Реши задание на изображении
Кыска жооп
- Сүрөттөгү бош орундарга экосистеманын мындай элементтерин жазууга болот:
Жансыз чөйрөнүн компоненттери:
- Күн жарыгы
- Аба
- Суу
- Топурак жана минералдык заттар
Тирүү организмдер:
- Өсүмдүктөр — продуценттер
- Өсүмдүк менен азыктануучу жаныбарлар — биринчи консументтер
- Жырткыч жаныбарлар — экинчи консументтер
- Бактериялар жана козу карындар — редуценттер
- Жебелер экосистеманын компоненттеринин өз ара байланышын, бири-бирине таасирин, зат жана энергия алмашуусун көрсөтөт. Жебелердин эки тарапка багытталышы — организмдер менен чөйрө бири-бирине таасир этет жана бири-бирине көз каранды: өсүмдүк суу, аба, жарыкты пайдаланат, ал эми айлана-чөйрөгө өз таасирин тийгизет; жаныбарлар өсүмдүктөр менен азыктанып, калдыктары аркылуу топуракты байытат.
Кантип ойлонуу керек: экосистема эки чоң бөлүктөн турат — жансыз чөйрө жана тирүү организмдер. Жансыз компоненттер организмдерге жашоо шарт түзөт, ал эми организмдер чөйрөнү өзгөртөт. Ошондуктан байланыштарды эки тараптуу көрсөтүү логикалуу.
Текшерүү: схемада 4 жансыз жана 4 тирүү компонент бар, демек экосистеманын негизги бөлүктөрү жана алардын байланышы толук көрсөтүлгөн.
Обсуждение
2 сообщенияТүшүнүктүү кылып жаз
Экосистема деген эмне
Экосистема — бул жансыз табият жана тирүү организмдер бирге жашап, бири-бирине таасир эткен табигый система. Мисалы: токой, көл, талаа, шалбаа.
1. Бош орундарга эмне жазылат
| Жансыз табият (жашоо шарты) | Тирүү организмдер |
|---|---|
| Күн жарыгы | Өсүмдүктөр — продуценттер (өз азыгын өзү жасайт) |
| Аба (кычкылтек, көмүр кычкыл газы) | Чөп жеген жаныбарлар — биринчи консументтер |
| Суу | Жырткычтар — экинчи консументтер |
| Топурак, минералдык заттар | Бактериялар, козу карындар — редуценттер (калдыктарды ажыратат) |
2. Жебелер эмнени билдирет
Жебелер байланышты көрсөтөт. Алар эки тарапка багытталган, анткени таасир эки жактан болот:
- Жансыз табият → организм: өсүмдүккө суу, жарык, аба керек. Алар жок болсо, өсүмдүк өлөт.
- Организм → жансыз табият: өсүмдүк топурактан суу алат, ал эми түшүп калган жалбырактары чирип, топуракты байытат. Жаныбарлар дем алганда абага көмүр кычкыл газын чыгарат.
Ошондуктан схемада жебелер эки тарапка тең тартылат: экосистеманын бөлүктөрү бири-бирине көз каранды.
3. Кыска жыйынтык (схеманын астына жазууга)
Экосистемадагы жансыз табият менен тирүү организмдер тыгыз байланышта. Жансыз табият организмдерге жашоо шарт түзөт, ал эми организмдер айлана-чөйрөнү өзгөртөт. Ошондуктан экосистеманын бардык бөлүктөрү бири-бирине көз каранды.
Эстеп калуу үчүн оңой эреже: «Жаратылыш эч нерсесин жоготпойт» — бир организмдин калдыгы экинчисине азык болот, ошентип зат айланма кыймылда болот.
