Биз тарых сабагынан кружок өтөбүз: Кружоктон үй иши: Чүйдө канча район бар? Чүйдө канча шаар бар? Чүй кандай өнүгүп жатат? Чүйдө кандай архитектуралык эстелик бар?

Сиз сураган нерсе боюнча тактайын: Чүй облусунда 8 район бар, 7 эмес. Муну «эстеп калуу» менен эмес, тизме менен текшерүү оңой — санап көрүңүз:

Санай берсеңиз — 8. Бул тизмеде ар бир район өзүнүн борбору менен дал келип турат (8 район = 8 борбор), ошондуктан санды кайра чыгарууга да болот.

Эмне үчүн «7» деп айтылышы мүмкүн:

• эски (советтик мезгилдеги) маалыматтарда Кемин району өзүнчө көрсөтүлбөй калган учурлар болгон;
• кээ бир булактар облустун курамындагы Бишкекти өзүнчө эсептеп, район менен аралаштырат — бирок Бишкек республикалык маанидеги шаар, облуска кирбейт.
• же жөн эле бир районду санабай калган болушу мүмкүн.

Эгер мугалим «7» деп талап кылса, сыпайы түрдө сураңыз: «Кайсы районду эсепке албай жатабыз?» — ошондо кайсы тизме боюнча айтып жатканы дароо белгилүү болот. Үй ишине ушул 8 райондук таблицаны көчүрүп койсоңуз болот, ал жетиштүү жана текшерүүгө ыңгайлуу.

Answers (Exercise 3)

1. Who has three jobs to do? — Axel. He has to clean his room, water the flowers, and sometimes he plants flowers, too.
2. Who doesn't have to help at home? — Anna. She says, "I don't have to help!"
3. How many jobs does Hussam have to do? — Two. First he has to tidy his room and then he has to wash the car.
4. Who helps with a pet? — Vicky. She looks after the cat.

How to do this kind of task yourself

1. Count the actions in each speech bubble. One verb phrase = one job.
   • Axel: clean my room / water the flowers / plant flowers → 3 jobs
   • Hussam: tidy my room / wash the car → 2 jobs
   • Vicky: take my mum a cup of tea / look after the cat → 2 jobs
2. Watch the negative form. "I don't have to help" = no obligation at all → that's Anna. Don't confuse it with "I mustn't help" (that would mean "it's forbidden").
3. Match the key word in the question to the bubble. "pet" → "cat" → Vicky. "three" → count → Axel.
4. Check: every name (Anna, Axel, Vicky, Hussam) is used exactly once in questions 1, 2, 4 — a good sign your answers are right.

Grammar note: have to / has to and I've got to both show obligation — "I've got to tidy my room" = "I have to tidy my room."

Жооптор (3-көнүгүү)

1. Кимдин үч иши бар? — Аксел. Ал бөлмөсүн тазалашы, гүлдөрдү сугарышы керек, кээде гүл отургузат да.
2. Ким үйдө жардам беришинин кереги жок? — Анна. Ал «Мага жардам бериштин кереги жок» дейт.
3. Хуссам канча иш бүтүрүшү керек? — Эки. Адегенде бөлмөсүн жыйнашы, анан унаа жуушу керек.
4. Ким үй жаныбарына жардам берет? — Вики. Ал мышыкка карайт.

Ушундай тапшырманы өз алдынча аткаруунун жолу

1. Ар бир сүйлөмдөгү аракеттерди сана. Бир этиш сүйлөм = бир иш.
   • Аксел: бөлмөмдү тазалайм / гүлдөрдү сугарам / гүл отургузам → 3 иш
   • Хуссам: бөлмөмдү жыйнайм / унаа жууйм → 2 иш
   • Вики: апама чай алып барам / мышыкка карайм → 2 иш
2. Танба сүйлөмгө көңүл бур. «Мага жардам бериштин кереги жок» = милдет жок → бул Анна. Муну «болбойт» (тыюу салынган) деген менен аралаштырба.
3. Суроодогу негизги сөздү сүйлөм менен дал келтир. «үй жаныбары» → «мышык» → Вики. «үч» → сана → Аксел.
4. Текшер: ар бир ат (Анна, Аксел, Вики, Хуссам) 1, 2, 4-суроолордо бир жолудан гана колдонулат — бул жооптордун туура экенинин белгиси.

Грамматикалык эскертүү: have to / has to жана I've got to экөө тең милдетти билдирет — «I've got to tidy my room» = «I have to tidy my room» (бөлмөмдү жыйнашы керек).

Көнүгүүдөгү суроолордун котормосу

1. Who has three jobs to do? → Кимдин аткара турган үч иши бар? who — ким, has — бар, three jobs — үч иш, to do — аткаруу.

2. Who doesn't have to help at home? → Ким үйдө жардам беришинин кереги жок? (сөзмө-сөз: «ким үйдө жардам беришке милдеттүү эмес?») doesn't have to — кереги жок / милдеттүү эмес, at home — үйдө.

3. How many jobs does Hussam have to do? → Хуссам канча иш аткарышы керек? how many — канча, does ... have to do — аткарышы керек.

4. Who helps with a pet? → Ким үй жаныбарына жардам берет? (же: «Ким үй жаныбары менен иштешет?» — кыргызча «үй жаныбарына кам көрөт» деп берсе да болот) helps with — жардам берет / кам көрөт, a pet — үй жаныбары.

Суроо сөздөрү (эстеп калуу үчүн)

Эгер сиз китептеги башка суроолорду (мисалы, сүрөттүн астындагы же кийинки көнүгүүдөгү) көздөп жатсаңыз — ошол барактын сүрөтүн жөнөтүңүз, ошол суроолорду так которуп берем.

Кыскача: сиз «номер 3» деп жазгансыз — демек, бул Exercise 3 (3-көнүгүү).

Балдардын аттары (ошол көнүгүү боюнча):

Эскертүү: мен бул аттарды биз мурун талкуулаган көнүгүү боюнча атап жатам. Китептин баракчасын (сүрөтүн) көрбөй туруп, аттардын так жазылышын (мисалы, Hussam же Husam, Vicky же Vickie) 100% тастыктай албайм.

Китептин ошол баракчасын сүрөткө тартып жөнөтсөңүз — көнүгүүнүн номерин жана балдардын аттарын так сүрөттөн көрүп, дал келтирип текшерип берем.