Аз чадвали элекроманфигии носби истифода намуда, фарки байни элекроманфигиро барои бандхои зерин муайян кунед: Ba-F, Ba-O , Na-F , Fe-F . Кадом аз бандхои бештар дурачки иони дорад?
Ҷавоби кӯтоҳ: аз ҳама бештар хосияти ионӣ (дараҷаи ионӣ) банди Ba–F дорад. Баъд аз он Na–F меистад, ки фарқи электроотрицательностҳояш ба Ba–F хеле наздик аст.
| Банд | ЭО-и атомҳо (тақрибан) | Фарқи ЭО, \(\Delta\chi\) |
|---|---|---|
| Ba–F | Ba ≈ 0.89; F ≈ 3.98 | 3.09 |
| Ba–O | Ba ≈ 0.89; O ≈ 3.44 | 2.55 |
| Na–F | Na ≈ 0.93; F ≈ 3.98 | 3.05 |
| Fe–F | Fe ≈ 1.83; F ≈ 3.98 | 2.15 |
Принсип:
\[
\Delta\chi = |\chi_1-\chi_2|
\]
Чӣ қадар фарқи электроотрицательность зиёдтар бошад, ҳамон қадар электронҳои банди химиявӣ ба атоми электроманфитар (дар ин ҷо F ё O) бештар ҷалб мешаванд ва банд бештар полярӣ/ионӣ мегардад.
Аз рӯи ҷадвал: \[ \text{Ba–F} > \text{Na–F} > \text{Ba–O} > \text{Fe–F} \]
Санҷиш: F нисбат ба O электроманфитар аст; Ba нисбат ба Na каме камтар электроманфист, бинобар ин фарқи Ba–F каме зиёдтар мешавад. Ҳамин тавр, Ba–F ҷавоби дуруст аст.
Қиматҳо дар китобҳои гуногун метавонанд каме фарқ кунанд, вале тартиби умумӣ ҳамин хел мемонад.
Обсуждение
9 сообщенийДафтар ба чи хел када нависам барои фахмиши малим
Дар дафтар ҳамин тавр нависед — муаллим ҳамаи қадамҳоро мебинад:
Сана: ________
Мавзӯъ: Муайян кардани фарқи электроотрицательность (Δχ)
ва навъи банди химиявӣ
МАСЪАЛА: фарқи ЭО-ро барои бандҳои Ba–F, Ba–O, Na–F, Fe–F ҳисоб
кунед ва муайян созед, ки кадом банд бештар хосияти ионӣ дорад.
ДОДА ШУДААСТ (шкалаи Полинг):
χ(Ba) = 0.89 χ(Na) = 0.93 χ(Fe) = 1.83
χ(O) = 3.44 χ(F) = 3.98
ФОРМУЛА:
Δχ = |χ₁ − χ₂|
ҲИСОБ:
Ba–F: |0.89 − 3.98| = 3.09
Ba–O: |0.89 − 3.44| = 2.55
Na–F: |0.93 − 3.98| = 3.05
Fe–F: |1.83 − 3.98| = 2.15
Баъд ҷадвал:
| Банд | Δχ | Навъи банд |
|---|---|---|
| Ba–F | 3.09 | ионӣ (полярӣ) |
| Na–F | 3.05 | ионӣ (полярӣ) |
| Ba–O | 2.55 | ионӣ (полярӣ) |
| Fe–F | 2.15 | ионӣ (полярӣ) |
ХУЛОСА:
Чӣ қадар Δχ калон бошад, ҳамон қадар электронҳо ба атоми
электроманфитар (F, O) бештар ҷалб мешаванд ва банд
бештар ионӣ мегардад.
Тартиб: Ba–F (3.09) > Na–F (3.05) > Ba–O (2.55) > Fe–F (2.15)
ҶАВОБ: аз ҳама бештар хосияти ионӣ банди Ba–F дорад.
Ду чизро фаромӯш накунед:
- Ҳангоми навиштан аломати модул-ро нагузоред, ба ҷояш нависед: «аз калонаш хурро тарҳ мекунем».
- Дар хулоса ҳатман як сабаб нависед: «F электроманфитарин унсур аст, Ba бошад, электроманфии хеле кам дорад» — маҳз барои ҳамин фарқ калон мешавад.
Ман ина худам нафахмидам
Хуб, биёед аз аввал, бо забони оддӣ.
1. Электроотрицательность чист?
Тасвир кунед: ду атом ба як электрон ҳамроҳ «танобкашӣ» мекунанд. Ҳар яке мехоҳад электронро ба тарафи худ кашад. Электроотрицательность ҳамин қуввати кашиш аст.
- F = 3.98 — қавитарин «танобкаш» (чемпион)
- O = 3.44 — хеле қавӣ
- Fe = 1.83 — миёна
- Na = 0.93 — заиф
- Ba = 0.89 — аз ҳама заифтар дар ин рӯйхат
2. Фарқи ЭО чӣ чизро нишон медиҳад?
