирөө айтты», «интернетте жазылыптыр» дегенге таянат.
2. Маалыматтын үч түрүн ажыратуу:
- тексттик — сөз, сүйлөм, баяндоо;
- графикалык — сүрөт, схема, диаграмма, карта;
- сандык — сандар, өлчөмдөр, статистика.
3. Өзүң жөнүндө жазуу: ар бир түргө бирден гана мисал келтир, ойлоп тапкан нерсе эмес, чындыкты жаз. Мисалы, графиктик бөлүгүнө сүрөт же диаграмма клей/чийип койсоң болот.
4. Текшерүү: жазганыңдан кийин сура: «Бул үч мисал бири-биринен түрү боюнча айырмаланып турабы? Баары менин өзүм жөнүндөбү?» Эгер ошондой болсо — тапшырма туура аткарылды.
