Задача Задача №3763204
А
А
5конугуу таблица
Кыскача жооп
«Сүйлө» жана «айт» уңгуларына мүчөлөрдү улап, төмөнкүдөй таблица толтурса болот:
| Уңгу | Мүчө | Жасалган сөз | Мүчөнүн түрү | Сүйлөм |
|---|---|---|---|---|
| сүйлө | -быз | сүйлөйбүз | уланды мүчө (1-жак, көптүк) | Биз кыргыз тилинде сүйлөйбүз. |
| сүйлө | -ган | сүйлөгөн | форма жасоочу (атоочтук) | Кечээ жыйында сүйлөгөн адам — биздин мугалим. |
| сүйлө | -чы | сүйлөөчү | сөз жасоочу мүчө | Сахнага сүйлөөчү чыкты. |
| сүйлө | -ды | сүйлөдү | уланды мүчө (өткөн чак) | Директор жыйында сүйлөдү. |
| сүйлө | -йм/-ым | сүйлөйм | уланды мүчө (1-жак, бирлик) | Мен эртең жыйында сүйлөйм. |
| айт | -дык/-тык | айттык | уланды мүчө (өткөн чак, 1-жак көптүк) | Биз бүгүн чындыкты айттык. |
| айт | -сын | айтсын | уланды мүчө (3-жак, буйрук/каалоо) | Ар бир окуучу өз пикирин айтсын. |
| айт | -ыш | айтыш | сөз жасоочу мүчө | Айтыш — элдик өнөр. |
| айт | -ып | айтып | форма жасоочу (батыш) | Ал ойлогонун айтып берди. |
| айт | -гыла/-кыла | айткыла | уланды мүчө (2-жак, көптүк буйрук) | Балдар, бирден айткыла. |
Кантип аныктайбыз?
- Сөз жасоочу мүчө жаңы сөз жасайт: сүйлөөчү — «сүйлөгөн адам», айтыш — элдик өнөрдүн аталышы. Мында сөздүн мааниси өзгөрөт.
- Уланды мүчө этиштин формасын гана өзгөртөт: жак, сан, чак, ыңгай көрсөтөт: сүйлөйбүз, сүйлөдү, айттык, айткыла.
- -ган жана -ып сыяктуу мүчөлөр этиштин өзгөчө формаларын — атоочтук жана батышты — жасайт.
Үндөштүккө көңүл бур: «сүйлө» жумшак уңгуга -бүз, -гөн, -дү, -йм болуп уланат; «айт» каткалаң уңгуга -тык, -кыла болуп уланат.
Текшерүү: сүйлөөчү жана айтыш — жаңы маани берген сөздөр; сүйлөйбүз, сүйлөдү, айттык, айткыла — этиштин грамматикалык формалары.
