Шамал режими класстер

ШАМАЛ РЕЖИМИ

• Багыты — кайсы тараптан көбүрөөк согот
• Ылдамдыгы — орточо жана максималдуу (м/с)
• Кайталанышы — басымдуу багыттар, шамал розасы
• Мезгил боюнча өзгөрүү — күндүк, айлык, сезондук
• Себептери — басым айырмасы, рельеф, деңиз менен кургактык
• Таасири — климат, жаан-чачын, өсүмдүк, чарба

ШАМАЛ РЕЖИМИ

1. Багыты — басымдуу шамалдар (түндүк, батыш ж.б.)
2. Ылдамдыгы — орточо жана максималдуу (м/с)
3. Кайталанышы — кайсы багыт канча жолу кайталанат (шамал розасы)
4. Мезгил боюнча өзгөрүү — күндүк, айлык, сезондук
5. Себептери — басым айырмасы, рельеф, деңиз жана кургактык
6. Таасири — климат, жаан-чачын, өсүмдүк, чарба

ЖЫЛУУЛУК РЕЖИМИ

1. Аныктамасы — абанын жана топурактын температурасынын жыл ичиндеги өзгөрүшү
2. Орточо температура — жылдык, январдын, июлдун
3. Амплитуда — эң жылуу жана эң суук айлардын айырмасы
4. Мезгил боюнча өзгөрүү — күндүк, айлык, сезондук
5. Себептери — географиялык кеңдик, Күн нурунун бурчу, рельеф, деңизге жакындык
6. Таасири — өсүмдүк дүйнөсү, тоң катмар, суу режими, чарба

ЖЫЛУУЛУК РЕЖИМИ

1. Түшүнүк — аба менен топурактын температурасынын жыл ичинде өзгөрүшү
2. Көрсөткүчтөрү — орточо жылдык, январдын, июлдун температурасы
3. Амплитуда — эң жылуу жана эң суук айлардын айырмасы
4. Мезгилдик өзгөрүү — күндүк, айлык, сезондук
5. Себептери — географиялык кеңдик, Күн нурунун бурчу, рельеф, деңизге жакындык
6. Таасири — өсүмдүк дүйнөсү, тоң, суу режими, чарба

ЖЫЛУУЛУК РЕЖИМИ (кластер)

                    ┌─ Түшүнүк: температуранын жыл ичинде өзгөрүшү
                    │
   ┌─ Көрсөткүчтөр ─┼─ орточо жылдык
   │                ├─ январдын
   │                └─ июлдун
   │
   │                ┌─ эң жылуу − эң суук ай
   ├─ Амплитуда ────┘
   │
ЖЫЛУУЛУК ───────────┼─ Мезгилдик өзгөрүү: күндүк · айлык · сезондук
   РЕЖИМИ          │
   │                ┌─ географиялык кеңдик
   ├─ Себептери ────┼─ Күн нурунун бурчу
   │                ├─ рельеф
   │                └─ деңизге жакындык
   │
   └─ Таасири ──────┬─ өсүмдүк дүйнөсү
                    ├─ тоң катмар
                    ├─ суу режими
                    └─ чарба

Ортосуна «Жылуулук режими» деп жаз, айланасына 6 бутак: түшүнүк, көрсөткүчтөр, амплитуда, мезгилдик өзгөрүү, себептери, таасири.

Кластер: «Жылуулук режими»

                     ┌── Түшүнүк
                     │   температуранын жыл ичинде өзгөрүшү
                     │
                     ├── Көрсөткүчтөр
                     │   орточо жылдык · январь · июль
                     │
                     ├── Амплитуда
                     │   эң жылуу − эң суук ай
ЖЫЛУУЛУК РЕЖИМИ ─────┤
                     ├── Мезгилдик өзгөрүү
                     │   күндүк · айлык · сезондук
                     │
                     ├── Себептери
                     │   кеңдик · Күн нуру · рельеф · деңиз
                     │
                     └── Таасири
                         өсүмдүк · тоң · суу · чарба

Ортосуна «Жылуулук режими» деп жаз, айланасына ушул 6 бутакты тарт.

«Жылуулук режими» кластери (сүйлөм түрүндө)

Борбору: Жылуулук режими — бул абанын жана топурактын температурасынын жыл ичинде өзгөрүшү.

1. Түшүнүк. Жылуулук режими деп белгилүү бир жердеги температуранын жыл бою кандай өзгөрүшүн айтабыз.
2. Көрсөткүчтөрү. Аны орточо жылдык, январдын жана июлдун температурасы аркылуу аныктайбыз.
3. Амплитуда. Эң жылуу жана эң суук айлардын температурасынын айырмасы амплитуда деп аталат.
4. Мезгилдик өзгөрүү. Температура күн ичинде, ай ичинде жана жыл мезгилдеринде өзгөрүп турат.
5. Себептери. Географиялык кеңдик, Күн нурунун бурчу, рельеф жана деңизге жакындык температурага таасир этет.
6. Таасири. Жылуулук режими өсүмдүк дүйнөсүнө, тоң катмарга, суу режимине жана чарбага таасир берет.

Кластерге ар бир булакты ушундай бир сүйлөм менен жазып койсоң болот.

Жылуулук режими — температуранын жыл ичинде өзгөрүшү.

1. Түшүнүк — температуранын жыл бою өзгөрүшү.
2. Көрсөткүчтөр — орточо жылдык, январь, июль.
3. Амплитуда — эң жылуу жана эң суук айдын айырмасы.
4. Мезгилдик өзгөрүү — күндүк, айлык, сезондук.
5. Себептери — кеңдик, Күн нуру, рельеф, деңиз.
6. Таасири — өсүмдүк, тоң, суу, чарба.

Булуттуулук — асмандын булут менен капталышы.

1. Түшүнүк — булуттардын асманды жабуусу.
2. Өлчөмү — балл менен (0–10) же пайыз менен.
3. Түрлөрү — бийик, орто, төмөн булуттар.
4. Мезгилдик өзгөрүү — күндүк, айлык, сезондук.
5. Себептери — нымдуулук, конденсация, температуранын төмөндөшү, аба массалары.
6. Таасири — жаан-чачын, күн радиациясы, температура, өсүмдүк.

Нымдуулук (абанын нымдуулугу) — абадагы суу буусунун көлөмү.

1. Түшүнүк — абада канча суу буусу бар экенин көрсөтөт.
2. Түрлөрү — абсолюттук, салыштырмалуу, максималдуу.
3. Өлчөмү — салыштырмалуу нымдуулук % менен өлчөнөт.
4. Мезгилдик өзгөрүү — күндүк, айлык, сезондук өзгөрөт.
5. Себептери — температура, буулануу, жаан-чачын, аба массалары.
6. Таасири — жаан-чачын, булуттуулук, өсүмдүк, адамдын сезими.

(Эгер «кымдуулук» деп булуттуулукту айткан болсоң — жаз, ошого кластер түзүп берем.)

Жаан-чачын — атмосферадан жерге түшкөн суу (жамгыр, кар, мөндүр ж.б.).

1. Түшүнүк — булуттагы нымдын жерге түшүшү.
2. Түрлөрү — жамгыр, кар, мөндүр, шүүдүрүм, байкалбас жаан.
3. Өлчөмү — мм менен (жаан өлчөгүч).
4. Бөлүнүшү — күндүк, айлык, жылдык; аймактар боюнча.
5. Себептери — нымдуулук, конденсация, температуранын төмөндөшү, рельеф.
6. Таасири — суу режими, топурак, өсүмдүк, чарба.