иштеп бер
Кыскача жооп
2-тапшырма (таблица):
| Аталышы | Металл же металл эмес |
|---|---|
| Бериллий | металл |
| Магний | металл |
| Алюминий | металл |
| Аргон | металл эмес |
| Кычкылтек | металл эмес |
3-тапшырма. Калың кара сызыктын сол жагында металлдар жайгашкан. Алардын окшоштуктары: баары электр тогун жана жылуулукту өткөрөт, металлдык жалтырактыгы бар, ийилгич жана согууга келет, бөлмө температурасында катуу (сымаптан башка).
4-тапшырма. Мезгилдик таблицада металлдар көп (118 элементтин ~90и металл).
5-тапшырма. Мезгил ичинде солдон онго карай металлдык касиеттер начарлап, металл эместик касиеттер күчөйт.
Принципти түшүнүү
Металл / металл эмес — кантип аныктоо керек? Таблицада тепкич сымал калың сызык бар — ал шарттуу чек. Ошол сызыктын сол жагында жана астында металлдар, оң жагында жана үстүндө металл эместер турат. Ошондуктан Be, Mg, Al — металлдар, ал эми O жана Ar (оң жактагы топчо) — металл эместер. Аргон — инерттүү газ, ал да металл эмес.
Мезгил боюнча өзгөрүү (5-тапшырма) Мезгил — таблицадагы горизонталдуу катар. Солдон онго жылганда:
- ядронун заряды өсөт;
- сырткы катмардагы электрондордун саны 1ден 8ге чейин өсөт;
- атомдун радиусу кичирейет;
- ошого байланыштуу металлдык касиеттер начарлап, металл эместик касиеттер күчөйт.
Мисал (3-мезгил): Na, Mg, Al — металлдар → Si — жарым металл → P, S, Cl — металл эместер → Ar — инерттүү газ.
Мисал (2-мезгил): Li, Be — металлдар → B — жарым металл → C, N, O, F — металл эместер → Ne — инерттүү газ.
Текшерүү: эгер элемент мезгилдин башында турса — металл, аягында турса — металл эмес. Бул эреже 3- жана 2-мезгилдин мисалдары менен дал келет, демек жооп туура.
