Реши задание на изображении

Qisqa javob. Shayboniylar davrida ichki va tashqi savdo rivojiga siyosiy barqarorlik, markaziy hokimiyatning kuchayishi, savdo yo‘llari xavfsizligi, shaharlar va hunarmandchilikning o‘sishi, bozor va karvonsaroylarning ko‘payishi, pul-bojxona tizimining nisbatan tartibga solinishi hamda qo‘shni davlatlar bilan aloqalar yordam berdi. Hunarmandchilik rivoji tashqi savdoga ijobiy ta’sir qildi: tovar turlari va sifati oshdi, eksport kengaydi. Ichki bozor to‘yinganda hunarmandlar yangi tashqi bozorlarni izlashga majbur bo‘ldi, bu esa raqobat va ixtisoslashuvni kuchaytirdi.

Konspekt: “Shayboniylar davrida ichki va tashqi savdo”

1. Ichki savdo

• Shaharlar — Buxoro, Samarqand, Toshkent, Andijon va boshqalar — hunarmandchilik va savdo markazlari bo‘lgan.
• Bozorlarda hunarmandchilik buyumlari, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, chorva mollari sotilgan.
• Ichki savdo aholining turli qatlamlari o‘rtasida tovar ayirboshlashni ta’minlagan.
• Karvonsaroylar, timlar va bozorlar savdo rivojining moddiy asosi bo‘lgan.

2. Tashqi savdo

• Movarounnahr savdo yo‘llari chorrahasi sifatida qulay geografik holatga ega edi.
• Savdo aloqalari Rossiya, Eron, Hindiston, Xitoy va boshqa qo‘shni o‘lkalar bilan olib borilgan.
• Eksportda paxta va ipak matolari, gilamlar, charm buyumlar, quritilgan mevalar, hunarmandchilik mahsulotlari alohida o‘rin tutgan.
• Import orqali ziravorlar, chinni, qimmatbaho toshlar, metall va boshqa tovarlar keltirilgan.
• Elchilik va savdo aloqalari tashqi savdoning kengayishiga yordam bergan.

3. Savdo rivojining asosiy omillari

• Siyosiy omil: markaziy hokimiyatning mustahkamlanishi, savdo yo‘llari xavfsizligi.
• Iqtisodiy omil: hunarmandchilik va qishloq xo‘jaligining rivojlanishi, ortiqcha mahsulotning paydo bo‘lishi.
• Geografik omil: Buyuk ipak yo‘li an’analarining davom etishi, shaharlarning qulay joylashuvi.
• Tashkiliy omil: bozorlar, karvonsaroylar, soliq va bojxona tartibining mavjudligi.
• Tashqi omil: qo‘shni davlatlar bilan diplomatik va savdo aloqalarining yo‘lga qo‘yilishi.

4. Hunarmandchilikning tashqi savdoga ta’siri

• Hunarmandchilik mahsulotlari ko‘paygan sari ularni sotish uchun tashqi bozorlarga ehtiyoj ortgan.
• Mahsulot sifatining oshishi xorijiy xaridorlar talabini qondirgan va eksport hajmini kengaytirgan.
• Hunarmandlar tashqi bozordan xomashyo va yangi materiallar olib, ishlab chiqarishni yaxshilagan.
• Tashqi savdo, o‘z navbatida, hunarmandchilikning ixtisoslashuviga turtki bergan.

5. “To‘yingan bozor” masalasi

• To‘yingan bozor — taklif talabdan ortib ketgan holat.
• Bunday sharoitda ichki bozorda raqobat kuchayadi, narxlar pasayishi mumkin.
• Hunarmandlar yangi bozor izlaydi yoki mahsulot sifatini oshiradi.
• Shu jarayon tashqi savdoga chiqishni rag‘batlantiradi.
• Lekin arzon import mahsulotlari mahalliy hunarmandchilikka zarar yetkazishi mumkin, shuning uchun davlat bozor va bojxonani nazorat qilishga harakat qilgan.

Xulosa

Shayboniylar davrida ichki va tashqi savdo bir-birini to‘ldirib rivojlangan. Hunarmandchilik savdo uchun tovar yetkazib bergan, savdo esa hunarmandchilikning yangi bozorlar topishiga va sifat jihatidan o‘sishiga yordam bergan.

Tekshirish: javobda savolning uch qismi — savdo omillari, hunarmandchilikning tashqi savdoga ta’siri va to‘yingan bozor masalasi — qamrab olindi.

Suratning past qismida savolning oxiri qirqilgan; agar uchinchi savolda yana alohida talab bo‘lsa, uning to‘liq matnini yuboring.