Конспект способ жицця, асабливасци будовы, разнастайнасть и значэнне галаваногих малютку на беларуском

Кароткі адказ: галаваногія — гэта клас марскіх малюскаў-драпежнікаў. У іх ёсць адасобленая галава, мантыя і ператвораная ў шчупальцы нага; большасць актыўна плавае рэактыўным спосабам. Ракавіна ў многіх рэдукаваная або ўнутраная, добра развітыя вочы, мозг, чарнільны мяшок. Да іх адносяцца васьміногі, кальмары, каракаціцы, наўтылусы.

Канспект

1. Спосаб жыцця

• Марскія жывёлы; у прэсных водах не жывуць.
• Большасць — актыўныя драпежнікі: палююць на рыб, ракападобных, малюскаў.
• Жывуць у тоўшчы вады і каля дна, ад прыбярэжжа да вялікіх глыбінь.
• Плаваюць рэактыўным спосабам: вада набіраецца ў мантыйную поласць і з сілай выштурхоўваецца праз варонку.
• Некаторыя могуць поўзаць па дне на шчупальцах.
• Пераважна адзінкавыя, радзей утвараюць групы; некаторыя здольныя да міграцый.

2. Асаблівасці будовы

• Цела складаецца з галавы, тулава і мантыі.
• Нага пераўтворана ў вянок шчупальцаў вакол рота. Таму клас і называецца «галаваногія».
• Колькасць шчупальцаў: у васьміногаў — 8, у кальмараў і каракаціц — 10, у наўтылусаў — шмат. У большасці на шчупальцах ёсць прысоскі.
• Ракавіна: у наўтылуса знешняя; у кальмараў і каракаціц унутраная або рэдукаваная; у васьміногаў звычайна адсутнічае.
• Скура багатая хроматафорамі — дзякуючы ім жывёлы мяняюць колер і маскуюцца.
• Ёсць чарнільны мяшок: пры небяспецы жывёла выпускае цёмную вадкасць.
• Дыханне — шчэлепамі ў мантыйнай поласці.
• Крывяносная сістэма замкнёная, добра развітыя сэрца і мускулатура — гэта дазваляе актыўна плаваць.
• Нервовая сістэма добра развітая: буйны галаўны мозг, вялікія вочы, органы раўнавагі; складаныя паводзіны.
• Размнажэнне: раздзельнаполыя; апладненне ўнутранае; адкладваюць яйкі. Развіццё прамое, без лічынкі. Некаторыя ахоўваюць кладку.

3. Разнастайнасць

• Васьміногі — 8 шчупальцаў, ракавіны няма, жывуць пераважна каля дна.
• Кальмары — 10 канечнасцей, выцягнутае тулава, добрыя плаўцы, хуткія плыўцы.
• Каракаціцы — 10 шчупальцаў, унутраная рэдукаваная ракавіна, трымаюцца каля дна.
• Наўтылусы — знешняя спіральная ракавіна, шмат шчупальцаў, старажытная група.
• Вядомыя таксама выкапнёвыя галаваногія — амоніты і белемніты.
• У Беларусі ў прыродзе сучасныя галаваногія не жывуць, бо гэта марскія жывёлы.

4. Значэнне

• У прыродзе: з’яўляюцца драпежнікамі і звяном харчовых ланцугоў; самі служаць кормам для рыб, кітоў, птушак.
• Для чалавека: кальмары, васьміногі і каракаціцы — прамысловыя харчовыя жывёлы; выкарыстоўваюцца як корм і ў кулінарыі.
• Чарнільная вадкасць раней выкарыстоўвалася як фарба.
• Галаваногія — важныя аб’екты навуковых даследаванняў нервовай сістэмы і паводзін.
• Некаторыя віды небяспечныя для чалавека, бо могуць быць ядавітымі або кусацца.

Праверка: галаваногія — не рыбы, а малюскі; дышаць шчэлепамі; маюць мантыю і варонку; ракавіна ў большасці рэдукаваная; большасць — марскія драпежнікі.

Як рабіць падобны канспект: спачатку назві клас і асяроддзе жыцця → затым будову → потым прадстаўнікоў → у канцы значэнне ў прыродзе і для чалавека.