Чынгыз Айтматов жонундо канспект

Кыскача конспект:
Чыңгыз Айтматов (1928–2008) — кыргыздын улуу жазуучусу, дүйнөгө таанымал калемгер жана дипломат. Чыгармаларынын борборунда адам, абийир, табият, элдик эстутум жана замандын сыноосу турат. Эмгектери 170тен ашык тилге которулган.

1. Инсан жөнүндө кыскача

• 1928-жылы 12-декабрда Талас облусунун Шекер айылында туулган.
• Атасы Төрөкул Айтматов 1938-жылы репрессиянын курмандыгы болгон.
• Кыргыз айыл чарба институтунда окуп, ветеринар адистигин алган; кийин Москвадагы адабият институтунда окуган.
• Журналист, редактор, дипломат катары иштеген. Кыргызстандын элчиси болгон.
• 2008-жылы 10-июнда Германияда каза болгон; Кыргызстандагы Ата-Бейитке коюлган.

2. Негизги чыгармалары

• «Жамийла» (1958)
• «Биринчи мугалим» (1962)
• «Кош бол, Гулсары!» (1966)
• «Ак кеме» (1970)
• «Кылым карыткан күн» (1980)
• «Плаха» (1986)
• «Кассандранын таңмасы» (1994)
• «Тоолор кулаганда» (2006)

3. Негизги темалары

• Адам жана абийир: туура тандоо, жоопкерчилик, акыйкаттык.
• Табият жана адам: жаратылышты коргоо, экологиялык коркунуч.
• Элдик эстутум: тарыхты унутпоо; «манкурт» легендасы аркылуу эс-учурду жоготуу коркунучу.
• Согуш жана балалык: оор тагдыр, жетимдик, адамдын сынылышы.
• Сүйүү жана эркиндик: аял тагдыры, сезимдин күчү.
• Миф жана реалдуулук: элдик легендалар менен турмуштук окуялардын айкалышы.

4. Көркөм өзгөчөлүгү
Айтматов жөнөкөй, так тил менен терең ой айтат. Чыгармаларында психологизм, символдор, легендалар жана элдик оозеки чыгармачылык күчтүү орун ээлейт. Ошондуктан анын тексттери окууга жеңил, бирок мааниси терең.

5. Эмне үчүн маанилүү
Айтматов кыргыз адабиятын дүйнөлүк деңгээлге көтөргөн. Анын чыгармалары боюнча тасмалар тартылып, дүйнөнүн көп тилдерине которулган. Ал кыргыз маданиятынын жана адабиятынын эң көрүнүктүү өкүлдөрүнүн бири.

Конспект түзүү принципи:
«Ким? → Эмне жазган? → Эмне жөнүндө? → Кандай жазган? → Эмне үчүн маанилүү?» — ушул 5 суроого жооп берсең, каалаган жазуучу боюнча да ушундай конспект түзө аласың.

Өзүн текшер: конспектиде жазуучунун аты-жөнү, жашаган жылдары, 3–4 чыгармасы, 2–3 негизги темасы жана эмнеси менен белгилүү экени болушу керек.