Дар натичаи L,Bминус , B плюс таксимшавии ядрои Cu кадом ядрохо хосил мешавад?

Барои ядрои селен \(\mathrm{Se}\) шумораи заряди ядро \(Z=34\) аст. Агар шумораи массавӣ \(A\) бошад:

• α-тақсимшавӣ: ядрои германий ҳосил мешавад
  \[ {}^{A}_{34}\mathrm{Se}\to {}^{A-4}_{32}\mathrm{Ge}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

• β⁻-тақсимшавӣ: ядрои бром ҳосил мешавад
  \[ {}^{A}_{34}\mathrm{Se}\to {}^{A}_{35}\mathrm{Br}+e^-+\bar\nu_e \]

• β⁺-тақсимшавӣ: ядрои арсен ҳосил мешавад
  \[ {}^{A}_{34}\mathrm{Se}\to {}^{A}_{33}\mathrm{As}+e^++\nu_e \]

Ҳангоми α-тақсимшавӣ \(A\) 4-то ва \(Z\) 2-то кам мешавад; ҳангоми β-тақсимшавӣ \(A\) тағйир намеёбад, танҳо \(Z\) 1-то зиёд ё кам мешавад.

Барои изотопи дақиқ рақами массавиро нависед, масалан \({}^{74}\mathrm{Se}\) ё \({}^{82}\mathrm{Se}\).

Протактиний \(\mathrm{Pa}\) — он \(Z=91\). Пас барои ядрои \({}^{A}_{91}\mathrm{Pa}\):

• α-тақсимшавӣ → ядрои актиний (Ac): \[ {}^{A}_{91}\mathrm{Pa}\to {}^{A-4}_{89}\mathrm{Ac}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

• β⁻-тақсимшавӣ → ядрои уран (U): \[ {}^{A}_{91}\mathrm{Pa}\to {}^{A}_{92}\mathrm{U}+e^-+\bar\nu_e \]

• β⁺-тақсимшавӣ → ядрои торий (Th): \[ {}^{A}_{91}\mathrm{Pa}\to {}^{A}_{90}\mathrm{Th}+e^++\nu_e \]

Мисоли мушаххас бо \({}^{231}_{91}\mathrm{Pa}\):

\[ {}^{231}_{91}\mathrm{Pa}\to {}^{227}_{89}\mathrm{Ac}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \] \[ {}^{231}_{91}\mathrm{Pa}\to {}^{231}_{92}\mathrm{U}+e^-+\bar\nu_e \] \[ {}^{231}_{91}\mathrm{Pa}\to {}^{231}_{90}\mathrm{Th}+e^++\nu_e \]

Қоида ҳамин аст: дар α — \(A\) 4-то, \(Z\) 2-то кам; дар β⁻ — \(Z\) 1-то зиёд; дар β⁺ — \(Z\) 1-то кам, \(A\) бетағйир.

Франсий \(\mathrm{Fr}\) заряди ядроиаш \(Z=87\) дорад. Барои ядрои \({}^{A}_{87}\mathrm{Fr}\):

• α-тақсимшавӣ → ядрои астат \(\mathrm{At}\): \[ {}^{A}_{87}\mathrm{Fr}\to {}^{A-4}_{85}\mathrm{At}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

• β⁻-тақсимшавӣ → ядрои радий \(\mathrm{Ra}\): \[ {}^{A}_{87}\mathrm{Fr}\to {}^{A}_{88}\mathrm{Ra}+e^-+\bar\nu_e \]

• β⁺-тақсимшавӣ → ядрои радон \(\mathrm{Rn}\): \[ {}^{A}_{87}\mathrm{Fr}\to {}^{A}_{86}\mathrm{Rn}+e^++\nu_e \]

Мисол бо изотопи \({}^{223}_{87}\mathrm{Fr}\):

\[ {}^{223}_{87}\mathrm{Fr}\to {}^{219}_{85}\mathrm{At}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

\[ {}^{223}_{87}\mathrm{Fr}\to {}^{223}_{88}\mathrm{Ra}+e^-+\bar\nu_e \]

\[ {}^{223}_{87}\mathrm{Fr}\to {}^{223}_{86}\mathrm{Rn}+e^++\nu_e \]

Қоида: дар α — \(A\) 4-то ва \(Z\) 2-то кам мешавад; дар β⁻ — \(Z\) 1-то зиёд; дар β⁺ — \(Z\) 1-то кам, вале \(A\) тағйир намеёбад.

Мис — \(\mathrm{Cu}\), заряди ядро \(Z=29\).

