Реши задание на изображении
Кыскача: \(0{,}5\) моль сууда \(3{,}01\cdot10^{23}\) бөлүкчө бар; 1 моль затта \(6{,}02\cdot10^{23}\) бөлүкчө болот; молярдык масса \(M=\frac{m}{n}\).
Дептерге даяр жооп
0. Үлгү эсептөө.
\(0{,}5\) моль суудагы молекулалардын саны:
\[
N=n\cdot N_A=0{,}5\cdot6{,}02\cdot10^{23}=3{,}01\cdot10^{23}
\]
Демек, \(0{,}5\) моль сууда \(3{,}01\cdot10^{23}\) молекула бар.
1. Химиялык реакция — бир же бир нече заттын жаңы, касиеттери башка заттарга айлануу процесси. Реакцияда атомдор сакталат, алар кайра тизилип, жаңы молекулаларды түзөт. Белгилери: түстүн өзгөрүшү, газдын бөлүнүшү, чөкмөнүн пайда болушу, жылуулук же жарыктын бөлүнүшү.
Мисалы:
\[
2H_2+O_2=2H_2O
\]
суутек кычкылтекте күйүп, суу пайда кылат.
2. Ошол эле реакцияда молекулалардын катышы \(2:1:2\). Бул 2 молекула \(H_2\) жана 1 молекула \(O_2\) реакцияга кирип, 2 молекула \(H_2O\) пайда болот дегендик. Атомдор боюнча: сол жакта 4 H жана 2 O, оң жакта да 4 H жана 2 O — атомдордун саны сакталат.
3. Заттын саны \(n\) — заттагы структуралык бөлүкчөлөрдүн (атом, молекула, ион) санын моль менен туюнткан чоңдук. Бирдиги — моль. 1 моль затта \(6{,}02\cdot10^{23}\) бөлүкчө болот.
Формуласы:
\[
n=\frac{N}{N_A}
\]
Мында \(N\) — бөлүкчөлөрдүн саны, \(N_A=6{,}02\cdot10^{23}\) моль\(^{-1}\). Масса аркылуу да:
\[
n=\frac{m}{M}
\]
4. 1 моль затта \(6{,}02\cdot10^{23}\) структурдык бөлүкчө болот: атомдон турган затта — ошончо атом, молекуладан турган затта — ошончо молекула.
Мисалы: 1 моль \(H_2O\) — \(6{,}02\cdot10^{23}\) суу молекуласы; 1 моль \(Fe\) — \(6{,}02\cdot10^{23}\) темир атому. 1 молекула \(H_2O\) үч атомдон турат, ошондуктан 1 моль суудагы атомдордун жалпы саны \(3\cdot6{,}02\cdot10^{23}\).
5. Авогадронун туруктуу саны \(N_A\) — 1 моль заттагы бөлүкчөлөрдүн саны: \[ N_A=6{,}02\cdot10^{23}\ \text{моль}^{-1} \] Ал бардык заттар үчүн бирдей.
6. Молдук (молярдык) масса — заттын 1 молунун массасы. Белгиси \(M\), бирдиги г/моль. Сан жагынан ал заттын салыштырмалуу молекулалык массасына барабар: мисалы, \[ M(H_2O)=18\ \text{г/моль} \]
7. Молдук массанын формулалары: \[ M=\frac{m}{n},\qquad m=M\cdot n,\qquad n=\frac{m}{M} \] Мында \(m\) — масса (г), \(n\) — заттын саны (моль), \(M\) — молярдык масса (г/моль).
Негизги принцип: химиялык реакцияда атомдордун саны сакталат; коэффициенттер молекулалардын катышын көрсөтөт; моль — бөлүкчөлөрдү \(6{,}02\cdot10^{23}\) боюнча эсептөөчү бирдик.
Обсуждение
6 сообщенийТуура так дептерге жазатурганга лайыктап
Суросун жазып анан жобун жасчы так тура жерин дептерге лайыктап
0-суроо. 0,5 моль сууда канча молекула бар?
Жообу. \[ N=n\cdot N_A=0{,}5\cdot6{,}02\cdot10^{23}=3{,}01\cdot10^{23} \] Жооп: \(3{,}01\cdot10^{23}\) молекула.
1-суроо. Химиялык реакция деген эмне? Анын белгилери жана мисалы.
Жообу. Химиялык реакция — бир же бир нече заттын касиеттери башка жаңы заттарга айлануу процесси. Реакцияда атомдор сакталат, алар кайра тизилип, жаңы молекулаларды түзөт.
