Заттардын агрегаттык абалаынын озгоруусу
Кыскача жооп: Заттардын агрегаттык абалынын өзгөрүшү — заттын катуу, суюк жана газ абалдарынын биринен экинчисине өтүшү. Бул физикалык кубулуш: жаңы зат пайда болбойт, химиялык курам өзгөрбөйт, бөлүкчөлөрдүн ортосундагы аралык жана кыймылы гана өзгөрөт.
| Өтүү | Аталышы | Жылуулук |
|---|---|---|
| Катуу → суюк | эрүү | сиңирилет |
| Суюк → катуу | кристаллдашуу | бөлүнүп чыгат |
| Суюк → газ | буулануу | сиңирилет |
| Газ → суюк | конденсация | бөлүнүп чыгат |
| Катуу → газ | сублимация | сиңирилет |
| Газ → катуу | десублимация | бөлүнүп чыгат |
Негизги принцип:
Зат ысыганда бөлүкчөлөр тезирээк кыймылдайт, алардын ортосундагы байланыш начарлайт — зат суюк, анан газ абалга өтөт. Муздаганда тескерисинче: бөлүкчөлөр жакындашып, катуу абалга өтүшү мүмкүн.
Таза кристаллдык зат эрип жатканда жана кайнап жатканда температура туруктуу турат: берилип жаткан жылуулук бөлүкчөлөрдүн байланышын өзгөртүүгө кетет. Мисалы, нормалдуу басымда муз \(0^\circ\text{C}\) температурада эрийт, суу \(100^\circ\text{C}\) температурада кайнайт.
Эсептөөдө: \[ Q=\lambda m \quad \text{(эритүү үчүн)},\qquad Q=Lm \quad \text{(буулантуу үчүн)} \] бул жерде \(m\) — масса, \(\lambda\) — эрүүгө кетүүчү менчик жылуулук, \(L\) — бууланууга кетүүчү менчик жылуулук.
Текшерүү: музду ысытсак, ал \(0^\circ\text{C}\)ке чейин жылыйт; анан эрип бүткөнчө температура \(0^\circ\text{C}\) бойдон турат; суу болуп калгандан кийин гана анын температурасы көтөрүлөт. Демек, агрегаттык өтүү учурунда жылуулук берилгени менен температура дайыма өйдө көтөрүлө бербейт.
Обсуждение
2 сообщенияКыска 7-класс
7-класс үчүн кыскача:
Заттын агрегаттык абалы — катуу, суюк же газ абалы. Бир абалдан экинчи абалга өтүү физикалык кубулуш болуп саналат: зат өзү өзгөрбөйт, бөлүкчөлөрдүн жайланышы жана кыймылы гана өзгөрөт.
Негизги өтүүлөр:
- Эрүү — катуу зат суюкка айланат (муз → суу). Жылуулук сиңирилет.
- Кристаллдашуу — суюк зат катууга айланат. Жылуулук бөлүнүп чыгат.
- Буулануу — суюк зат газга айланат (суу → буу). Жылуулук сиңирилет.
- Конденсация — газ суюкка айланат (буу → суу). Жылуулук бөлүнүп чыгат.
Эстеп кал: ысытсак — эрийт жана бууланат; муздатсак — катып калат жана конденсацияланат.
Мисал: муз \(0^\circ\text{C}\) температурада эрийт, суу \(100^\circ\text{C}\) температурада кайнайт. Эрип жатканда жана кайнап жатканда температура өзгөрбөйт.
