Презентация жаса слайд шоу презентация чыгыш жер ортолук деңизи Эллинизм доорунда деген темада
Кыскача жооп
Презентациянын өзөгү — бир негизги ой: эллинизм (б.з.ч. 323–30-жж.) — грек (эллиндик) жана чыгыш (Египет, Месопотамия, Персия, Орто Азия, Индия) маданияттарынын айкалышынан жаралган жаңы дүйнө. Слайддарың ушул ойду далилдеши керек, фактыларды жөн гана тизмелебеши керек.
Принцип: презентация — себеп-натыйжа чынжыры
Ийгиликтүү тарыхый презентация мындай логикага курулат:
Александрдын жортуулу → империянын бөлүнүшү → эллинисттик мамлекеттер → грек-чыгыш синтези (шаар, тил, илим, дин) → Римдин басып алышы
Ар бир слайд бул чынжырдын бир гана звеносун түшүндүрөт. Эреже: 1 слайд = 1 ой + 3–5 пункт + 1 сүрөт/карта/схема. Оозеки 1 слайд ≈ 1 мүнөт.
Слайддар боюнча план (10–12 слайд)
1. Тема жана максат «Чыгыш жана Жер Ортолук деңизи эллинизм доорунда». Хронология: б.з.ч. 323 (Александрдын өлүмү) – б.з.ч. 30 (Египеттин Римге кошулушу). Негизги суроо: эллинизм эмне үчүн «эки дүйнөнүн жолугушуусу» деп аталат?
2. Жолдун башталышы: Александр Македонский Б.з.б. 334–323-жж. жортуул: Греция → Кичи Азия → Египет → Персия → Индияга чейин. Натыйжа: дүйнөнүн биринчи «дүйнөлүк» империясы.
3. Империянын кулашы Александр б.з.ч. 323-ж. каза болот. Диадохтор (мураскерлери) согуштары: б.з.ч. 301-ж. Ипс, б.з.ч. 281-ж. Курупедион салгылаштары. Бир империянын ордуна бир нече мамлекет.
4. Эллинисттик мамлекеттердин картасы (таблица)
| Мамлекет | Борбору | Белгилүү башкаруучусу | Өзгөчөлүгү |
|---|---|---|---|
| Птолемейлер | Александрия | Птолемей I, Клеопатра VII | Египет, дан кампасы, байлык |
| Селевкиддер | Селевкия → Антиохия | Селевк I | Эң чоңу: Сирия–Месопотамия–Иран |
| Антигониддер | Пелла | Антигон, Деметрий | Македония жана Греция |
| Пергам (Атталиддер) | Пергам | Аттал I | Кичи Азия, китепкана, алтарь |
| Греко-Бактрия | Бактры (Ай-Ханум) | Диодот | Орто Азия жана Индия менен байланыш |
| Парфия | Ниса | Аршак | Кийин Римдин башкы атаандашы |
5. Бийлик түзүлүшү «Эллинисттик монархия»: падыша культу, чоң бюрократия, жалданма аскер, грек полисстери өзүн-өзү башкаруу укугун сактаган.
6. Шаарлар жана экономика Александрия, Антиохия, Селевкия — жаңы мегаполистер. Деңиз жана кербен соода жолдору, бирдиктүү акча, кол өнөрчүлүк. Жибек Жолунун башталышы.
7. Маданияттын синтези Койне (жалпы грек тили) — эл аралык баарлашуу тили. Архитектурада грек формасы + чыгыш монументалдуулугу. Скульптура: Лаокоон, Самофракиялык Ника, Пергам алтары.
8. Илим жана билим Александрия мусейону жана китепканасы — илимдин борбору. Эратосфен (Жердин өлчөмү), Евклид (геометрия), Архимед, Гиппарх (астрономия), Герофил (анатомия).
9. Дин жана философия Дин синкретизми: Серапис, Исида культу, падышаны кудайлаштыруу. Философия: стоицизм, эпикуреизм, кинизм — адамдын ички тынчтыгына көңүл буруу.
10. Чыгыш дүйнөсүндөгү өзгөрүүлөр Египет, Месопотамия, Иран, Бактрия. Индия менен байланыш: Ай-Ханум шаары, Ашоканын жазууларындагы «йона» (гректер) эскерүүсү.
11. Эллинизмдин аякташы Рим экспансиясы: б.з.ч. 168 (Пидна), 146 (Коринф), 133 (Пергам мураска), 64 (Сирия), 30 (Египет). Эллинизм б.з.ч. 30-ж. бүтөт.
