Кыргыз адабият

6-суроонун жообу:

• бек – бий, ээ, башкаруучу, төрө
• кан – хан, падыша, эл башчы
• кадырлуу – урматтуу, сыйлуу, ардактуу
• улук – улуу, даңктуу, бийик

Түшүндүм, кечиресиң — мен 6-суроонун текстин көрбөй туруп божомолдоп жаздым. 6-суроонун өзүн (сөзү менен) же ошол барактын сүрөтүн жөнөтсөңүз, так жообун берем.

6-суроо боюнча — «Манас» эпосунун каармандарына синквейндер (тексттеги үлгү боюнча):

Манас Күчтүү, эр жүрөк Коргогон, согушкан, башкарган Эр жүрөк Манас элин коргогон Баатыр

Алманбет Акылдуу, кайраттуу Кеңеш берген, жардамдашкан, коргогон Алманбет элге акылман кеңешчи Акылман

Чубак Шайыр, эр жүрөк Ат ойноткон, согушкан, жеңген Чубак душманды ойрон кылган Мерген

Канчоро Кызганчаак, текебер Көз арткан, саткан, чыккынчылык кылган Канчоро элине чыккынчылык кылган Чыккынчы

Каныкей Акылдуу, сулуу Камкордук кылган, куткарган, сүйгөн Каныкей Манастын акылдуу жары Камкор

Менде 1–6-суроолордун тексти жок — экранда болгону «6 суроого жооп бер» деген жана сен жазган үлгү сөздөр гана. 6-суроону гана божомолдоп жазсам, туура эмес болуп калды.

Ошондуктан: ошол баракчанын сүрөтүн же 1–6-суроолордун текстин жөнөт. Ошондо бардык алтоого так жооп берем.

Конспект: «Манас» жана «Семетей» эпостору

1. «Манас» эпосунун негизги идеясы

• Ата Мекенди коргоо, элдин боштондугу жана биримдиги үчүн күрөш.
• Эпосто кыргыз элинин баатырдык салты, эрдиги, элдик биримдик чагылдырылган.
• Манастын образы — эл баатыры, коргоочу, эл башчы.

2. Негизги каармандар

• Манас — күчтүү, эр жүрөк, элин коргогон баатыр.
• Алманбет — акылдуу, кайраттуу кеңешчи.
• Чубак — шайыр, эр жүрөк мерген.
• Каныкей — акылдуу, камкор жар.
• Бакай — акылман, элдин кадырлуу аксакалы.

3. «Семетей» эпосу жөнүндө

• «Семетей» — «Манас» эпосунун экинчи бөлүгү.
• Манастын уулу Семетейдин төрөлгөндөн тартып каза болгонго чейинки өмүрү баяндалат.
• Негизги идея: элдин биримдигин сактоо, элди, жерди сүйүү, душманды жек көрүү, эркиндик жана патриоттук.
• «Манастагы» негизги каармандар (Манас, Алманбет, Чубак, Каныкей, Бакай) «Семетейде» да сүрөттөлөт.
• Эпостогу ички карама-каршылыктар Абыке, Көбөш, Чынкожо, Толтой, Чачыкей, Кыяз, Канчоронун образдары аркылуу берилет.

1. Кошой балбан — элдин туткасы, теңдеши жок балбан жана акылман карыя. Ал Манаска кеңеш берип, Жолойду жеңип, элдин кадыр-баркын коргойт. Кырк чоро — Манастын таянычы, аскердик күчү; алардын эрдиги Манастын жеңиштерин камсыздап, элдин биримдигин чыңдайт.

2. Ооба, Манас негизги ой-тилегин ишке ашырды: кыргыз урууларын бириктирип, Ала-Тоону душмандардан бошотуп, кыргыз мамлекетин түзүп, чыңдады. Бирок эл биримдигин биротоло сактоо иши кийинки муундарга өткөн.

3. Манастын ишин уулу Семетей, анан небереси Сейтек уланткан. Ага Манастын чоролору, жакын достору жана насаатчылары — Бакай, Кошой, Алманбет ж.б. жардам берген.

«Биз — Манастын бүгүнкү урпактары»

— Мугалим: Балдар, бүгүн биз «Манас» эпосунун идеялары бүгүнкү күндө кандай уланууда деп ойлонобуз. Айткылачы, биз Манастын урпактарыбызбы?

— Айбек: Ооба, мугалим. Манас Ата Мекенди коргоп, элди бириктирген. Бүгүн биз да өлкөбүздү коргоп, биримдикте жашап жатабыз.

— Айпери: Мен да кошулам. Манастын эң чоң идеясы — бирдик. Ал кыргыз урууларын бириктирген. Биз бүгүн ар кайсы улуттун балдары менен бир класста окуп, достошуп жатабыз — бул да ошол биримдиктин уландысы.

— Нурсултан: Ал эми эрдик жөнүндө эмне дейбиз? Манас кылыч менен коргогон, биз билим менен коргойбуз. Бүгүнкү баатыр — окумуштуу, дарыгер, мугалим, чек арачы.

— Айпери: Туура! «Манас» эпосу бизге эне тилди, салтты, тарыхты сүйүүнү үйрөтөт. Биз аны унутпай, кийинки муунга өткөрүшүбүз керек.

