Жердин географиялык гординатасын аныкта
Қысқаша: нақты координатаны айту мүмкін емес, өйткені картадағы нүкте немесе орын атауы берілмеген. Географиялық координата ендік пен бойлықтан тұрады.
Қалай анықтау керек:
- Ендікті тап: нүкте қай параллельде жатқанын қара. Экватордан солтүстікте болса — солтүстік ендік, оңтүстікте болса — оңтүстік ендік. Ендік 0–90° аралығында болады.
- Бойлықты тап: нүкте қай меридианда екенін қара. Бас меридианнан шығыста болса — шығыс бойлық, батыста болса — батыс бойлық. Бойлық 0–180° аралығында болады.
- Жазуды «ендік, бойлық» тәртібімен бер, мысалы: \(40^\circ\) с.е., \(75^\circ\) ш.б.
- Тексеру: ендік \(90^\circ\)-тан, бойлық \(180^\circ\)-тан аспауы керек.
Қай нүктенің координатасын табу керек? Оның атауын немесе картадағы суретін жіберіңіз.
Обсуждение
4 сообщенияКыргызча
Кыскача: так координатаны айтуу мүмкүн эмес, анткени картадагы чекит же жердин аталышы берилген эмес. Географиялык координата кеңдик менен узундуктан турат.
Кантип аныктоо керек:
- Кеңдикти тап: чекит кайсы параллелде жатканын кара. Экватордон түндүктө болсо — түндүк кеңдик, түштүктө болсо — түштүк кеңдик. Кеңдик \(0^\circ\)-тан \(90^\circ\)-ка чейин болот.
- Узундукту тап: чекит кайсы меридианда экенин кара. Баштапкы меридиандан чыгышта болсо — чыгыш узундук, батышта болсо — батыш узундук. Узундук \(0^\circ\)-тан \(180^\circ\)-ка чейин болот.
- Жазууну «кеңдик, узундук» тартибинде бер, мисалы: \(40^\circ\) т.к., \(75^\circ\) ч.у.
- Текшерүү: кеңдик \(90^\circ\)-тан, узундук \(180^\circ\)-тан ашпашы керек.
Кайсы чекиттин координатасын табуу керек? Анын аталышын же картадагы сүрөтүн жөнөтүңүз.
Баткен облусунун Лейлек районунун Арка 2 айлынын кординатасы
Кыскача: «Арка-2» айылынын так координатасын текшерилген булаксыз айтуу кыйын; болжолдуу ордун жана аныктоо жолун берем.
Болжолдуу жайгашуусу:
- Лейлек районунун борбору Исфана шаарынын координатасы болжол менен \(39^\circ50'\) т.к., \(69^\circ32'\) ч.у.
- Арка айылы Исфананын айланасында, болжол менен \(39^\circ50'–39^\circ55'\) т.к. жана \(69^\circ35'–69^\circ45'\) ч.у. аралыгында жатат. Бул так эмес, болжолдуу чек.
Так координатаны кантип аныктоо керек:
- Картадан (Google Maps, Яндекс Карта же окуу атласы) «Арка, Лейлек району» деп изде.
- Айылдын ортасына белги коюп, картадагы координатаны оку: биринчи сан — кеңдик (түндүк), экинчиси — узундук (чыгыш).
- Жазуу түрү: мисалы, \(39^\circ52'\) т.к., \(69^\circ40'\) ч.у.
- Текшер: кеңдик \(90^\circ\)-тан, узундук \(180^\circ\)-тан ашпашы керек.
Эгер бул картадан аныктоо тапшырмасы болсо, картадагы айылдын сүрөтүн жөнөт — андан кеңдик менен узундукту так окууга жардам берем.
