Привет

«Адам жана коом» — бул предмет боюнча тема. Так жардам бере алышым үчүн, тапшырманы же суроону жазып берчи: кайсы класс, кайсы тема жана эмне кылуу керек (суроого жооп, эссе, план, тест)?

Кыска жооп: бул суроого ислам илиминде эки түрдүү пикир бар — көпчүлүк окумуштуулар «пайгамбарлык эркектерге берилген» десе, айрымдары Марям (Мариям) сыяктуу аялдар да пайгамбар болгон деп эсептешет. Ал эми «эмне үчүн» деген суроого берилген жооптор — негизинен коомдук шарттар жана Кудайдын тандап алуусу менен түшүндүрүлөт.

1. Көпчүлүк (жумхур) пикири

Пайгамбарлык эркектерге таандык деп эсептелет, Курандагы аяттарга таянып:

• «Сенден мурун да шаар элдеринен эркектерден гана пайгамбар кылып жибердик» (Юсуф, 109);
• «Сенден мурун да өзүнө вахий түшүргөн эркектерден гана жибердик» (Нахл, 43; Анбия, 7).

2. Азчылык пикири

Ибн Хазм жана кээ бир башка окумуштуулар Марям (Исанын энеси) пайгамбар болгон деп эсептешкен — ага периштелер кайрылып, вахий келген (Али Имран, 42–43). Кээ бирлери Асия (Фараондун аялы) жана Мусанын энесин да ушундай деңгээлде карашат. Бул — илимий талкуу, бир маанилүү чечим эмес.

3. «Эмне үчүн эркектер?» деген жооптор

• Коомдук шарттар: пайгамбар жамаатты жетектеген, ачык убакты жүргүзгөн, сот адилеттигин аткарган, кээде согушка чыккан. Ошол доорлордогу коомдук түзүлүштө бул милдеттерди аткаруу эркектерге ылайыктуу болгон.
• Тандоо — Кудайдын эрки: «Аллах пайгамбарлыгына кимди кааласа, ошону тандайт» (Али Имран, 179). Бул адамдын баалуулугуна байланыштуу эмес.
• Бул аялдардын кемчилигин билдирбейт: Куранда Марям бүт аялдардан артык көрсөтүлөт; Хадича, Айша, Фатима эң улуу аялдар катары сыйланат. Илимде «пайгамбарлык» менен «ыйыктык (улуу такыба)» деңгээли ажыратылат — аялдар такыбалыктын эң жогорку деңгээлине жетет деп эсептелет.

Жыйынтык: бул — теологиялык талкуу; окуу китебинде көбүнчө көпчүлүк пикир менен катар «пайгамбарлык — Кудайдын тандап алуусу, ал эми аялдардын рухий орду жогору» деген ой белгиленет. Классыңды жана окуу китебиңдеги так формулировканы айтсаң, жоопту ошого ылайыктап берем.