канспект селкинуу кучу

Кыскача жооп: Селкинүү күчү эки негизги көрсөткүч менен бааланат: магнитуда — булактын энергиясы (Рихтер шкаласы), балл — жер бетиндеги таасирдин күчү (12 баллдык шкала).

Негизги кадамдар:

1. Очок жана эпицентр. Селкинүү жер астындагы очокто (гипоцентрде) башталат. Анын үстүндөгү жер бетиндеги чекит — эпицентр. Эпицентрге жакын жерде таасир күчтүү болот.
2. Магнитуда — селкинүүнүн энергиясын көрсөтөт. Аны сейсмограф жазып алат. Бул логарифмдик шкала: магнитуда 1ге өссө, энергия болжол менен 32 эсе көбөйөт.
3. Интенсивдүүлүк (балл) — жер бетиндеги, имараттарга жана адамдарга тийгизген таасири. Ал эпицентрден алыстыкка, топурактын түзүлүшүнө жана имараттын бекемдигине жараша өзгөрөт.
4. Толкундар. P-толкундар тез жетет, S-толкундар кийин келип, көбүрөөк кыйратуучу таасир берет.
5. Корутунду: магнитуда — «булактын күчү», балл — «жер бетиндеги кесепети». Аларды бириктирип жиберүү туура эмес.

Текшерүү: 5 магнитуда 4төн ≈32 эсе, 6 магнитуда 4төн ≈1000 эсе (32×32) күчтүү. Ал эми 6 балл менен 8 балл — бул жер бетиндеги таасирдин айырмасы, магнитудага түз барабар эмес.