Барои ядрои \({}^{A}_{29}\mathrm{Cu}\):

• α-тақсимшавӣ → кобальт: \[ {}^{A}_{29}\mathrm{Cu}\to {}^{A-4}_{27}\mathrm{Co}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

• β⁻-тақсимшавӣ → руҳ: \[ {}^{A}_{29}\mathrm{Cu}\to {}^{A}_{30}\mathrm{Zn}+e^-+\bar\nu_e \]

• β⁺-тақсимшавӣ → никел: \[ {}^{A}_{29}\mathrm{Cu}\to {}^{A}_{28}\mathrm{Ni}+e^++\nu_e \]

Мисол бо \({}^{64}_{29}\mathrm{Cu}\):

\[ {}^{64}_{29}\mathrm{Cu}\to {}^{60}_{27}\mathrm{Co}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

\[ {}^{64}_{29}\mathrm{Cu}\to {}^{64}_{30}\mathrm{Zn}+e^-+\bar\nu_e \]

\[ {}^{64}_{29}\mathrm{Cu}\to {}^{64}_{28}\mathrm{Ni}+e^++\nu_e \]

Қоида: дар α — \(A\) 4-то ва \(Z\) 2-то кам мешавад; дар β⁻ — \(Z\) 1-то зиёд; дар β⁺ — \(Z\) 1-то кам, \(A\) бетағйир мемонад.

Бор — \(\mathrm{Bh}\) (борий), заряди ядро \(Z=107\).

Барои ядрои \({}^{A}_{107}\mathrm{Bh}\):

• α-тақсимшавӣ → ядрои дубний \(\mathrm{Db}\): \[ {}^{A}_{107}\mathrm{Bh}\to {}^{A-4}_{105}\mathrm{Db}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

• β⁻-тақсимшавӣ → ядрои ҳассий \(\mathrm{Hs}\): \[ {}^{A}_{107}\mathrm{Bh}\to {}^{A}_{108}\mathrm{Hs}+e^-+\bar\nu_e \]

• β⁺-тақсимшавӣ → ядрои сиборгий \(\mathrm{Sg}\): \[ {}^{A}_{107}\mathrm{Bh}\to {}^{A}_{106}\mathrm{Sg}+e^++\nu_e \]

Мисол бо \({}^{270}_{107}\mathrm{Bh}\):

\[ {}^{270}_{107}\mathrm{Bh}\to {}^{266}_{105}\mathrm{Db}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

\[ {}^{270}_{107}\mathrm{Bh}\to {}^{270}_{108}\mathrm{Hs}+e^-+\bar\nu_e \]

\[ {}^{270}_{107}\mathrm{Bh}\to {}^{270}_{106}\mathrm{Sg}+e^++\nu_e \]

Қоида: дар α — \(A\) 4-то ва \(Z\) 2-то кам мешавад; дар β⁻ — \(Z\) 1-то зиёд; дар β⁺ — \(Z\) 1-то кам, \(A\) бетағйир мемонад.

Радий — \(\mathrm{Ra}\), заряди ядро \(Z=88\).

Барои ядрои \({}^{A}_{88}\mathrm{Ra}\):

• α-тақсимшавӣ → радон \(\mathrm{Rn}\): \[ {}^{A}_{88}\mathrm{Ra}\to {}^{A-4}_{86}\mathrm{Rn}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

• β⁻-тақсимшавӣ → актиний \(\mathrm{Ac}\): \[ {}^{A}_{88}\mathrm{Ra}\to {}^{A}_{89}\mathrm{Ac}+e^-+\bar\nu_e \]

• β⁺-тақсимшавӣ → франсий \(\mathrm{Fr}\): \[ {}^{A}_{88}\mathrm{Ra}\to {}^{A}_{87}\mathrm{Fr}+e^++\nu_e \]

Мисол бо \({}^{226}_{88}\mathrm{Ra}\):

\[ {}^{226}_{88}\mathrm{Ra}\to {}^{222}_{86}\mathrm{Rn}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

\[ {}^{226}_{88}\mathrm{Ra}\to {}^{226}_{89}\mathrm{Ac}+e^-+\bar\nu_e \]

\[ {}^{226}_{88}\mathrm{Ra}\to {}^{226}_{87}\mathrm{Fr}+e^++\nu_e \]

Қоида: дар α \(A\) 4-то ва \(Z\) 2-то кам мешавад; дар β⁻ \(Z\) 1-то зиёд мешавад; дар β⁺ \(Z\) 1-то кам мешавад, \(A\) бетағйир мемонад.

Калифорний — \(\mathrm{Cf}\), заряди ядро \(Z=98\).

