5 сүйлөм сөздөрдүн мүчөлөрүнүн жана уңгусун тавыбер

Кыска жооп: төмөндө 5 сүйлөм, ар бир сөздүн сүйлөм мүчөсү жана сөз курамы — уңгусу менен мүчөлөрү берилди.

1) Китептер текчеде жатат.

• Китептер — ээ; курамы: китеп + -тер.
• текчеде — бышыктооч (кайда?); курамы: текче + -де.
• жатат — баяндооч; курамы: жат- + -ат.

2) Мен бүгүн кат жаздым.

• Мен — ээ; мен (мүчө жок).
• бүгүн — бышыктооч (качан?); бүгүн (мүчө жок).
• кат — толуктооч (эмнени?); кат (мүчө жок).
• жаздым — баяндооч; жаз- + -ды + -м.

3) Апам даамдуу тамак жасады.

• Апам — ээ; апа + -м.
• даамдуу — аныктооч (кандай?); даам + -дуу.
• тамак — толуктооч; тамак (мүчө жок).
• жасады — баяндооч; жаса- + -ды.

4) Биз эртең шаарга барабыз.

• Биз — ээ; биз.
• эртең — бышыктооч (качан?); эртең.
• шаарга — бышыктооч (кайда?); шаар + -га.
• барабыз — баяндооч; бар- + -а + -быз.

5) Мугалим китептерди алды.

• Мугалим — ээ; мугалим.
• китептерди — толуктооч (эмнени?); китеп + -тер + -ди.
• алды — баяндооч; ал- + -ды.

Кантип талдайбыз?

1. Адегенде баяндоочту тап — көбүнчө этиш жана сүйлөмдүн аягында болот.
2. Ээге «ким? эмне?» деп суроо кой.
3. Калган сөздөргө суроо кой: «эмнени? кимди?» — толуктооч; «кайда? качан? кантип?» — бышыктооч; «кандай? кайсы?» — аныктооч.
4. Уңгуну табуу үчүн көптүк, таандык, септөө жана жак мүчөлөрүн алып сал: китептерди → китеп + -тер + -ди.

Ар бир сүйлөмдө беш мүчөнүн баары тең болушу шарт эмес; ээ жана баяндооч негизги мүчөлөр.