Тоолор кулаганда реферат кыргыз адабият Ч.Айтматов
Кыскача жооп: Ч. Айтматовдун «Тоолор кулаганда» романы боюнча рефератта сюжетти гана айтып бербестен, негизги идеяны ачуу керек: адамдын жаратылыш, коом жана өзүнүн абийири алдындагы жоопкерчилиги. Роман — экологиялык жана адеп-ахлактык эскертүү.
1. Роман жөнүндө эң негизгиси
- «Тоолор кулаганда» — Чыңгыз Айтматовдун акыркы романдарынын бири, 2006-жылы жарык көргөн.
- Борбордук каармандардын бири — журналист Арсен Саманчин. Ал аркылуу чындык, адилеттик жана коомдогу адепсиздик маселеси көрсөтүлөт.
- Романда тоо жана илбирс образдары табияттын, тазалыктын, эркиндиктин символу катары берилет.
- Аталышы шарттуу: «тоолордун кулашы» — бул коомдун, адамдын рухий дүйнөсүнүн, адеп-ахлагынын кулашынын символу.
2. Рефераттын түзүлүшү
- Киришүү — Ч. Айтматов жана чыгарма; теманын актуалдуулугу; рефераттын максаты.
- Негизги бөлүк:
- романдын сюжети жана негизги конфликт;
- каармандар, өзгөчө Арсен Саманчиндин образы;
- адам жана жаратылыш маселеси;
- коомдогу адепсиздик, бийлик жана ЖМК проблемасы;
- көркөм өзгөчөлүктөр: символ, миф, пейзаж, параллелдүү сюжет.
- Жыйынтык — чыгарманын бүгүнкү күндөгү мааниси жана өз оюң.
3. Үлгү текст
Киришүү: Чыңгыз Айтматовдун «Тоолор кулаганда» романы — жазуучунун акыркы чыгармаларынын бири. Анда адамдын жаратылышка, коомго жана өз абийирине болгон мамилеси чагылдырылат. Романдын аталышы символикалуу: тоолордун кулашы түз гана табияттын кырсыгы эмес, адамдын рухий кулашынын да белгиси.
Негизги бөлүк: Романдагы негизги конфликт — адам менен коом, адам менен жаратылыш ортосундагы кагылыш. Журналист Арсен Саманчиндин тагдыры аркылуу автор чындыкты айтуунун оордугун, коомдогу адилетсиздикти жана журналисттин жоопкерчилигин көрсөтөт. Илбирс жана тоо образдары аркылуу жаратылыштын корголуучу, аялуу дүйнөсү берилет. Адам табиятты бузган сайын өзүнүн келечегин да бузат — бул романдын негизги ойлорунун бири.
Жыйынтык: Демек, «Тоолор кулаганда» — окурманды ойлонууга чакырган чыгарма. Айтматов тоолордун кулашы менен коомдун рухий кулашын салыштырып, ар бир адамдын жаратылыш жана коом алдындагы жоопкерчилигин эскертет.
4. Өзүң текшер
- Киришүүдө тема жана максат такпы?
- Ар бир абзацта ой, тексттен далил жана жыйынтык барбы?
- Сюжетти көп кайталабай, талдоого өттүңбү?
- Жыйынтыкта өз позицияңды айттыңбы?
Обсуждение
2 сообщенияСамарчынды суроттоп Жана чыгарманын башкы каармандарын талдап берчи
Самарчын эмес, романда — Арсен Саманчин. Сиз сураган негизги каарман ушундай аталат. Төмөндө анын образы жана романдын башкы каармандарын талдоо.
1. Арсен Саманчиндин образы
Арсен Саманчин — романдын борбордук каарманы, журналист. Ал чындыкты жактаган, адилетсиздикке каршы турган, компромисске барбаган адам катары берилет.
Негизги мүнөздөмөлөрү:
- Акылдуу, байкоочу жана курч тилдүү — журналист катары коомдогу кемчиликтерди көрүп, аларды айтууга аракет кылат.
- Принципиалдуу — акыйкат үчүн күрөшөт, бирок анын чындыгы көп учурда коомго жакпайт.
- Сезимтал жана ички дүйнөсү бай — тышкы жактан бекем көрүнсө да, ичинде жалгыздык, өкүнүч жана сүйүү бар.
- Табиятка жакын — тоолор анын рухий таянычы. Ал үчүн тоо — жөн гана пейзаж эмес, адеп-ахлактын жана эркиндиктин өлчөмү.
- Трагедиялуу каарман — идеалдары менен реалдуу турмуштун ортосунда калат. Чындыкты айтат, бирок аны түшүнбөйт; жакшылык кылууга умтулат, бирок коомдук система ага жол бербейт.
Арсен аркылуу автор эмнени көрсөтөт?
Коомдун абийири, журналисттин жоопкерчилиги, чындыктын баасы жана адамдын өз ичи менен күрөшү. Арсен — идеалдуу эмес, ооруган, күмөн санаган, бирок акыйкаттан баш тартпаган адам.
2. Башкы каармандарды талдоо
Арсен Саманчин
Романдын рухий борбору. Ал — чындыктын, абийирдин жана эркин ойдун символу. Анын журналисттик иши коомго эскертүү сыяктуу: адам табияттан жана өз абийиринен ажыраса, рухий жактан кулайт.
Айзада
Арсендин сүйүүсү жана жеке трагедиясы менен байланышкан аял каарман. Анын тагдыры романдагы «түбөлүк келин» мотиви аркылуу берилет. Айзада — сүйүүнүн, берилгендиктин, бирок ошону менен катар аялдын эркинсиздигинин жана коомдук басымдын символу. Ал Арсендин жеке бактысын гана эмес, коомдогу адеп-ахлактык маселелерди да ачат.
Кудайберген
Арсендин негизги карама-каршылыгы — антагонист. Ал байлыктын, бийликтин жана керектөөчүлүктүн жүзү. Ага табият да, адам да баалуу эмес; баары пайда жана күч менен өлчөнөт. Автор Кудайберген аркылуу коомдогу коррупцияны, адепсиздикти жана «акча менен баарын сатып алса болот» деген ойду сынайт.
Жолбарс
Кар барысы — жөн гана жаныбар эмес. Ал эркиндиктин, табияттын, сулуулуктун жана корголбой калган дүйнөнүн символу. Жолбарстын тагдыры тоолордун кулашына параллель: табият жок болсо, адамдын рухий дүйнөсү да кулайт.
Тоо, илбирс жана эл
Бул — коллективдик образдар. Тоо — рухий бийиктик, илбирс — жаратылыштын ээси жана курмандыгы, эл — коомдук чындыктын күзгүсү.
3. Кыскача жыйынтык
Арсен Саманчин — чындык үчүн күрөшкөн, бирок коом тарабынан түшүнүлбөгөн журналист. Айзада — сүйүү жана эркинсиздик символу. Кудайберген — адепсиз бийликтин жүзү. Жолбарс — табияттын жана эркиндиктин символу.
Демек, романдын негизги ойү: адам жаратылыш, коом жана өз абийири алдында жоопкерчиликтен кутула албайт; тоолордун кулашы — адамдын рухий кулашынын белгиси.
Муну рефератка киргизүү үчүн ар бир каарманга 1–2 абзац бөлүп, тексттен далил келтирсең жеткиликтүү болот.
