Салам мага публистикалы стилге текст жазып берчи ал мынтип башталышы керек. Саламатсынарбы силер менен кайра эле Бекишева Мырзайым
Кыскача жооп: даяр текст
Саламатсынарбы, силер менен кайра эле Бекишева Мырзайым.
Жаңы окуу жылы башталганына бир ай болду. Короодо да, класста да, китепканада да бир эле суроону угабыз: «Быйыл ким мыкты окуйт?» Бирок, менимче, маселени башкача коюу керек: «Мен быйыл эмнеге жетишүүнү каалайм?»
Мугалимдер көп жолу кайталашат: ийгилик эс тутумдан эмес, күнүмдүк тартиптен башталат. Күнүнө жыйырма мүнөт китеп окуу — жылына жүздөн ашык саат. Бул санга жетүү үчүн чоң шарт керек эмес, кичине, бирок туруктуу кадам жетиштүү.
«Антсем, убактым жок» деп айтабыз. Бирок кимдир бирөө үй-бүлөсүнө жардам берет, кимдир бирөө кружокко барат — ошентсе да өзүнө он мүнөт бөлүүгө болот. Бул он мүнөт — өзүңө болгон урмат.
Ошондуктан, урматтуу окурман, бүгүн бир кичине кадам жасайлы: телефонду бир аз четке коюп, бир барак китеп окуп көрөлү. Жыл аягында эмне өзгөргөнүн өзүңөр байкайсыңар.
Принцип: текст ушундай курулат
Публицистикалык текст — бул «окуманды ойлонтуп, аракетке чакырган» текст. Анын каңкасы:
- Саламдашуу жана автордук кайрылуу. Берилген башталыш («Саламатсынарбы…») окурман менен түз байланыш түзөт — бул публицистикадагы «мен — окурманга» позициясы.
- Маселе + риторикалык суроо. «Ким мыкты окуйт?» → «Мен эмнеге умтулам?» Суроо окурманды ойго салат, текстти жандандырат.
- Далил. Сан, мугалимдердин тажрыйбасы, күнүмдүк мисал. Публицистикада ой «бош» калбайт — факт менен бекемделет.
- Каршы ой жана ага жооп. «Убактым жок» деген жүйөгө каршы аргумент — бул талаш-тартыш (полемика) элемент.
- Чакырык. «Бир барак китеп окуп көрөлү» — окурманга конкреттүү аракет сунушталат.
Тилдик белгилери: «биз/биздин» (биргелешүү), риторикалык суроолор, кыска сүйлөмдөр, эмоционалдык лексика («урмат», «байлык»), окурманга түз кайрылуу («урматтуу окурман»), так жана түшүнүктүү тил.
Текшерүү
- Тексттин башы берилген сүйлөм менен сөзмө-сөз башталдыбы? ✔
- Маселе (суроо) барбы, ага жооп/аргумент барбы? ✔
- Сан туурабы? 20 мүнөт × 365 ≈ 7300 мүнөт ≈ 121 саат, башкача айтканда «жүздөн ашык саат» — туура. ✔
- Акыркы сүйлөм окурманды аракетке чакырабы? ✔
Ошол эле схема менен каалаган темага (спорт, экология, достук, интернет) өз текстиңди жаза аласың: саламдашуу → суроо/маселе → факт → каршы ой → чакырык.
Обсуждение
10 сообщенийКыскачараак кылып жазып берчи
Кыскача текст
Саламатсынарбы, силер менен кайра эле Бекишева Мырзайым.
Жаңы окуу жылы башталды. Короодо көпчүлүк «Быйыл ким мыкты окуйт?» деп сурашат. Менимче, туура суроо башкача: «Мен быйыл эмнеге жетишүүнү каалайм?»
Мугалимдер кайталашат: ийгилик эс тутумдан эмес, күнүмдүк тартиптен башталат. Күнүнө жыйырма мүнөт китеп окуу — жылына жүздөн ашык саат. Бул үчүн чоң шарт керек эмес, кичине, бирок туруктуу кадам жетиштүү.
«Убактым жок» дейбиз. Бирок он мүнөт табууга болот — бул өзүңө болгон урмат.
Ошондуктан бүгүн бир кичине кадам жасайлы: телефонду четке коюп, бир барак китеп окуп көрөлү.
Схема ошол бойдон: саламдашуу → суроо/маселе → факт → каршы ой → чакырык. Узуну кыскарды, бирок ар бир бөлүгү сакталды — публицистикада узундук эмес, ойдун тактыгы баалуу.