Дар банд ду атом ҳастанд. Мо мебинем, ки кашиши онҳо чанд қадар нобаробар аст:
\[ \Delta\chi = \text{калон} - \text{хурд} \]
- фарқ калон → электрон пурра ба як тараф меравад → банд ионӣ
- фарқ хурд → электрон мобайн меистад → банд ковалентӣ
Ба мисли танобкашӣ: агар як нафар хеле қавитар бошад, таноб пурра ба ӯ меравад. Агар ҳар ду як хел қавианд, таноб мобайн мемонад.
3. Ҳисоб — танҳо тарҳ
- Ba–F: 3.98 − 0.89 = 3.09
- Na–F: 3.98 − 0.93 = 3.05
- Ba–O: 3.44 − 0.89 = 2.55
- Fe–F: 3.98 − 1.83 = 2.15
4. Чаро Ba–F ғолиб аст?
Дар се банд атоми дуюм F аст ва ҳамеша 3.98. Пас фарқро танҳо ҳамсояи ӯ муайян мекунад. Ба ва Na қариб як хел заифанд (0.89 ва 0.93), бинобар ин 3.09 ва 3.05 хеле наздиканд — вале Ba каме заифтар аст, пас фарқ каме калонтар мешавад.
Ҳар чор банд ионӣ ҳастанд (фарқашон аз 1.7 зиёд), вале Ba–F аз ҳама бештар ионӣ аст.
Дар дафтар — 4 сатр кифоя
Δχ = калон − хурд
Ba–F: 3.98−0.89=3.09 Na–F: 3.98−0.93=3.05
Ba–O: 3.44−0.89=2.55 Fe–F: 3.98−1.83=2.15
Чӣ қадар фарқ калон бошад, банд ҳамон қадар ионӣ мешавад.
Ҷавоб: Ba–F бештар ионӣ аст.
Агар ягон қадам — масалан, худи маънои «электроотрицательность» ё тарҳ — ҳоло ҳам номаллум бошад, нависед, кадомаш, ман боз соддатар мефаҳмонам.
Моменти диполии молекула H2o ба 1,84 D баробар аст. Дарозии диполро муайян кунед.
Ҷавоб: дарозии эффективӣ (масофаи байни марказҳои зарядҳо) чунин аст:
\[ l=\frac{\mu}{q}\approx 3{,}83\cdot 10^{-11}\ \text{м} \]
ё
\[ l\approx 0{,}0383\ \text{нм}=0{,}383\ \text{Å}=38{,}3\ \text{пм}. \]
Ҳал:
- Моменти диполиро ба воҳидаи SI мегузаронем:
\[ 1\ \text{D}=3{,}336\cdot10^{-30}\ \text{Кл}\cdot\text{м} \]
\[ \mu=1{,}84\ \text{D}=1{,}84\cdot3{,}336\cdot10^{-30} \approx6{,}14\cdot10^{-30}\ \text{Кл}\cdot\text{м}. \]
- Формулаи моменти дипол:
\[ \mu=q\cdot l \]
Барои «дарозии дипол» заряди элементарӣ гирифта мешавад:
\[ q=e=1{,}6\cdot10^{-19}\ \text{Кл}. \]
Пас:
\[ l=\frac{6{,}14\cdot10^{-30}}{1{,}6\cdot10^{-19}} \approx3{,}83\cdot10^{-11}\ \text{м}. \]
Эзоҳ: ин дарозии эффективии дипол аст — яъне масофаи байни марказҳои зарядҳои мусбат ва манфӣ, на дарозии банди O–H (он тақрибан \(0{,}096\ \text{нм}\) аст).
Ба дафтар чи хел нависам
Дар дафтар ҳамин тавр нависед:
Сана: ________
Мавзӯъ: Муайян кардани дарозии дипол
ДОДА ШУДААСТ:
μ(H₂O) = 1,84 D
q = e = 1,6·10⁻¹⁹ Кл
1 D = 3,336·10⁻³⁰ Кл·м
ЁФТАН: l — ?
ФОРМУЛА:
μ = q · l → l = μ / q
ҲАЛ:
1) μ = 1,84 · 3,336·10⁻³⁰ = 6,14·10⁻³⁰ Кл·м
2) l = 6,14·10⁻³⁰ / 1,6·10⁻¹⁹ = 3,83·10⁻¹¹ м
ҶАВОБ: l ≈ 3,83·10⁻¹¹ м = 0,0383 нм = 38,3 пм
Дар поён як сатр эзоҳ илова кунед:
Эзоҳ: ин дарозии эффективии дипол аст — масофаи байни
марказҳои зарядҳои мусбат ва манфӣ, на дарозии банди O–H
(он ≈ 0,096 нм аст).
Ду чизро дар ёд доред:
- Ҳангоми ба SI гузаронидан 1 D = 3,336·10⁻³⁰ Кл·м-ро нависед — муаллим мебинад, ки аз куҷо омадааст.
- Ҷавобро дар се воҳид нависед: м, нм ва пм — ин барои санҷиш қулай аст.
Кадоме аз моддахои дар поен овардашуда дар молекулаи банди ковалентии бекутб доранд ? ● Na NO3 , F2, n2, hcl,o3, ph3, kf, h2o , br2
