Фетишизм деген эмне?(кыскача жаз)
Кыскача жооп: Фетишизм — бул адамдар кандайдыр бир буюмга (таш, жыгач, айкел, сөөк, талисман ж.б.) өзгөчө сыйкырдуу күч бар деп ишенип, ага сыйынышы. Ал диндин эң баштапкы формаларынын бири.
Негизги белгилери:
- Фетиш — сыйынуунун объектиси болгон конкреттүү буюм.
- Себеби: байыркы адамдар табият кубулуштарын түшүндүрө албай, аларды буюмдардагы жашыруун күч менен байланыштырышкан.
- Максаты: ошол «күчтүн» жардамы менен оорудан айыгуу, ийгиликке жетүү, коргоо алуу.
- Кездешет: Африка, Океания, Сибирь элдеринин байыркы ишенимдеринде.
Айырмалоо керек: анимизм — жандуу нерселерге ишенүү; тотемизм — уруунун айбанат же өсүмдүк менен байланышы; магия — атайын аракеттер аркылуу табиятка таасир этүү.
Текшерүү: Эгер суроодо фетишизмдин диндик эмес, экономикалык мааниси (Маркстын «товар фетишизми») талап кылынса, айт — ошого ылайык түшүндүрүп берем.
Обсуждение
8 сообщенийФетишизм деген кандай дин?
Кыскача жооп: Фетишизм — азыркы маанидеги өзүнчө «дин» эмес. Ал диндин (ишенимдин) эң байыркы формаларынын бири — буюмга сыйынууга негизделген алгачкы ишеним. Ошондуктан аны «диндин баштапкы баскычы» деп атоо туурараак.
Эмне үчүн аны толук «дин» деп айтуу кыйын:
- белгилүү бир кудайы, пайгамбары жок;
- ыйык китеби, ибадат каадасынын туруктуу системасы жок;
- дин кызматкерлери (поп, молдо ж.б.) жок;
- ар бир уруу өзүнүн фетишин тандайт — жалпы окутуу болбойт.
Диндердин тарыхый баскычтары (окуу китептериндеги схема):
- Фетишизм — буюмга сыйынуу;
- Тотемизм — уруунун айбанат/өсүмдүк менен туугандыгына ишенүү;
- Анимизм — жан жана рухтар бар деп ишенүү;
- Магия — атайын аракеттер менен табиятка таасир этүү.
Алгачкы ишенимдерден кийин уруулук-тайпалык диндер (политеизм — көп кудайга ишенүү), андан соң дүйнөлүк диндер (ислам, христиандык, буддизм ж.б.) калыптанган.
Текшерүү: Демек, фетишизм — диндин өзүнчө түрү эмес, диндин эң эрте формасы. Эгер мугалим «фетишизм кайсы типтеги дин?» деп сураса, жообу: «Алгачкы (архаикалык) ишенимдердин бири, политеизмге чейинки баскыч».
Кыскача жаз
Кыскача: Фетишизм — өзүнчө дин эмес, диндин эң байыркы формаларынын бири: буюмга (таш, айкел, талисман) сыйкырдуу күч бар деп сыйынуу.
Кудайы, ыйык китеби, дин кызматкерлери жок. Диндин тарыхый баскычтары: фетишизм → тотемизм → анимизм → магия, андан кийин политеизм жана дүйнөлүк диндер.
Ошондуктан туура жооп: фетишизм — алгачкы (архаикалык) ишеним, диндин баштапкы баскычы.
Кыскачараак жаз
Фетишизм — диндин эң байыркы формасы: буюмга (таш, айкел, талисман) сыйкырдуу күч бар деп сыйынуу. Өзүнчө дин эмес, алгачкы ишеним.
Секундомер 3мин 45 секунда корсоту бул убакыты секунда мнтчыгар
Упражнение 88.
