Кыргызстан жаралышы
«Кыргызстан жаралышы» — так суроо эмес, теманын аталышы. Сөздө «т» тамгасы түшүп калган болушу мүмкүн: «Кыргызстандын жаратылышы». Ошого ылайык кыскача жооп:
Кыска жооп: Кыргызстан — бийик тоолуу өлкө. Анын жаратылышы Теңир-Тоо жана Памир-Алай тоолору, Ысык-Көл, мөңгүлөр, тоо дарыялары жана бийиктик боюнча алмашкан табигый зоналар менен өзгөчөлөнөт.
Негизги пункттар:
- Рельеф: аймактын 90%га жакыны тоолор; орточо бийиктик 2750 м; эң бийик чоку — Жеңиш (7439 м).
- Суулар: Ысык-Көл — ири тоо көлү, кышында тоңбойт; Нарын, Чүй, Талас сыяктуу дарыялар; 8000ден ашык мөңгү.
- Климат: континенттик, кургак; бийиктик менен өзгөрөт.
- Табигый зоналар: чөл, талаа, токой, субальп жана альп шалбаалары, кар-мөңгү зонасы.
- Биоартүрдүүлүк: илбирс, аркар, тоо эчки, суур; Арсланбобдогу жаңгак токойлору.
- Коргоо: Ысык-Көл, Сары-Челек, Беш-Арал коруктары; Ала-Арча улуттук паркы.
Эссе кантип жазылат (принцип):
- Киришүү: Кыргызстан — тоо өлкөсү деген негизги ой.
- Негизги бөлүк: рельеф → суу → климат → өсүмдүк жана жаныбарлар → коргоо.
- Жыйынтык: табиятты сактоо керектиги тууралуу чакырык.
Ар бир ойду факт же мисал менен бекемде.
Текшерүү: 7439 м — Жеңиш чокусу; Ысык-Көл кышында тоңбойт; мөңгүлөр 8000ден ашык. Бул фактылар текстте туура берилсин.
Эгер тапшырма «Кыргызстандын жаралышы» (тарых) боюнча болсо: 1924 — Кара-Кыргыз автономиялуу облусу, 1926 — Кыргыз АССР, 1936 — Кыргыз ССР, 1991-жылы 31-августта көз карандысыздык жарыяланган. Ошону тактап жазсаң, тарых боюнча да толук түшүндүрөм.
