Сымап,сурьма жонундо маалымат бер Жана белгияда болгон согушта эмнеден курал жасашкан Жана канчанчы жылы

Төмөндө 6 слайддан турган презентация даяр. Ар бир слайдга кыска текст жана оозеки айтуу үчүн эскертүү бердим.

1-слайд. Тема: Сымап, сурьма жана Бельгиядагы согуш

Слайддагы текст:

• Сымап (Hg) жана сурьма (Sb) — маанилүү химиялык элементтер
• Алардын касиеттери жана колдонулушу
• Бельгия аймагындагы согуш жана курал-жарак материалдары
• Тактоолор жана жыйынтык

Баяндоо: Бүгүн сымап менен сурьманын касиеттерин, алар кайда колдонуларын жана Бельгиядагы согушта курал жасоодо кандай материалдар колдонулганын карайбыз.

2-слайд. Сымап (Hg)

Слайддагы текст:

• Химиялык белгиси — Hg, атомдук номери — 80
• Кадимки температурада суюк күмүш түстөгү металл
• Уулуу, буусу ден соолукка коркунучтуу
• Колдонулушу: термометр, барометр, сымап лампалары, амальгамалар
• Сымап фульминаты $\mathrm{Hg(CNO)_2}$ — капсюль жана детонаторлордо

Баяндоо: Сымап — суюк металл. Ал уулуу болгондуктан аны менен иштөөдө этияттык керек. Сымап фульминаты капсюль-детонаторлордо колдонулат.

3-слайд. Сурьма (Sb)

Слайддагы текст:

• Химиялык белгиси — Sb, атомдук номери — 51
• Күмүштей боз, морт металлоид
• Табиятта көбүнчө стибнит $\mathrm{Sb_2S_3}$ түрүндө кездешет
• Колдонулушу: коргошун-сурьма эритмелери, аккумуляторлор, октор
• Отко туруктуу заттар, айнек, боёктор, жарым өткөргүчтөр
• Кошулмалары уулуу

Баяндоо: Сурьма таза түрүндө морт болот. Анын коргошун менен эритмеси окторда жана аккумуляторлордо колдонулат.

4-слайд. Бельгия Биринчи дүйнөлүк согушта

Слайддагы текст:

• 1914–1918-жж. — Биринчи дүйнөлүк согуш
• 1914-ж. августта Германия Бельгияга басып кирген
• Ипр шаарынын жанындагы салгылашуулар
• 1915-ж. 22-апрелде Германия хлор газын колдонгон
• 1917-жылы ошол аймакта иприт колдонулган

Баяндоо: Бельгия Биринчи дүйнөлүк согуштун майданына айланган. Ипр жанында химиялык курал массалык түрдө колдонулган.

5-слайд. Курал-жарак эмнеден жасалган?

Слайддагы текст:

• Болот жана темир — куралдын негизги бөлүктөрү
• Жез жана коло — айрым тетиктер
• Коргошун-сурьма эритмеси — октор
• Сымап фульминаты — капсюль-детонаторлор
• Тротил, пикрин кычкылтеги — жарылгыч заттар
• Жыгач жана порох — кошумча материалдар

Баяндоо: Курал толук сымаптан же сурьмадан жасалган эмес. Бул элементтер куралдын айрым бөлүктөрүндө жана курамдарында колдонулган.

6-слайд. Жыйынтык

Слайддагы текст:

• Hg — суюк, уулуу металл; капсюль-детонатордо колдонулат
• Sb — морт металлоид; эритмелерде жана октордо колдонулат
• Бельгиядагы негизги согуш — 1914–1918-жж. Биринчи дүйнөлүк согуш
• Хлор — 1915-ж., иприт — 1917-ж.
• Курал негизинен болот, темир, коргошун, жез жана жарылгыч заттардан жасалган

Баяндоо: Жыйынтыктай кетсек, сымап менен сурьма курал жасоодо толук эмес, айрым бөлүктөрдө колдонулган. Ал эми Бельгиядагы согуш деп көбүнчө 1914–1918-жылдардагы Биринчи дүйнөлүк согуштун аракеттери айтылат.

Эскертүү: Эгер сизге 1830-жылкы Бельгия революциясы же 1940-жылкы Бельгия кампаниясы тууралуу слайд керек болсо, 4-слайдды ошого алмаштырып берем.

