Тен байланыштвгы татаал суйломду Бир катарга болуп жаз , багыныкы байланыштвгы татаал суйломду экинчи катарга жаз

Кыска жооп:

1-катар — тең байланыштагы татаал сүйлөмдөр: 2) Жакын жерге жөө барса болот, ал эми алыс жерге жөө баруу кыйын. 3) Күүлдөгөн үнү бар, коркунучтуу түрү бар.

2-катар — багыныңкы байланыштагы татаал сүйлөмдөр:

1. Кичинекей гана жылуулук болсо, өсүмдүк да боюн керет.
2. Жакшы адамды тапсаң, өмүр бою кол үзбө.
3. Кедей өмүр бою кара жанын карч уруп иштесе да, байынын бир күнкү көргөн жыргалын көргөн жок.

Кантип айырса болот:

• Тең байланышта эки бөлүк тең укуктуу, бири экинчисине баш ийбейт. Алар «ал эми», «жана», «бирок», «же» сыяктуу сөздөр же үтүр аркылуу байланышат.

  • 2-сүйлөмдө «ал эми» бар, ошондуктан бөлүктөрү тең.
  • 3-сүйлөмдө «... үнү бар» жана «... түрү бар» деген эки тең бөлүк бар.
  • 2-сүйлөмдөгү «барса болот» — «барууга болот» деген туруктуу курулма; аны өзүнчө багыныңкы сүйлөм деп кабыл албайбыз.

• Багыныңкы байланышта негизги бөлүк жана ага баш ийген бөлүк болот. Көз каранды бөлүк өз алдынча толук ойду бүтүрбөйт.

  • 1-сүйлөмдө «болсо» — шарт маанисин берет.
  • 4-сүйлөмдө «тапсаң» — шарт маанисин берет.
  • 5-сүйлөмдө «иштесе да» — «ошентсе да» деген маанидеги багыныңкы бөлүк.

Текшерүү: 2 жана 3 — тең байланышта; 1, 4, 5 — багыныңкы байланышта.