12. Мурас жана жыйынтык Илим, тил, шаар маданияты Рим аркылуу Европага өткөн. Христиандык дин тараган чөйрө эллинисттик шаарларда калыптанган. Жыйынтыкта: эллинизм — жоголгон маданият эмес, Жер Ортолук деңизинин жалпы мурасы.
Текшерүү (слайддарыңды текшер)
- Ар бир слайд темага жооп берип жатабы, же жөн эле кошумча фактыбы?
- Даталар кармалып турабы: 323, 301, 281, 146, 30 б.з.ч.?
- Карта жана таблица барбы (тексттен көрө жакшы кабыл алынат)?
- Синтез эки тараптуу экенин көрсөттүңбү: гректер чыгыштан динди, салтты, кийимди алган?
Көп кетирилүүчү ката: эллинизмди «гректер чыгышты гректештирди» деп түшүнүү. Туурасы — бул эки тараптуу процесс: чыгыш таасири грек маданиятына да кирген.
Обсуждение
2 сообщенияПрезентация жасап бер
Даяр презентация тексти: «Чыгыш жана Жер Ортолук деңизи эллинизм доорунда»
Төмөнкү текстти PowerPoint'ке слайд-слайды менен көчүрүп койсоң болот. Ар бир слайддын астында «Оозеки:» деген жазуу — аны слайдга жазбайсың, айтып бересиң.
Слайд 1 — Тема
Чыгыш жана Жер Ортолук деңизи эллинизм доорунда
- Эллинизм — б.з.ч. 323–30-жж.
- Бир дүйнөнүн ордуна жаңы дүйнө: грек жана чыгыш маданияттарынын айкалышы
- Негизги суроо: эллинизм эмне үчүн «эки дүйнөнүн жолугушуусу» деп аталат?
Оозеки: Бүгүн эллинизм доору кантип пайда болуп, Жер Ортолук деңизинин жана Чыгыштын турмушун кантип өзгөрткөнүн карайбыз.
Слайд 2 — Эллинизм деген эмне?
- Хронология: б.з.ч. 323-ж. (Александрдын өлүмү) — б.з.ч. 30-ж. (Египеттин Римге кошулушу)
- «Эллинизм» терминин илимге И. Дройзен киргизген (XIX к.)
- Белгилери: грек тили жана шаар маданияты Чыгышка тарайт, чыгыш салттары грек маданиятына кирет
- Эллинисттик дүйнө — Грециядан Индияга чейинки аралык
Оозеки: Эллинизм — жөн гана «гректер Чыгышты басып алды» деген мезгил эмес. Бул эки маданияттын орток жаңы маданият жараткан доору.
Слайд 3 — Башталышы: Александрдын жортуулу
- Б.з.ч. 334-ж. — жортуул башталат: Греция → Кичи Азия → Египет
- Б.з.ч. 331-ж. — Гавгамела салгылашы: Персия империясы талкаланат
- Б.з.ч. 326-ж. — Индияга чейин жетет (Гидасп дарыясы)
- Б.з.ч. 323-ж. — Александр Вавилондо каза болот
Оозеки: Александр 13 жылдын ичинде үч континентти камтыган империя түзөт. Бирок аны кармап тура турган борбордук бийлик жок болчу.
Слайд 4 — Империянын бөлүнүшү
- Мураскерлери — диадохтор — өз ара согуштарын башташат
- Б.з.ч. 301-ж. — Ипс салгылашы: империя бөлүнө баштайт
- Б.з.ч. 281-ж. — Курупедион салгылашы: бөлүнүү аяктайт
- Натыйжа: бир империянын ордуна бир нече эллинисттик мамлекет
Оозеки: Бул мамлекеттердин баары грек тилин жана грек шаар моделин сактап калган, бирок жергиликтүү чыгыш дүйнөсүндө жашаган.
Слайд 5 — Эллинисттик мамлекеттер
| Мамлекет | Борбору | Белгилүү башкаруучусу | Өзгөчөлүгү |
|---|---|---|---|
| Птолемейлер | Александрия | Птолемей I, Клеопатра VII | Египет, дан байлыгы, флот |
| Селевкиддер | Селевкия, Антиохия | Селевк I | Эң чоңу: Сирия–Месопотамия–Иран |
| Антигониддер | Пелла | Антигон, Деметрий | Македония жана Греция |
| Атталиддер | Пергам | Аттал I | Кичи Азия, китепкана, алтарь |
| Греко-Бактрия | Бактры | Диодот | Орто Азия, Индия менен байланыш |
| Парфия | Ниса | Аршак | Кийин Римдин башкы атаандашы |
Оозеки: Бул картаны көрсөтүп: Александрия, Антиохия, Пергам — эллинизмдин үч маданий борбору.
