ответь

Кыскача жооптор (1–7)

1. Францияга кризис. Дүйнөлүк экономикалык кризис Францияга 1931-ж. кирип, өнөр жай өндүрүшү кескин төмөндөдү, тышкы соода кыскарды, банкроттук жана жумушсуздук өстү, эмгек акы менен дыйкандардын кирешеси төмөндөдү. Бул социалдык нааразылыкты, иш таштоолорду, өкмөттөрдүн тез-тез алмашынышын жана оңчул радикалдык лигалардын күчөшүн шарттады.

2. Француз фашизминин өзгөчөлүгү. Ал Гитлер же Муссолини сыяктуу бирдиктүү массалык партия жана жалпы улуттук харизмалуу лидер түрүндө эмес, көп сандагы улутчул, антипарламенттик, антикоммунисттик лигалардан жана кыймылдардан турган. Алар негизинен орто жана майда буржуазияга, ветерандарга, чиновниктерге таянып, жумушчу табынын кеңири колдоосуна ээ болгон эмес. Ошондуктан аны «партиясыз фашизм» же «лигалардын фашизми» деп да мүнөздөшөт.

3. Эмне үчүн француз фашисттери бийликке келе алышкан жок?

   • 1934-ж. 6-февралдагы лигалардын аракети ийгиликсиз болду;
   • сол күчтөр жана профсоюздар биригип, Элдик фронтту түздү;
   • жумушчулардын жалпы стачкалары жана демонстрациялары республиканы коргоду;
   • 1936-ж. парааскердик лигаларга тыюу салынды;
   • фашисттер биримдикте эмес эле, армиянын жана ири капиталдын чечүүчү колдоосу жетишсиз болду;
   • Францияда республикалык-демократиялык салттар күчтүү болгон.

4. Элдик фронт деген эмне? Бул 1930-жылдардын ортосунда Францияда фашизмге жана согушка каршы түзүлгөн сол жана борбордук партиялардын, профсоюздардын, интеллигенциянын коалициясы. 1936-ж. парламенттик шайлоодо жеңишке жетип, Леон Блюмдин өкмөтү түзүлгөн.

   • Саясий базасы: социалисттер, радикал-социалисттер, коммунисттер, CGT профсоюзу.
   • Социалдык базасы: жумушчулар, кызматкерлер, дыйкандардын бир бөлүгү, майда буржуазия, интеллигенция.

5. Элдик фронттун кулашынын себептери. Экономикалык кыйынчылыктар, инфляция, капиталдын четөлкөгө агылышы, девальвация; ири менчик ээлеринин жана Сенаттын каршылыгы; реформаларды каржылоонун кыйындыгы; Испания согушуна мамиле боюнча келишпестик; коммунисттер, социалисттер жана радикалдардын ортосундагы бөлүнүү; иш таштоолор жана социалдык талаптардын өсүшү. 1937-ж. Блюм кызматтан кетип, 1938-ж. фронт иш жүзүндө тараган.

6. Элдик фронт менен Ф. Рузвельттин «Жаңы багытын» салыштыруу.

   • Окшоштугу: экөө тең кризистен чыгуу үчүн мамлекеттин экономикага кийлигишүүсүн, коомдук иштерди, жумуш менен камсыздоону, социалдык коргоону жана демократияны сактоону көздөгөн.
   • Айырмачылыгы: «Жаңы багыт» АКШда президенттин күчтүү бийлиги менен узакка жана кеңири жүргүзүлүп, банк, айыл чарба, социалдык камсыздоо реформаларын камтыды. Элдик фронт кыска мөөнөттүү, коалициялык жана реформачыл болуп, Сенаттын, капиталдын жана ички бөлүнүүлөрдүн каршылыгына туш болду.
   • Жыйынтык: экөө тең мамлекеттик жөнгө салуу жана социалдык компромисс аркылуу демократияны бекемдөөгө аракет кылды, бирок «Жаңы багыт» тагыраак жана кеңири болду, Элдик фронттун реформалары толук жүрө алган жок.

7. Испаниядагы граждандык согуш жана диктатура. Согуш 1936–1939-жж. болгон (окуу китебинде «1930-жж.» деп берилиши мүмкүн). Ал генерал Франконун республикага каршы аскердик көтөрүлүшүнөн башталып, коомду республикачыларга жана улутчулдарга бөлгөн. Германия менен Италия Франкону, СССР республиканы колдоду; Батыш демократиялары «кийлигишпөө» саясатын тандап, республиканын абалын оордотту.
   Диктатуралык мүнөздүн жана Франконун жеңишинин себептери: коомдун терең бөлүнүшү, революциядан жана коммунизмден коркуу, аскердин, чиркөөнүн жана ири жер ээлеринин авторитардык тартипке умтулушу, фашисттик мамлекеттердин аскердик жардамы, республикачылардын ички биримдигинин жоктугу жана Батыштын бейтараптыгы. Согуштун өзү эки тарапта тең аскердик тартиптин, репрессиянын жана диктатуралык башкаруу ыкмаларынын күчөшүнө алып келген. 1939-ж. Франко бийликке келип, 1975-ж. чейин созулган диктатура орноткон.
   Европа үчүн бул согуш фашизмдин күчөшүн, жаңы дүйнөлүк согуштун жакындашын жана тынч калктын курмандыктарын көрсөткөндүктөн кооптуу болгон.

Кантип ушундай жоопторду өз алдынча түзүү керек

1. Алгач терминди аныкта: «Элдик фронт», «фашизм», «диктатура».
2. Анан «себеп — көрүнүш — натыйжа» чынжырын кур: кризис эмнеге алып келди, ал кандай саясий кыймылдарды күчөттү, акыры эмне болду.
3. Салыштырууда үч критерийди колдон: максат, ыкма, натыйжа.
4. Испания боюнча ички себептерди (коомдун бөлүнүшү, аскер, чиркөө, жер ээлери) жана тышкы себептерди (Германия, Италия, СССР, Батыштын саясаты) өз-өзүнчө көрсөт.

Өзүңдү текшер: ар бир жоопто дата, тарыхый термин, себеп жана натыйжа барбы? Салыштырма жоопто «окшоштук — айырмачылык — жыйынтык» үч бөлүгү толукпу?