Кыскача жооп
Александр Сергеевич Грибоедов (1795–1829) — орус жазуучусу, драматург, акын жана дипломат. Дүйнөлүк атак-даңкы ага бир гана чыгармадан келген — «Акылдан азап» («Горе от ума») деген ыр менен жазылган комедиядан. Ал ошондой эле композитор болуп, вальстар жазган жана Орусиянын Ирандагы элчиси катары Түркманчай келишимине (1828) кол койгон.
Негизги фактылар
| Пункт | Маалымат |
|---|---|
| Туулган | 15-январь 1795-ж., Москва |
| Каза болгон | 11-февраль 1829-ж., Тегеран |
| Кесиби | жазуучу, дипломат, композитор |
| Негизги чыгармасы | «Акылдан азап» (1822–1824) |
| Башка ишмердиги | Түркманчай тынчтык келишими (1828) |
| Үй-бүлөсү | Нина Чавчавадзе (1828-ж. үйлөнгөн) |
Кызыктуу жана маанилүү деталдар
- Билими терең болгон. Москва университетинде бир эле эмес, бир нече факультетте окуган — адабият, укук жана математика-физика багыттары боюнча. Ошол мезгил үчүн бул сейрек көрүнүш эле.
- 1812-жылкы согуш. Наполеонго каршы согуш башталганда ал ыктыярдуу аскер кызматына жазылган, бирок ден соолугуна байланыштуу фронтко чыга албай калган.
- «Акылдан азап» басылбай эле тараган. Цензура комедияны басмага чыгарган эмес, ошондуктан ал кол менен көчүрүлүп, бүтүндөй Орусияга тараган. Толук басылышы автор өлгөндөн кийин гана жарык көргөн.
- Чыгарманын негизги каармандары: Чацкий (жаңы көз караштын өкүлү), Фамусов (эски коом), Софья, Молчалин, Скалозуб. Негизги жаңжал — «акылдуу» адамды эски коом түшүнбөй, «акылсыз» деп жарыялашы.
- Дипломатиялык ишмердиги. 1818-жылдан тартып Персиядагы орус миссиясында иштеген, 1828-жылы Түркманчай келишими боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзгөн.
- Кайгылуу өлүм. 1829-жылы Тегеранда орус элчилигине каршы топтолгон элдин кол салуусунан каза болгон. Сөөгү Тифлиске (азыркы Тбилиси) алынып көмүлгөн, сүйүктүү аялы Нина ага өмүр бою эстелик тургузган.
Ушундай жоопту өз алдынча түзүүнүн алгоритми
Кандай гана жазуучу жөнүндө сураса, ушундай тартипте жаз:
- Аты-жөнү, өмүрүнүн жылдары — эң негизги «паспорт» маалыматы.
- Ким болгон — жазуучу, акын, драматург, дипломат (бир адам бир нече кесипти айкалыштырышы мүмкүн).
- Эмнеси менен атактуу — 1–2 негизги чыгармасы, жазылган жылдары.
- Тарыхый контекст — кайсы доордо жашаган, коомдук окуяларга катышканбы.
- Мааниси — эмне үчүн бүгүн да окулат, эмнени үйрөтөт.
- Кызыктуу факт — эсте калуучу бир деталь (мисалы, комедиянын кол менен көчүрүлүп таралышы).
Өзүңдү текшер
Жообуңда төмөнкү үч суроого жооп барбы?
- Грибоедов кайсы кылымда жашаган? → XVIII кылымдын аягы – XIX кылымдын башы
- Анын эң белгилүү чыгармасы кандай жанрда? → ыр менен жазылган комедия
- Ал жазуучулуктан башка эмне менен алектенген? → дипломатия жана музыка
Ушундай схема менен каалаган жазуучу жөнүндө (мисалы, Пушкин же Токтогул жөнүндө) өз алдынча толук жооп түзө аласың.