Слайд 6 — Шаарлар жана экономика
- Жаңы мегаполистер: Александрия, Антиохия, Селевкия, Пергам
- План: тор көчөлөр, агора, театр, гимнасий, акрополь
- Соода: Жер Ортолук деңизи + кербен жолдору (Жибек Жолунун башаты)
- Птолемейлердин Александриясы — байлык жана соода борбору
Оозеки: Грек полисстери жаңы шаарларда өзүн-өзү башкаруу укугун сактап калган — бул эллинисттик шаардын өзгөчөлүгү.
Слайд 7 — Маданияттын синтези
- Койне — жалпы грек тили, эл аралык баарлашуу тилине айланат
- Архитектура: грек формасы + чыгыш монументалдуулугу
- Скульптура: Самофракиялык Ника, Пергам алтары, Лаокоон
- Кийим, тамак, күнүмдүк турмуш — эки тараптан аралашуу
Оозеки: Маанилүү: синтез эки тараптуу. Гректер да чыгыштан көп нерсе алышкан — динди, салтты, кийимди.
Слайд 8 — Илим жана билим
- Александрия мусейону жана китепканасы — илимдин борбору
- Эратосфен — Жердин өлчөмүн дээрлик так эсептеген
- Евклид — «Начала», геометриянын негизи
- Архимед — физика жана математика
- Гиппарх — астрономия; Герофил — анатомия
Оозеки: Эллинисттик илим бүгүнкү илимдин түптөлүшүнүн башаты. Александрия китепканасында жүз миңдеген кол жазма болгон.
Слайд 9 — Дин жана философия
- Дин синкретизми: Серапис, Исида культу
- Падышаны кудайлаштыруу (падыша культу)
- Стоицизм, эпикуреизм, кинизм — адамдын ички тынчтыгына көңүл
- Философия «полистен» бүткүл дүйнөгө бурулат
Оозеки: Эллинизм доорунда адам өзүн «дүйнө жараны» сезе баштайт — бул дүйнө таанымдагы чоң бурулуш.
Слайд 10 — Чыгыш дүйнөсүндөгү өзгөрүүлөр
- Египет, Месопотамия, Иран — жаңы башкаруу, жаңы шаарлар
- Бактрия жана Индия: Ай-Ханум шаары, грек-бактрия искусствосу
- Ашоканын жазууларында «йона» (гректер) эскерилет
- Жергиликтүү дин, тил жана салт сакталып калат
Оозеки: Чыгыш жөн гана «кабыл алуучу» тарап эмес — ал өз кезегинде грек маданиятына таасир эткен.
Слайд 11 — Эллинизмдин аякташы
- Б.з.ч. 168-ж. — Пидна: Македония Римге көз каранды болот
- Б.з.ч. 146-ж. — Коринф талкаланат, Греция Римдин бийлигинде
- Б.з.ч. 133-ж. — Пергам мураска калат
- Б.з.ч. 64-ж. — Сирия; б.з.ч. 30-ж. — Египет. Эллинизм бүтөт
Оозеки: Эллинизм мамлекет катары жоюлду, бирок маданият катары Рим аркылуу Европага өтүп кетти.
Слайд 12 — Мурас жана жыйынтык
- Илим, тил, шаар маданияты Рим аркылуу Европага өткөн
- Христиандык дин эллинисттик шаарлардын чөйрөсүндө тараган
- Эллинизм — жоголгон маданият эмес, жалпы мурас
- Жыйынтык: эллинизм — эки дүйнөнүн синтези
Оозеки: Демек, эллинизм доору Чыгыш менен Жер Ортолук деңизин биринчи жолу бир маданий мейкиндикке бириктирген.
Слайд 13 — Булактар
- Окуу китебинин тиешелүү параграфы
- Тарыхый карталар: Александрдын империясы, эллинисттик мамлекеттер
- Иллюстрациялар: Пергам алтары, Самофракиялык Ника, Александрия китепканасынын реконструкциясы
Дизайн боюнча 5 кеңеш
- Бир слайд — бир ой. 3–5 пункттан ашпайт.
- Текстти окубайсың — айтып бересиң. Слайдда сүрөт жана карта көбүрөөк болсун.
- Ар бир слайдда даталарды калың шрифт менен белгиле (323, 301, 146, 30 б.з.ч.).
- Түстөр: күрөң-алтын жана көк (байыркы темага туура келет), фон ак.
- Шрифт: аталышта 32–40 pt, пункттарда 20–24 pt — залдан окулушу керек.
Керек болсо, ушул текстти слайддарга бөлүп, кыскартып же кайсы бир слайдды кененирээк ачып бере алам — кайсынысы керек?
