Кыска эссе (үлгү): «Туулган жерге саякат: Ош»
Ар бир адамга өзүнүн туулган жери ысык. Мен үчүн ал — Ош.
Поездден түшкөндө эле шаардын жыты уруп кетет: нан, чай, кургак жемиш. Сулайман-Тоого чыксаң, бүт шаар алаканыңда тургандай. Төмөндө Ош базары ызы-чуу менен кайнап жатат: алма, өрүк, атлас кездеме, балдардын күлкүсү.
Кечинде тоонун боорунда шамал согот, асман жылдызга толот. Ош мен үчүн жөн гана шаар эмес — атамдын үйү, эжемдин наны, балалыгымдын үнү.
Кыска текст кантип курулат (принцип)
- Киришүү (1–2 сүйлөм) — кайсы жер жана эмне үчүн сиз үчүн өзгөчө.
- Негизги бөлүк (3–4 сүйлөм) — жалпы сүздүн ордуна 3–4 конкреттүү деталь, сезим органдары аркылуу:
- көрүнүш (Сулайман-Тоо, базар),
- угуу (ызы-чуу, күлкү),
- жыт/даам (нан, чай, өрүк),
- адам (эже, тааныш, конок).
- Жыйынтык (1–2 сүйлөм) — сезим: бул жер эмнеси менен кымбат.
Текшерүү (өз текстиңизге колдонсоңуз болот)
- Үч бөлүк барбы: киришүү – негизги – жыйынтык?
- Деталдар конкреттүүбү? «Кооз», «сонун» деген жалпы сөздөрдү «алма», «атлас кездеме», «шамал» дегендей нерселер менен алмаштырыңыз.
- Бир ой эки жолу кайталанбадыбы?
- Этиштер азыркы чакта болсо, окурман өзү жанында тургандай сезилет.
Ош сыяктуу эле Нарын, Ысык-Көл же өз айылыңыз жөнүндө ушундай план менен жазууга болот: 1 киришүү + 3 деталь + 1 сезим.