Барои ядрои \({}^{A}_{98}\mathrm{Cf}\):

• α-тақсимшавӣ → кюрий \(\mathrm{Cm}\): \[ {}^{A}_{98}\mathrm{Cf}\to {}^{A-4}_{96}\mathrm{Cm}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

• β⁻-тақсимшавӣ → эйнштейний \(\mathrm{Es}\): \[ {}^{A}_{98}\mathrm{Cf}\to {}^{A}_{99}\mathrm{Es}+e^-+\bar\nu_e \]

• β⁺-тақсимшавӣ → берклий \(\mathrm{Bk}\): \[ {}^{A}_{98}\mathrm{Cf}\to {}^{A}_{97}\mathrm{Bk}+e^++\nu_e \]

Мисол бо \({}^{252}_{98}\mathrm{Cf}\):

\[ {}^{252}_{98}\mathrm{Cf}\to {}^{248}_{96}\mathrm{Cm}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

\[ {}^{252}_{98}\mathrm{Cf}\to {}^{252}_{99}\mathrm{Es}+e^-+\bar\nu_e \]

\[ {}^{252}_{98}\mathrm{Cf}\to {}^{252}_{97}\mathrm{Bk}+e^++\nu_e \]

Қоида: дар α \(A\) 4-то ва \(Z\) 2-то кам мешавад; дар β⁻ \(Z\) 1-то зиёд мешавад; дар β⁺ \(Z\) 1-то кам мешавад, \(A\) бетағйир мемонад.

Америкий — \(\mathrm{Am}\), заряди ядро \(Z=95\).

Барои ядрои \({}^{A}_{95}\mathrm{Am}\):

• α-тақсимшавӣ → нептуний \(\mathrm{Np}\): \[ {}^{A}_{95}\mathrm{Am}\to {}^{A-4}_{93}\mathrm{Np}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

• β⁻-тақсимшавӣ → кюрий \(\mathrm{Cm}\): \[ {}^{A}_{95}\mathrm{Am}\to {}^{A}_{96}\mathrm{Cm}+e^-+\bar\nu_e \]

• β⁺-тақсимшавӣ → плутоний \(\mathrm{Pu}\): \[ {}^{A}_{95}\mathrm{Am}\to {}^{A}_{94}\mathrm{Pu}+e^++\nu_e \]

Мисол бо \({}^{241}_{95}\mathrm{Am}\):

\[ {}^{241}_{95}\mathrm{Am}\to {}^{237}_{93}\mathrm{Np}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

\[ {}^{241}_{95}\mathrm{Am}\to {}^{241}_{96}\mathrm{Cm}+e^-+\bar\nu_e \]

\[ {}^{241}_{95}\mathrm{Am}\to {}^{241}_{94}\mathrm{Pu}+e^++\nu_e \]

Қоида: дар α — \(A\) 4-то ва \(Z\) 2-то кам мешавад; дар β⁻ — \(Z\) 1-то зиёд; дар β⁺ — \(Z\) 1-то кам, \(A\) бетағйир мемонад.

Лоуренсий — \(\mathrm{Lr}\), заряди ядро \(Z=103\).

Барои ядрои \({}^{A}_{103}\mathrm{Lr}\):

• α-тақсимшавӣ → менделевий \(\mathrm{Md}\): \[ {}^{A}_{103}\mathrm{Lr}\to {}^{A-4}_{101}\mathrm{Md}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

• β⁻-тақсимшавӣ → резерфордий \(\mathrm{Rf}\): \[ {}^{A}_{103}\mathrm{Lr}\to {}^{A}_{104}\mathrm{Rf}+e^-+\bar\nu_e \]

• β⁺-тақсимшавӣ → нобелий \(\mathrm{No}\): \[ {}^{A}_{103}\mathrm{Lr}\to {}^{A}_{102}\mathrm{No}+e^++\nu_e \]

Мисол бо \({}^{266}_{103}\mathrm{Lr}\):

\[ {}^{266}_{103}\mathrm{Lr}\to {}^{262}_{101}\mathrm{Md}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

\[ {}^{266}_{103}\mathrm{Lr}\to {}^{266}_{104}\mathrm{Rf}+e^-+\bar\nu_e \]

\[ {}^{266}_{103}\mathrm{Lr}\to {}^{266}_{102}\mathrm{No}+e^++\nu_e \]

Қоида: дар α — \(A\) 4-то ва \(Z\) 2-то кам мешавад; дар β⁻ — \(Z\) 1-то зиёд; дар β⁺ — \(Z\) 1-то кам, \(A\) бетағйир мемонад.

Торий — \(\mathrm{Th}\), заряди ядро \(Z=90\).

