Ушуларды окуп дил баян жазып бер
Кыска жооп: Бул үзүндү — «Манас» эпосунан алынган «Баатырдын набыт болушу» бөлүгү. Дил баянды «баатырдын өлүмү эл үчүн кайгы, бирок анын эрдиги жана керээзи уланат» деген негизги ойдун айланасында жазса болот. Төмөнкү — үлгү.
Дил баян (үлгү)
Баатыр өлгөнү менен элдин эсинде калат
«Баатырдын набыт болушу» — «Манас» эпосунун эң кайгылуу барактарынын бири. Бул үзүндүдө эли үчүн жашаган баатырдын оор жарааттан дүйнөдөн кайтканы, анын керээзи жана жакындарынын коштошуусу баяндалат. Менин оюмча, бул үзүндүнүн негизги мааниси — баатыр өлгөнү менен анын эрдиги элдин эсинде калаарында.
Манастын өлүмү — жөн гана жоготуу эмес. Ал Конурбайдын эски найзасынын учунан жарадар болуп, ошол жарааттан кайтыш болот. Бул согуштун издери адамдын өмүрүнүн акырына чейин калганын көрсөтөт. Ал эми өлөр алдында айткан керээзи — элин, уулу Семетейди, келечегин ойлогону. «Жашы он экиге келгенде, ата-эне жайын билгизин» деген сөздөрүндө баатырдын үмүтү жатат. Каныкейдин кайгысы, Кошой баштаган баатырлардын коштошуусу, сөөгүнүн жашыруун жерге коюлушу — элдин өз баатырын коргоого болгон акыркы аракети. Ошондуктан Манас өлгөнү менен анын эрдиги, элге болгон сүйүүсү уланат.
Менин оюмча, чыныгы баатыр элдин эсинде, анын керээзинде жашайт. «Набыт болуу» деген сөз баатырдын өмүрүнүн үзүлүшүн билдирет, бирок анын эрдиги жана керээзи кийинки муунга өтөт. Бул үзүндү мага эл үчүн жашоонун жана келечекти ойлонуунун маанисин түшүндүрдү.
Кандай принцип менен жазылды
- Негизги ойду тандоо. Дил баян — окуяны толук кайра айтуу эмес. Бир ойду тандап, ошону далилде: «Баатырдын өлүмү анын эрдигин жок кылбайт».
- Тексттен далил келтирүү. Эски жараат, керээз, Семетей тууралуу сөз, коштошуу, жашыруун жерге коюу — бул ойду бекемдеген деталдар. Ар бир абзацта бир ой жана ага тиешелүү далил болсун.
- Үч бөлүктөн тургузуу. Киришүүдө тексти жана теманы ата; негизги бөлүктө ойду далилде; жыйынтыкта өз көз карашыңды жаз.
- Өз позицияңды билдирүү. «Менин оюмча», «мага караганда» деген сөздөр менен мамилеңди көрсөт, бирок тексттен алыстаба.
- Текшерүү. Киришүүдө тема барбы? Ар бир абзац негизги ойго байланыштуубу? Тексттен кеминде эки далил келтирилдиби? Жыйынтык баштагы ойго кайтабы?
Кыска план (өзүң жазуу үчүн):
- Киришүү: «...» үзүндүсүндө ... баяндалат.
- Негизги бөлүк: Менинче, ... . Муну ... далилдейт. Андан тышкары, ... .
- Жыйынтык: Ошондуктан ... . Бул үзүндү мага ... үйрөттү.