— Айбек: Ал эми Каныкейдей акылдуу, Бакайдай акылман, Кошойдой кайраттуу болсок — Манастын идеяларын улантканыбыз ошол.

— Мугалим: Туура айткыла. Демек, жыйынтык: биз — Манастын бүгүнкү урпактарыбыз. Анын элин сүйүү, биримдик, эрдик жана адилеттик идеялары кылымдардан бери уланып, бүгүн биздин ишибизде, окуубузда жана күнүмдүк жашообузда уланууда. Манастын идеясын улантуу — аны эстеп калбастан, анын ар бир оюн өз жашообузда ишке ашыруу.

«Биз — Манастын бүгүнкү урпактары»

— Мугалим: Балдар, биз Манастын идеяларын улантып жатабызбы?

— Айбек: Ооба. Манас элди бириктирип, мекенди коргогон. Биз да биримдикте жашап, өлкөбүздү коргойбуз.

— Айпери: Манастын негизги идеясы — бирдик жана эрдик. Бүгүн баатыр болуу үчүн кылыч эмес, билим керек.

— Нурсултан: Туура. Дарыгер, мугалим, чек арачы — бүгүнкү баатырлар.

— Мугалим: Демек, биз — Манастын урпактарыбыз. Анын элди сүйүү, биримдик жана адилеттик идеялары бүгүн биздин ишибизде уланууда.

Синоним жана антонимдер

Эскерти: эл жана тутка сөздөрүнүн так антоними жок, ошондуктан алар шарттуу түрдө берилди.

Омонимдер

Кыскача белгилей кетсек: биринчи үч сөздүн омонимдери так жана кеңири колдонулат; кандык менен урпак сейрегирээк кездешет. Эгер дептерде мугалим башка жуптарды берген болсо, ошол баракты жөнөтсөң, тактап берем.

Вот ответы на упражнения 58 и 59 по русскому языку.

Упражнение 58

1. Впечатление и основная мысль:

• Впечатление на героя: Зимний лес произвёл на Бабанова ошеломляющее впечатление (он «ахнул»), словно он впервые увидел, насколько прекрасен может быть лес.
• Основная мысль текста: Красота зимней природы раскрывается в деталях и в тишине. Даже привычный зимний лес полон скрытой жизни и удивительной гармонии.

2. Сложные предложения (с грамматическими основами и видом):

1. [Бабанов посмотрел и ахнул], словно [увидел], (каким прекрасным может быть лес).
   • Вид: Сложноподчинённое (СПП) с придаточными сравнения и изъяснительным.
2. [Ветки опустились], и нет-нет то там, то в другом месте [упадёт, стечёт и рассыплется большой снежный навес].
   • Вид: Сложносочинённое (ССП).
3. [Ветки покачнутся, поднимутся, обнажатся], [станут видны зелёные иглы], а внизу... нетронутый [наст пойдёт рябью].
   • Вид: Сложносочинённое (ССП).
4. В тишине [стучит дятел]; вот [он прошумел крыльями...]
   • Вид: Бессоюзное сложное предложение (БСП).
5. [Эти звуки не мешают], в лесу от этого [кажется ещё тише].
   • Вид: Бессоюзное сложное предложение (БСП).

3. Графическая характеристика интонации сложных предложений (ССП): В ССП интонация характеризуется повышением голоса к концу первой части, паузой перед союзом и понижением голоса во второй части.

• Схема 2: [ — = ] ↗ , и [ = , = и = — ] ↘ .
• Схема 3: [ — = , = , = ] ↗ , = — , а [ — = ] ↘ .

Упражнение 59 (Сочинение)

«Красота в привычном»

Я полностью согласен(на) с утверждением, что прекрасным может быть любой уголок природы в любое время года. Красота не зависит от экзотики или дальних стран, она кроется в умении её замечать. Для меня таким неожиданным открытием стал мой обычный двор, в котором я гуляю каждый день.

Однажды поздней осенью я вышел(ла) на улицу рано утром после сильного дождя. Всё вокруг преобразилось. Мокрый асфальт отражал первые лучи солнца, а на ветках старого клёна дрожали прозрачные капли, переливаясь, как драгоценные камни. В воздухе стоял свежий, бодрящий запах сырой листвы и земли. В этот момент я вдруг понял(а): я каждый день прохожу мимо этой красоты, но никогда не замечал(а) её раньше.

Красота была всё это время рядом. Нужно было лишь остановиться, отвлечься от спешки и посмотреть вокруг другими глазами, чтобы открыть для себя прекрасное в самом привычном месте.

Каныкейдин мүнөздөмөсү

• Ким: Манастын жары, Семетейдин энеси; Темир хандын кызы.
• Сырткы кебетеси: ажайып сулуу, акылдуу жана сый-урматтуу.
• Мүнөзү: акылдуу, чечкин, боорукер, сабырдуу, эл камкор, кайраттуу.
• Мааниси: Манаска акылман кеңешчи жана камкор жар болгон; оор учурда элди, үй-бүлөнү коргогон.
• Семетейге мамилеси: аны коргоп, тарбиялап, эр жүрөк, адилеттүү баатыр болушуна кам көргөн.
• Эпостогу орду: ал кыргыз аялзатынын акылмандыгын, сулуулугун, туруктуулугун жана мекенчилдигин чагылдырган образ.