Барои ядрои \({}^{A}_{90}\mathrm{Th}\):

• α-тақсимшавӣ → радий \(\mathrm{Ra}\): \[ {}^{A}_{90}\mathrm{Th}\to {}^{A-4}_{88}\mathrm{Ra}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

• β⁻-тақсимшавӣ → протактиний \(\mathrm{Pa}\): \[ {}^{A}_{90}\mathrm{Th}\to {}^{A}_{91}\mathrm{Pa}+e^-+\bar\nu_e \]

• β⁺-тақсимшавӣ → актиний \(\mathrm{Ac}\): \[ {}^{A}_{90}\mathrm{Th}\to {}^{A}_{89}\mathrm{Ac}+e^++\nu_e \]

Мисол бо \({}^{232}_{90}\mathrm{Th}\):

\[ {}^{232}_{90}\mathrm{Th}\to {}^{228}_{88}\mathrm{Ra}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

\[ {}^{232}_{90}\mathrm{Th}\to {}^{232}_{91}\mathrm{Pa}+e^-+\bar\nu_e \]

\[ {}^{232}_{90}\mathrm{Th}\to {}^{232}_{89}\mathrm{Ac}+e^++\nu_e \]

Қоида: дар α — \(A\) 4-то ва \(Z\) 2-то кам мешавад; дар β⁻ — \(Z\) 1-то зиёд; дар β⁺ — \(Z\) 1-то кам, \(A\) бетағйир мемонад.

Сиборгий — \(\mathrm{Sg}\), заряди ядро \(Z=106\).

Барои ядрои \({}^{A}_{106}\mathrm{Sg}\):

• α-тақсимшавӣ → резерфордий \(\mathrm{Rf}\): \[ {}^{A}_{106}\mathrm{Sg}\to {}^{A-4}_{104}\mathrm{Rf}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

• β⁻-тақсимшавӣ → борий \(\mathrm{Bh}\): \[ {}^{A}_{106}\mathrm{Sg}\to {}^{A}_{107}\mathrm{Bh}+e^-+\bar\nu_e \]

• β⁺-тақсимшавӣ → дубний \(\mathrm{Db}\): \[ {}^{A}_{106}\mathrm{Sg}\to {}^{A}_{105}\mathrm{Db}+e^++\nu_e \]

Мисол бо \({}^{266}_{106}\mathrm{Sg}\):

\[ {}^{266}_{106}\mathrm{Sg}\to {}^{262}_{104}\mathrm{Rf}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

\[ {}^{266}_{106}\mathrm{Sg}\to {}^{266}_{107}\mathrm{Bh}+e^-+\bar\nu_e \]

\[ {}^{266}_{106}\mathrm{Sg}\to {}^{266}_{105}\mathrm{Db}+e^++\nu_e \]

Қоида: дар α — \(A\) 4-то ва \(Z\) 2-то кам мешавад; дар β⁻ — \(Z\) 1-то зиёд; дар β⁺ — \(Z\) 1-то кам, \(A\) бетағйир мемонад.

Менделевий — \(\mathrm{Md}\), заряди ядро \(Z=101\).

Барои ядрои \({}^{A}_{101}\mathrm{Md}\):

• α-тақсимшавӣ → эйнштейний \(\mathrm{Es}\): \[ {}^{A}_{101}\mathrm{Md}\to {}^{A-4}_{99}\mathrm{Es}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

• β⁻-тақсимшавӣ → нобелий \(\mathrm{No}\): \[ {}^{A}_{101}\mathrm{Md}\to {}^{A}_{102}\mathrm{No}+e^-+\bar\nu_e \]

• β⁺-тақсимшавӣ → фермий \(\mathrm{Fm}\): \[ {}^{A}_{101}\mathrm{Md}\to {}^{A}_{100}\mathrm{Fm}+e^++\nu_e \]

Мисол бо \({}^{256}_{101}\mathrm{Md}\):

\[ {}^{256}_{101}\mathrm{Md}\to {}^{252}_{99}\mathrm{Es}+{}^{4}_{2}\mathrm{He} \]

\[ {}^{256}_{101}\mathrm{Md}\to {}^{256}_{102}\mathrm{No}+e^-+\bar\nu_e \]

\[ {}^{256}_{101}\mathrm{Md}\to {}^{256}_{100}\mathrm{Fm}+e^++\nu_e \]

Қоида: дар α — \(A\) 4-то ва \(Z\) 2-то кам мешавад; дар β⁻ — \(Z\) 1-то зиёд; дар β⁺ — \(Z\) 1-то кам, \(A\) бетағйир мемонад.