Мага расмий Иш кагаздарына буйрук жазып берчи
Даяр үлгү: расмий буйрук
«Ак-Жол» жалпы билим берүү мектеби
БУЙРУК
«» ____________ 20-ж. № ____ Ак-Жол айылы
Иш-чара өткөрүү жөнүндө
Окуучулардын бош убактысын уюштуруу жана тарбиялык иштерди жандандыруу максатында, мектептин окуу-тарбия иштеринин планынын негизинде
БУЙРУК КЫЛАМЫН:
- 20___-жылдын «___» ____________ күнү саат 10:00дө «Билим — келечекке жол» аттуу иш-чара өткөрүлсүн.
- Иш-чараны даярдоо төмөнкүлөргө жүктөлсүн:
- уюштуруу бөлүгү — тарбия иштери боюнча директордун орун басары А. Асановага;
- сценарий жана программа — кыргыз тили мугалими М. Бекишевага;
- окуучулардын тартиби жана коопсуздугу — директордун орун басары Н. Токтогуловго.
- Иш-чарага 5–11-класстын окуучулары катышсын. Класс жетекчилери катышууну камсыз кылсын.
- Иш-чаранын жыйынтыгы боюнча маалымат 20___-жылдын «___» ____________ күнүнө чейин тарбия иштери боюнча директордун орун басарына тапшырылсын.
- Буйруктун аткарылышын көзөмөлдөө өзүмө жүктөлөт.
Мектеп директору ______________ (кол тамга) А. Асанов
Таанышты: ______________ / ______________ «» ____________ 20-ж.
Принцип: буйрук ушундай түзүлөт
Расмий иш кагазында ар бир бөлүктүн өз орду бар — аларды «реквизит» деп атайбыз:
| Бөлүк | Эмне жазылат |
|---|---|
| Бланк | Мекеменин толук аталышы (жогоруда, борборго) |
| Түрү жана номери | «БУЙРУК», № ___, дата, шаар/айыл |
| Тема | «... жөнүндө» — кыска, бир сап |
| Негиздеме | «... максатында», «... планынын негизинде» — эмне үчүн чыгарылып жатат |
| Буйрук берем | Тартиптелген пункттар: ким, эмне, качан кылат |
| Көзөмөл | «Аткарылышын көзөмөлдөө ... жүктөлөт» |
| Кол тамга | Кызмат аталышы + кол тамга + аты-жөнү |
| Таанышуу | Аткаруучулар буйрук менен таанышкандыгын кол коюп бекемдейт |
Эсте турчу эрежелер:
- Ар бир пункт бир гана аракетти билдирет — «жана» деп эки ишти бириктирбе.
- Пункттар «...сын / ...син» деп буюртма түрүндө жазылат: бекитилсин, өткөрүлсүн, жүктөлсүн, камсыздалсын.
- Күнү, сааты, аты-жөнү так көрсөтүлөт — «жакында», «тийиштүү адамдар» дегендей бүдөмүк сөздөр болбойт.
- Буйрук кимге жүктөлсө, ошол адам аты-жөнү жана кызматы менен жазылат.
Текшерүү
- Тема барбы, «жөнүндө» деп бүтөбү? ✔
- Негиздеме (максат) көрсөтүлдүбү? ✔
- Пункттар сан менен тартиптелдиби? ✔
- Көзөмөл пункту жана кол тамга орду барбы? ✔
Кандай буйрук керек экенин тактасаң — окууга кабыл алуу, эмгек өргүүсү, иш сапарга жөнөтүү же класс жетекчисин дайындоо жөнүндө — ошого ылайыктап жазып берем.
Кузгу майрам деп жазып берчи ал жакта окуучулар 9,10класстар катышки деп
Даяр буйрук: «Күзгү майрам» жөнүндө
«Ак-Жол» жалпы билим берүү мектеби
БУЙРУК
«» ____________ 20-ж. № ____ Ак-Жол айылы
Күзгү майрамды өткөрүү жөнүндө
Окуучулардын бош убактысын уюштуруу, эстетикалык тарбиясын өнүктүрүү жана мектептин окуу-тарбия иштеринин планын аткаруу максатында
БУЙРУК КЫЛАМЫН:
- 20___-жылдын «___» ____________ күнү саат 14:00дө мектептин актовый залында «Күзгү майрам» аттуу иш-чара өткөрүлсүн.
- Иш-чарага 9- жана 10-класстын окуучулары катышсын. Класс жетекчилери окуучулардын катышуусун жана тартибин камсыз кылсын.