Ак баракка жазууга даяр текст (6 барак)

1-барак

Тема: Сымап, сурьма жана Бельгиядагы согуш

1. Сымап (Hg) жана сурьма (Sb) — маанилүү химиялык элементтер
2. Алардын касиеттери жана колдонулушу
3. Бельгия аймагындагы согуш
4. Курал-жарак материалдары
5. Жыйынтык

2-барак

Сымап (Hg)

• Химиялык белгиси — Hg, атомдук номери — 80
• Кадимки температурада суюк күмүш түстөгү металл
• Уулуу, буусу ден соолукка коркунучтуу
• Колдонулушу: термометр, барометр, сымап лампалары, амальгамалар
• Сымап фульминаты Hg(CNO)₂ — капсюль жана детонаторлордо

3-барак

Сурьма (Sb)

• Химиялык белгиси — Sb, атомдук номери — 51
• Күмүштей боз, морт металлоид
• Табиятта көбүнчө стибнит Sb₂S₃ түрүндө кездешет
• Колдонулушу: коргошун-сурьма эритмелери, аккумуляторлор, октор
• Отко туруктуу заттар, айнек, боёктор, жарым өткөргүчтөр
• Кошулмалары уулуу

4-барак

Бельгия Биринчи дүйнөлүк согушта

• 1914–1918-жж. — Биринчи дүйнөлүк согуш
• 1914-ж. августта Германия Бельгияга басып кирген
• Ипр шаарынын жанындагы салгылашуулар
• 1915-ж. 22-апрелде Германия хлор газын колдонгон
• 1917-жылы ошол аймакта иприт колдонулган

5-барак

Курал-жарак эмнеден жасалган?

• Болот жана темир — куралдын негизги бөлүктөрү
• Жез жана коло — айрым тетиктер
• Коргошун-сурьма эритмеси — октор
• Сымап фульминаты — капсюль-детонаторлор
• Тротил, пикрин кычкылтеги — жарылгыч заттар
• Жыгач жана порох — кошумча материалдар

6-барак

Жыйынтык

• Hg — суюк, уулуу металл; капсюль-детонатордо колдонулат
• Sb — морт металлоид; эритмелерде жана октордо колдонулат
• Бельгиядагы негизги согуш — 1914–1918-жж. Биринчи дүйнөлүк согуш
• Хлор — 1915-ж., иприт — 1917-ж.
• Курал негизинен болот, темир, коргошун, жез жана жарылгыч заттардан жасалган

Ушуну сөз менен көчүрүп жасасаңыз болот. Керек болсо ар бир баракты өзүнчө баракчага бөлүп, аралыктарын кеңейтип берейинби?

Мен түздөн-түз .pptx файлын тиркеп жөнөтө албайм. Бирок даяр презентацияны берем — кодду көчүрүп, компьютерге сактап, браузерден ачсаңыз, 6 слайд ак фондо даяр турат (жебелер менен алмашат, принтерден басып алсаңыз болот).

Кантип колдонуу керек:

1. Төмөнкү кодду толук көчүрүңүз.
2. Notepad ачып, чаптаңыз.
3. «Файл → Сактоо» → атын presentaciya.html деп жазыңыз (файл түрү: «Все файлы»).
4. Файлды эки жолу басып ачыңыз — презентация иштейт.

<!DOCTYPE html>
<html lang="ky">
<head>
<meta charset="utf-8">
<title>Сымап, сурьма жана Бельгиядагы согуш</title>
<style>
  * { box-sizing: border-box; }
  body { margin:0; background:#fff; color:#1a1a1a;
         font-family:"Segoe UI", Arial, sans-serif; }
  .slide { display:none; min-height:100vh; padding:60px 80px;
           flex-direction:column; justify-content:center; }
  .slide.active { display:flex; }
  h1 { font-size:46px; margin:0 0 14px; line-height:1.15; }
  h2 { font-size:40px; margin:0 0 26px; color:#0b6b4f; }
  .sub { font-size:22px; color:#666; margin-bottom:28px; }
  ul { font-size:26px; line-height:1.65; margin:0; padding-left:28px; }
  li { margin-bottom:14px; }
  b { color:#0b6b4f; }
  .num  { position:fixed; bottom:24px; right:34px; font-size:18px; color:#999; }
  .hint { position:fixed; bottom:24px; left:34px;  font-size:15px; color:#ccc; }
  @media print {
    .slide { display:flex !important; height:100vh; page-break-after:always; }
    .hint, .num { display:none; }
  }
</style>
</head>
<body>

