Ҳамин тавр, ҷавобҳо:
- а) \(x\in(-\infty;1)\cup(4;+\infty)\); б) \(x\in(-4;0)\); в) \(x\in\left(-\infty;-\frac32\right]\cup[5;+\infty)\).
Принсипи ҳал
- Нобаробариро ба намуди \(ax^2+bx+c\gtrless0\) меорем.
- Решаҳои муодилаи \(ax^2+bx+c=0\)-ро меёбем.
- Парабола:
- агар \(a>0\) — шохаҳояш ба боло;
- агар \(a<0\) — ба поён.
- Барои \(a>0\): берун аз решаҳо ифода мусбат, байни решаҳо манфӣ аст.
- Дар нобаробарии \(>\) ё \(<\) худи решаҳо дохил намешаванд; дар \(\ge\) ё \(\le\) дохил мешаванд.
Барои график инҳоро истифода баред:
\[ x_0=-\frac{b}{2a},\qquad y_0=f(x_0), \]
инчунин нуқтаи буриш бо тири \(Oy\): \((0;f(0))\).
99. а) \(x^2-5x+4>0\)
\[ f(x)=x^2-5x+4,\qquad a=1>0 \]
Шохаҳо ба боло.
\[ D=(-5)^2-4\cdot1\cdot4=25-16=9 \]
\[ x_{1,2}=\frac{5\pm3}{2} \]
Пас:
\[ x_1=1,\qquad x_2=4 \]
Қулла:
\[ x_0=\frac{5}{2}=2{,}5, \]
\[ y_0=f(2{,}5)=2{,}5^2-5\cdot2{,}5+4=-2{,}25 \]
Нуқтаи буриш бо \(Oy\):
\[ f(0)=4\quad\Rightarrow\quad(0;4) \]
Дар дафтари ту \((0;0)\) навишта шудааст — дурусташ \((0;4)\) аст.
Азбаски аломат \(>0\), қисми болои тири \(Ox\) гирифта мешавад: берун аз решаҳо. Худи решаҳо кушода.
Ҷавоб:
\[ \boxed{(-\infty;1)\cup(4;+\infty)} \]
Схемаи график:
y
↑
\ │ /
\│ /
───○───────○──→ x
1 4
\ /
\ /
● (2,5; −2,25)
99. б) \(x^2+4x<0\)
\[ f(x)=x^2+4x=x(x+4) \]
Решаҳо:
\[ x_1=-4,\qquad x_2=0 \]
\[ a=1>0 \]
Парабола ба боло кушода мешавад. Аломат \(<\) аст, пас қисми байни решаҳо гирифта мешавад. Худи решаҳо дохил намешаванд.
Қулла:
\[ x_0=-\frac{4}{2}=-2 \]
\[ y_0=f(-2)=4-8=-4 \]
Ҷавоб:
\[ \boxed{(-4;0)} \]
Схемаи график:
y
↑
\ │ /
\│ /
───○──────○──→ x
-4 0
\ /
\ /
● (-2; −4)
99. в) \(2x^2-7x-15\ge0\)
\[ f(x)=2x^2-7x-15 \]
\[ a=2>0 \]
Шохаҳо ба боло.
\[ D=(-7)^2-4\cdot2\cdot(-15)=49+120=169 \]
\[ x_{1,2}=\frac{7\pm13}{4} \]
Пас:
\[ x_1=-\frac32=-1{,}5,\qquad x_2=5 \]
Қулла:
\[ x_0=\frac{7}{4}=1{,}75 \]
\[ y_0=-\frac{D}{4a}=-\frac{169}{8}=-21{,}125 \]
Азбаски аломат \(\ge0\), қисмҳои болои тири \(Ox\) ва худи решаҳо гирифта мешаванд.
Ҷавоб:
\[ \boxed{\left(-\infty;-\frac32\right]\cup[5;+\infty)} \]
Схемаи график:
y
↑
\ │ /
\│ /
───●───┼──────●──→ x
-1,5 0 5
\ /
\ /
● (1,75; −21,125)
Барои расми дақиқи ин график миқёси тири \(Oy\)-ро хурдтар гиред, чунки қулла хеле поён аст.
Санҷиш
- а) \(x=0\): \(4>0\) — дуруст; \(x=2\): \(-2>0\) — нодуруст; \(x=5\): \(4>0\) — дуруст.
- б) \(x=-2\): \(-4<0\) — дуруст; \(x=1\): \(5<0\) — нодуруст.
- в) \(x=0\): \(-15\ge0\) — нодуруст; \(x=-2\): \(7\ge0\) — дуруст; \(x=6\): \(15\ge0\) — дуруст.