- Иш-чараны даярдоо төмөнкүлөргө жүктөлсүн:
- жалпы уюштуруу — тарбия иштери боюнча директордун орун басары А. Асановага;
- сценарий жана программа — кыргыз тили мугалими М. Бекишевага;
- көркөм жасалгалоо жана музыкалык коштоо — музыка мугалими Н. Токтогуловго;
- окуучулардын коопсуздугу — директордун орун басары С. Жумабаевге.
- Иш-чаранын жыйынтыгы боюнча маалымат 20___-жылдын «___» ____________ күнүнө чейин тарбия иштери боюнча директордун орун басарына тапшырылсын.
- Буйруктун аткарылышын көзөмөлдөө өзүмө жүктөлөт.
Мектеп директору ______________ (кол тамга) А. Асанов
Таанышты: ______________ / ______________ «» ____________ 20-ж.
Эмне өзгөрдү
| Буйруктун бөлүгү | Кантип жазылды |
|---|---|
| Тема | «Күзгү майрамды өткөрүү жөнүндө» |
| Негиздеме | бош убакыт + эстетикалык тарбия + план |
| Катышуучулар | 9- жана 10-класстар — так жазылды, класс жетекчилерге камсыздоо жүктөлдү |
| Жооптуулар | ар бир адамга бир гана милдет бөлүнүп берилди |
| Көзөмөл | директорго |
Текшерүү
- Тема «жөнүндө» деп бүтөбү? ✔
- 9–10-класстар жана алардын катышуусун ким камсыздай турганы көрсөтүлдүбү? ✔
- Күнү, сааты, орду такпы? ✔
- Пункттар «...сын/...син» деп буюртма түрүндөбү? ✔
Керек болсо сыйлоо тизмесин (жеңүүчүлөрдү сыйлоо жөнүндө буйрук) же иш-чаранын планын да ушул стилде жазып берем.
Заявление жазып берчи кыска кылып
Кыскача үлгү
Мектептин директору А. Асановго 9-класстын окуучусу М. Бекишевадан
АРИЗА
Саламатсызбы! Үй-бүлөлүк себептерге байланыштуу мени 20___-жылдын «___» ____________ күнү сабактардан бошотууңузду суранам.
«» ____________ 20-ж. ______________ (кол тамга)
Кыска аризанын түзүлүшү
- Кимге — директордун аты-жөнү, кызматы (жогору оң жакта).
- Кимден — өз аты-жөнү, классы/кызматы.
- «АРИЗА» деген сөз — борборго.
- Эмнени суранарың — бир-эки сүйлөм: «... суранам».
- Күнү жана кол тамга — төмөндө.
Эсте турчу: «суранам» деген сөз менен бүтөт; себебин кыска жана так жаз; сылык кайрылуу («Саламатсызбы») милдеттүү эмес, бирок орундуу.
Ариза эмне жөнүндө болот — сабактан бошотуу, экзаменди мөөнөтүнөн мурда тапшыруу же мектепке кабыл алуу? Айтсаң, ошого так ылайыктап берем.
Звёздочкалардын ордуна эмне деп жазам
Кыскача жооп
Жылдызчалардын (___) ордуна так маалымат жазылат — кагазда калтырылбайт:
| Кагаздагы боштук | Эмне жазылат | Мисал |
|---|---|---|
20___-жылдын |
толук жыл | 2025-жылдын |
«___» (күн) |
айдын күнү, сан менен | «15» |
____________ (ай) |
айдын аты | октябрь |
№ ____ (буйрукта) |
буйруктун номери | № 45 |
______________ (кол тамга) |
өз колуң + аты-жөнүң | Асанов А. |
Биригип, мындай окулат:
2025-жылдын «15» октябрь күнү саат 14:00дө...
Эмнеге так ушундай
Расмий кагазда бош орун калса, документ күчүнө кирбейт — күнү, айы, номери так болушу керек. Ошондуктан жылдызча — бул «бул жерге өзүң жаз» деген белги, толуктоо эмес.
Эсте турчу эрежелер:
- Айдын аты кичине тамга менен жазылат: октябрь, ноябрь.
- Күн тырмакчанын ичине жазылат: «15».
- Кол тамга койгондо аты-жөнүңдү да жазасың (кол тамга гана жетишсиз).
- Аризага күнүн кол койгон күнү коёсуң — буйруктагы күндөн башка болушу мүмкүн.
Текшерүү
Аризаң мындай көрүнүшү керек:
...мени 2025-жылдын «15» октябрь күнү сабактардан бошотууңузду суранам.
«10» октябрь 2025-ж. ______________ Бекишева М.
Эгер кайсы айды/күндү жазсаң болорун билбей жатсаң — иш-чаранын болочок күнүн танда, бирок ариза кол койгон күндөн эрте болбосун.
