Кыска жооп
Моделдердин түрлөрүнө 3 мисал:
- Глобус — Жердин заттык (материалдык) модели.
- \(s = v \cdot t\) формуласы — кыймылдын математикалык модели.
- Электрондык таблицадагы диаграмма же учкучтун тренажёрундагы учуу симуляциясы — маалыматтык/компьютердик модель.
Принциби: эмне үчүн булар модель?
Модель — бул түпнуска объектинин ордуна аны изилдөө үчүн колдонулган, ага окшош, бирок жөнөкөйлөштүрүлгөн объект.
Моделдердин негизги түрлөрү:
| Түрү | Белгиси | Мисал |
|---|---|---|
| Заттык (материалдык) | Реалдуу нерседен жасалат | Глобус, макет, оюнчук унаа |
| Маалыматтык | Маалымат аркылуу сүрөттөйт | Сүрөт, схема, таблица, формула |
| Математикалык | Формула/теңдеме менен | \(s = vt\), \(F = ma\) |
| Компьютердик | Программада ишке ашырылат | Симулятор, электрондык таблица |
Маалыматтык моделдер да ички түрлөргө бөлүнөт: вербалдык (сөз менен), таблицалык, графикалык (сүрөт, схема), математикалык.
Текшерүү (өзүң текшерип көр)
Ар бир мисалга эки суроо бер:
- Окшоштук барбы? Глобус Жерге окшош — ооба. ✔
- Жөнөкөйбү? Глобус чыныгы Жерден кичине жана жөнөкөй — ооба. ✔
Эгер экөө тең «ооба» болсо, бул чыныгы модель. Эгер нерсе түпнускага так окшошпой, изилдеп жаткан касиетин бербесе — ал модель эмес.
Жалпылоо
Мисал келтиргенде мындай ыраат менен жаз: «<объект> — <эмненин> <кандай типтеги> модели». Мисалы: «Карта — аймактын графикалык (маалыматтык) модели».
