97-көнүгүү
97-көнүгүү боюнча кыскача жооп:
- Темасы: убакыт жана анын адам өмүрүндөгү орду.
- Негизги ою: убакыт токтобойт жана кайтарылбайт; адам ар бир күнүн текке кетирбей, маңыздуу ишке, жакшылыкка арноого тийиш.
- Стили: публицистикалык (көркөм-публицистикалык).
- Жанры: эссе, башкача айтканда ой-толгоо.
Кантип аныктайбыз?
- Тема — текстте негизги болуп турган түшүнүк: «убакыт», «өмүр», «күн».
- Негизги ой — автор эмнени айткысы келгенин тексттен табабыз: убакытты баалоо, жашоону маңыздуу өткөрүү.
- Стиль — «Менимче» сыяктуу жеке пикир, эмоционалдык-образдуу сүрөттөө, окурманга ой салуу бар; так илимий терминдер жок.
- Жанр — текстте окуянын өнүгүшү эмес, автордун эркин ой жүгүртүүсү басымдуу; ошондуктан бул эссе.
Текшерүү: аныкталган тема менен негизги ой тексттин мазмунуна туура келет; стилдик белгилер публицистикалык/эссе жанрын ырастайт.
Обсуждение
6 сообщенийЖопторун жаз
Кечиресиз, 97-көнүгүүнүн өзүнүн тексти мага көрүнбөй жатат — мен мурунку жоопту жалпы белгилер боюнча жазгам, ал эми так жооптор текстке байланышат.
Сураныч, 97-көнүгүүнүн сүрөтүн же текстин жөнөтүңүз (кайсы китеп, кайсы бет экенин да жазсаңыз болот). Ошондо ар бир суроонун жообун тапшырмадагы талапка ылайык жазып берем.
На фото — текст «Турсун» (97-көнүгүү) жана 98-тапшырма. Төмөндө 98-тапшырманын жооптору берилди.
1. Тексттен тактоочтор жана алардын түрлөрү
| Тактооч | Мааниси боюнча түрү | Синтаксистик кызматы |
|---|---|---|
| азыр | мезгил тактооч | бышыктооч (мезгил) |
| акырын-дын | сыпат тактооч | бышыктооч (сыпат) |
| аз-аздан | өлчөм тактооч | бышыктооч (өлчөм) |
| көп | өлчөм тактооч | бышыктооч (өлчөм) |
| анча-мынча | өлчөм тактооч | бышыктооч (өлчөм) |
| кыйла | өлчөм тактооч | бышыктооч (өлчөм) |
| тең | сыпат тактооч | бышыктооч (сыпат) |
| жанаша | орун тактооч | бышыктооч (орун) |
| кийин | мезгил тактооч | бышыктооч (мезгил) |
| ар дайым | мезгил тактооч | бышыктооч (мезгил) |
| бирге | сыпат тактооч | бышыктооч (сыпат) |
| кыргызча | сыпат тактооч | бышыктооч (сыпат) |
| жакшы | сыпат тактооч | бышыктооч (сыпат) |
| ар качан | мезгил тактооч | бышыктооч (мезгил) |
| кез-кезде | мезгил тактооч | бышыктооч (мезгил) |
| туура | сыпат тактооч | бышыктооч (сыпат) |
| дароо | мезгил тактооч | бышыктооч (мезгил) |
| баягы | мезгил тактооч | бышыктооч (мезгил) |
| ошондо | мезгил тактооч | бышыктооч (мезгил) |
Бул тизме толук эмес — текстте дагы башка тактоочтор кездешет.
2. Сүйлөмдөрдөгү тактоочтор
- «Капчыгайдын ылдый этеги кеч шамал болот.» — ылдый (орун тактооч), кеч (мезгил тактооч).
- «Ар дайым так иштегендей, так жүргөндө бардык киши жакшы көрөт.» — ар дайым (мезгил), так (сыпат), жакшы (сыпат).
- «Жайды жайлай, кышты кыштай Мамбрба-зынын жумушунда иштедик.» — жайлай, кыштай (мезгил тактоочтор).
- «Бул сөздөр илгери айтылган, азыр эскирип бүттү.» — илгери, азыр (мезгил тактоочтор).
1-сүйлөмдүн тексти так окулбайт; андагы «санда» сыяктуу сөз мезгил тактоочу болушу мүмкүн.
3. Морфологиялык талдоо (мисалы, «азыр»)
- Сөз: азыр.
- Сөз түркүмү: тактооч.
- Мааниси боюнча түрү: мезгил тактооч (качан? деген суроого жооп берет).
- Түзүлүшү: жөнөкөй, мүчөлөргө ажырабайт.
- Синтаксистик кызматы: сүйлөмдө бышыктооч.
- Жазуу эрежеси: «азыр» бирге жазылат.
97-көнүгүү боюнча кыскача: текстте Турсун менен Лиранын достугу, алардын бири-бирине тил үйрөнүүгө жардам бериши жөнүндө айтылат. Турсун кыргызча жакшы сүйлөйт, Лира кыргызча түшүнүп калат.
Сүрөттө 97-көнүгүүнүн тексти («Турсун») гана көрүнүп турат, анын суроолору көрүнбөйт. Ал эми 98-көнүгүү толук. Төмөндө 98-көнүгүү боюнча жооп:
1) Тактооч жөнүндө кыскача
Тактооч — кыймыл-аракеттин же белгинин белгисин билдирип, кандай? качан? кайда? канча? эмне үчүн? деген суроолорго жооп берүүчү, өзгөрбөөчү сөз түркүмү. Мааниси боюнча сыпат, өлчөм-даража, убакыт, орун, себеп жана максат тактоочтору болуп бөлүнөт. Сүйлөмдө көбүнчө пышыктооч болуп келет.
2) Сүйлөмдөрдөгү тактоочтор жана алардын түрлөрү
- Аңда-санда — убакыт тактоочу; шашпай — сыпат тактоочу.
- Ылдый — орун тактоочу; эрте, кеч — убакыт тактоочу.
- Ар дайым — убакыт тактоочу; так — сыпат тактоочу; жакшы — сыпат тактоочу.
- Жайды жайлай, кышты кыштай — убакыт маанисиндеги тактоочтук айкаш.
- Илгери, азыр — убакыт тактоочу.
3) Синтаксистик кызматы
Бул тактоочтордун баары сүйлөмдө пышыктооч милдетин аткарат.
Эскертүү: «асманда», «капчыгай» деген сөздөр тактооч эмес, зат атооч; алар сүйлөмдө орун пышаткычы болуп турат.
97-көнүгүүнүн суроолорун же ошол бетти такыраак сүрөткө тартып жиберсеңиз, аны да чечип берем.
