Конспект схемага

Кыска жооп. Параграфтын өзөгү — Россиянын XVII кылымдагы өнүгүү багыты: Кымкуут учурдан абсолюттук-бюрократиялык монархияга өтүү. Муну төмөнкү конспект-схема менен көрсөтсө болот.

Конспект-схема: «Россия мамлекети XVII–XVIII кылымдарда»

Негизги хронология: 1606–1607 → 1649 → 1696 → 1709 → 1711 → 1721

Схеманын өзөгү:

РОССИЯ XVII–XVIII кк.
├─ Кымкуут учур (1598–1613) → Романовдор династиясы
├─ Абсолюттук монархия (1649–1721)
├─ Экономика: айыл чарба → кол өнөрчүлүк → мануфактура → рынок
└─ Жыйынтык: сословиелик-өкүлдүк монархия → абсолюттук-бюрократиялык мамлекет

1. Саясат: Кымкуут учур (1598–1613)

• 1584 Иван IV өлдү → Фёдор падыша болду.
• 1598 Фёдор өлдү → Борис Годунов падыша болду.
• 1601–1602 ачарчылык → элдик көтөрүлүштөр.
• 1606–1607 Иван Болотниковдун көтөрүлүшү.
• 1605 Лжедмитрий I Москваны ээледи; 1606-жылы майда кулатылды.
• 1607 Лжедмитрий II; 1610 Василий Шуйский тактан кулатылды.
• 1610–1612 поляк-швед интервенциясы.
• 1611 I ополчение; 1612 II ополчение (К. Минин, Д. Пожарский) → Москва бошотулду.
• 1613 Земстволук собор → 17 жаштагы Михаил Романов падыша болду.
• 1617 Швеция менен тынчтык келишими (Столбово).

2. Абсолюттук монархиянын калыптанышы

• 1649 Собордук уложение: падыша бийлиги корголду, крепостнойлук мыйзамдаштырылды, Юрьев күн алынып салынды.
• Башкаруу: 80 приказ, 4,5 миң чиновник; жергиликтүү бийликте воеводалар.
• Армия: «жаңы түзүлүштөгү» туруктуу полктор.
• 1696 Пётр I өз алдынча падыша болду.
• 1709 Полтава салышташуусу.
• 1711 Сенат түзүлдү.
• 1721 Пётр I император болду.

3. Экономика

• Калкы 10,5 млн, 335 шаар.
• Айыл чарба: натуралдык чарба, феодалдык жер ээлиги, барщина жана оброк.
• Кол өнөрчүлүк: 50гө жакын металл иштетүү түрү; токчулук, тегирменчилик, тери иштетүү.
• Мануфактура: 55 мануфактура.
• Рынок: бүткүл россиялык рынок; Макарьев, Ирбит, Свенск ярмаркалары.
• Соода: Архангельск — Европа (товар айлануунун 75%), Астрахань — Азия.

4. Жыйынтык

• Сословиелик-өкүлдүк монархия → абсолюттук-бюрократиялык мамлекет.
• Поляк-швед интервенциясынын кесепетинен Балтикага чыгуу жолу жабылып, бир катар жерлер жоголду.

Ачкыч терминдер:

• Крепостнойлук — дыйкандын феодалга жана жерге багынышын мыйзамдаштыруу.
• Сенат — мамлекеттик башкаруунун жогорку органы.
• Земство — жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу; бул темада негизинен Земстволук собор — сословиелердин өкүлдөрүнүн жыйыны.
• Мануфактура — кол эмгегине негизделген ири ишкана.

Кантип ушундай схема түзүлөт:

1. Теманын негизги идеясын бир сүйлөм менен жаз.
2. Текстти үч-төрт блокко бөл: саясат, экономика, жыйынтык.
3. Ар бир блокко 3–5 эң маанилүү датаны жана терминди гана калтыр.
4. Узун сүйлөмдөрдү кыскарт: «ким? качан? эмне болду?» деген суроолорго жооп жаз.
5. Даталарды стрелка менен туташтырып, хронологиялык сызык кыл.

Текшерүү: окуу китебиндеги негизги даталар — 1606–1607, 1649, 1696, 1709, 1711, 1721 — схемага толук кирди. Эң маанилүү байланыш: 1649-жылдагы крепостнойлуктун мыйзамдаштырылышы жана 1721-жылдагы империянын жарыяланышы абсолюттук монархиянын негизги белгилери.