<div class="slide active">
  <h1>Сымап, сурьма жана Бельгиядагы согуш</h1>
  <div class="sub">Химиялык элементтер жана курал-жарак материалдары</div>
  <ul>
    <li>Сымап (Hg) жана сурьма (Sb) — касиеттери</li>
    <li>Алардын колдонулушу</li>
    <li>Бельгия аймагындагы согуш</li>
    <li>Курал эмнеден жасалган</li>
  </ul>
</div>

<div class="slide">
  <h2>Сымап (Hg)</h2>
  <ul>
    <li>Химиялык белгиси — <b>Hg</b>, атомдук номери — <b>80</b></li>
    <li>Кадимки температурада <b>суюк күмүш түстөгү металл</b></li>
    <li><b>Уулуу</b>, буусу ден соолукка коркунучтуу</li>
    <li>Колдонулушу: термометр, барометр, сымап лампалары</li>
    <li>Сымап фульминаты <b>Hg(CNO)₂</b> — капсюль жана детонаторлордо</li>
  </ul>
</div>

<div class="slide">
  <h2>Сурьма (Sb)</h2>
  <ul>
    <li>Химиялык белгиси — <b>Sb</b>, атомдук номери — <b>51</b></li>
    <li>Күмүштей боз, <b>морт металлоид</b></li>
    <li>Табиятта көбүнчө стибнит <b>Sb₂S₃</b> түрүндө кездешет</li>
    <li>Колдонулушу: коргошун-сурьма эритмелери, аккумуляторлор, октор</li>
    <li>Отко туруктуу заттар, айнек, боёктор, жарым өткөргүчтөр</li>
    <li>Кошулмалары <b>уулуу</b></li>
  </ul>
</div>

<div class="slide">
  <h2>Бельгия Биринчи дүйнөлүк согушта</h2>
  <ul>
    <li><b>1914–1918-жж.</b> — Биринчи дүйнөлүк согуш</li>
    <li><b>1914-ж. августта</b> Германия Бельгияга басып кирген</li>
    <li><b>Ипр</b> шаарынын жанындагы салгылашуулар</li>
    <li><b>1915-ж. 22-апрелде</b> Германия <b>хлор газын</b> колдонгон</li>
    <li><b>1917-жылы</b> ошол аймакта <b>иприт</b> колдонулган</li>
  </ul>
</div>

<div class="slide">
  <h2>Курал-жарак эмнеден жасалган?</h2>
  <ul>
    <li><b>Болот жана темир</b> — куралдын негизги бөлүктөрү</li>
    <li><b>Жез жана коло</b> — айрым тетиктер</li>
    <li><b>Коргошун-сурьма эритмеси</b> — октор</li>
    <li><b>Сымап фульминаты</b> — капсюль-детонаторлор</li>
    <li><b>Тротил, пикрин кычкылтеги</b> — жарылгыч заттар</li>
    <li><b>Жыгач жана порох</b> — кошумча материалдар</li>
  </ul>
</div>

<div class="slide">
  <h2>Жыйынтык</h2>
  <ul>
    <li><b>Hg</b> — суюк, уулуу металл; капсюль-детонатордо колдонулат</li>
    <li><b>Sb</b> — морт металлоид; эритмелерде жана октордо колдонулат</li>
    <li>Бельгиядагы негизги согуш — <b>1914–1918-жж.</b></li>
    <li>Хлор — <b>1915-ж.</b>, иприт — <b>1917-ж.</b></li>
    <li>Курал негизинен болот, темир, коргошун, жез жана жарылгыч заттардан жасалган</li>
  </ul>
</div>

<div class="num" id="num"></div>
<div class="hint">→ жебеси / чыкылдатуу — кийинки слайд</div>

<script>
  const slides = document.querySelectorAll('.slide');
  let i = 0;
  function show(n){
    slides[i].classList.remove('active');
    i = (n + slides.length) % slides.length;
    slides[i].classList.add('active');
    document.getElementById('num').textContent = (i+1) + ' / ' + slides.length;
  }
  document.addEventListener('keydown', e => {
    if (['ArrowRight','ArrowDown',' '].includes(e.key)) show(i+1);
    if (['ArrowLeft','ArrowUp'].includes(e.key)) show(i-1);
  });
  document.addEventListener('click', () => show(i+1));
  show(0);
</script>
</body>
</html>

Эскертүү: PowerPoint форматы керек болсо — ошол эле 6 слайддын тексттерин PowerPoint же Canvaдагы ак фондуу шаблонго көчүрүп койсоңуз болот; тексттер мурунку жооптогудай эле.