Белгилери: түстүн өзгөрүшү, газдын бөлүнүшү, чөкмөнүн пайда болушу, жылуулук же жарыктын бөлүнүшү.
Мисалы: \[ 2H_2+O_2=2H_2O \] Суутек кычкылтекте күйүп, суу пайда кылат.
2-суроо. \(2H_2+O_2=2H_2O\) реакциясындагы коэффициенттер эмнени түшүндүрөт?
Жообу. Коэффициенттер молекулалардын катышын көрсөтөт: \(2:1:2\). Демек, 2 молекула \(H_2\) жана 1 молекула \(O_2\) реакцияга кирип, 2 молекула \(H_2O\) пайда болот.
Атомдор боюнча текшерүү: сол жакта \(4H\) жана \(2O\), оң жакта да \(4H\) жана \(2O\). Атомдордун саны сакталат.
3-суроо. Заттын саны деген эмне? Бирдиги жана формуласы.
Жообу. Заттын саны \(n\) — заттагы структуралык бөлүкчөлөрдүн (атом, молекула, ион) санын моль менен туюнткан чоңдук. Бирдиги — моль. \[ n=\frac{N}{N_A}\qquad n=\frac{m}{M} \] Мында \(N\) — бөлүкчөлөрдүн саны, \(N_A=6{,}02\cdot10^{23}\ \text{моль}^{-1}\).
4-суроо. 1 моль затта канча структуралык бөлүкчө болот?
Жообу. 1 моль затта \(6{,}02\cdot10^{23}\) бөлүкчө болот: атомдон турган затта — ошончо атом, молекуладан турган затта — ошончо молекула.
Мисалы: 1 моль \(H_2O\) — \(6{,}02\cdot10^{23}\) суу молекуласы; 1 моль \(Fe\) — \(6{,}02\cdot10^{23}\) темир атому. 1 молекула \(H_2O\) үч атомдон турат, ошондуктан 1 моль суудагы атомдордун жалпы саны \(3\cdot6{,}02\cdot10^{23}\).
5-суроо. Авогадронун туруктуу саны деген эмне?
Жообу. Авогадронун туруктуу саны \(N_A\) — 1 моль заттагы бөлүкчөлөрдүн саны: \[ N_A=6{,}02\cdot10^{23}\ \text{моль}^{-1} \] Ал бардык заттар үчүн бирдей.
6-суроо. Молярдык масса деген эмне? Белгиси жана бирдиги.
Жообу. Молярдык масса — заттын 1 молунун массасы. Белгиси \(M\), бирдиги г/моль. Сан жагынан ал заттын салыштырмалуу молекулалык массасына барабар: \[ M(H_2O)=18\ \text{г/моль} \]
7-суроо. Молярдык массанын формулалары.
Жообу. \[ M=\frac{m}{n},\qquad m=M\cdot n,\qquad n=\frac{m}{M} \] Мында \(m\) — масса (г), \(n\) — заттын саны (моль), \(M\) — молярдык масса (г/моль).
Жыйынтык. Реакцияда атомдордун саны сакталат; коэффициенттер молекулалардын катышын көрсөтөт; моль — бөлүкчөлөрдү \(6{,}02\cdot10^{23}\) боюнча эсептөөчү бирдик.
Эскертүү: суроолордун тексттери жооптор боюнча калыбына келтирилди — дептерге өз китебиңдеги так суроону жазып ал.
2 суро так тураа кылчы болбойт дептерге лайыктап
2-суроо. \(2H_2+O_2=2H_2O\) реакциясындагы коэффициенттер эмнени түшүндүрөт?
Жообу. Реакция теңдемесиндеги коэффициенттер реакцияга катышкан жана пайда болгон заттардын молекулаларынын санын көрсөтөт. Бул теңдемеде коэффициенттердин катышы \(2:1:2\), б. а.:
- \(2\) молекула \(H_2\) жана \(1\) молекула \(O_2\) реакцияга кирет;
- \(2\) молекула \(H_2O\) пайда болот.
Ошондой эле муну заттын саны (моль) менен да окууга болот: \(2\) моль \(H_2\) жана \(1\) моль \(O_2\) реакцияга кирип, \(2\) моль \(H_2O\) пайда болот.
Атомдордун саны сакталат: \[ H:\ 2\cdot2=4=2\cdot2;\qquad O:\ 2=2 \] Демек, теңдеменин сол жана оң жактарында ар бир элементтин атомдорунун саны бирдей.
Сөөктун тузулушун химиялык жагына
