Реши задание на изображении
Кыскача жооп
- «Маданият» сөзү негизинен үч мааниде колдонулат:
- кенен мааниде — адамзат жараткан материалдык жана рухий баалуулуктардын жыйындысы, анын чыгармачылык ишмердүүлүгү;
- тар мааниде — коомдун рухий турмушунун чөйрөсү: илим, искусство, билим, адеп-ахлак, дин;
- адамга карата — анын билимдүүлүгү, тарбиялуулугу, жүрүм-турум маданияты.
- Жогорку, башкача айтканда тандалма (элиталык) маданиятка төмөнкүдөй чыгармаларды мисал келтирсе болот:
- Моцарттын «Реквиеми»;
- Бетховендин 9-симфониясы;
- Чайковскийдин «Ак куу көлү» балети;
- Рафаэлдин «Сикстин мадоннасы» сүрөтү;
- Шекспирдин «Гамлет» трагедиясы;
- кыргыз адабиятынан Ч. Айтматовдун «Кылым карыткан күн» романын кошууга болот.
- Массалык маданият XIX кылымдын аягы – XX кылымда пайда болуп, өзгөчө XX кылымдын ортосунда кеңири тараган. Себептери:
- өнөр жайдын жана шаарлардын өсүшү;
- массалык басма сөз, кино, радио, телевидение, интернеттин пайда болушу;
- рыноктун талабы, коммерциялык пайда көрүү;
- элдин сабаттуулугунун жана бош убактысынын көбөйүшү;
- арзан, түшүнүктүү жана көңүл ачуучу маалыматка суроо-талаптын өсүшү.
- Николай Заболоцкий эки дүйнө жөнүндө айтат:
- биринчи дүйнө — бизди жараткан табият, аалам; бул адамга сырттан берилген дүйнө;
- экинчи дүйнө — адам өзүнүн акылы, эмгеги жана чыгармачылыгы менен кылымдан кылымга түзүп келе жаткан маданий дүйнө.
Башкача айтканда, адам табият тарабынан жаралган, ал эми маданиятты — «экинчи табиятты» — адам өзү жаратат.
- Презентацияга үлгү: «Саякбай Каралаев — элдик маданияттын өкүлү»
- 1-слайд: Тема жана максат.
- 2-слайд: Саякбай Каралаев (1894–1971) — кыргыздын белгилүү манасчысы.
- 3-слайд: Ал «Манас» үчилтигин — «Манас», «Семетей», «Сейтек» — айткан манасчы катары белгилүү.
- 4-слайд: Манасчылык — оозеки элдик чыгармачылык. Манасчы текстти эстеп гана калбастан, өз чеберчилиги менен айтып берет.
- 5-слайд: С. Каралаевдин варианты жазылып калып, эпосту изилдөөгө жана кийинки муунга жеткирүүгө чоң салым кошкон.
- 6-слайд: Жыйынтык: элдик маданият коллективдүү, оозеки жана муундан муунга өтөт.
Кантип ойлонуу керек
Маданияттын түрлөрүн айырмалоодо үч суроого жооп бер:
- Ким жараткан? Элдик маданиятты — эл, тандалманы — профессионал автор, массалыкты — индустрия жана рынок.
- Кимге арналган? Тандалма маданият көбүнчө даярдалган, билимдүү аудиторияга; массалык маданият — кеңири элге.
- Кантип таралат? Элдик — оозеки; тандалма — китеп, театр, музей аркылуу; массалык — телевидение, интернет, реклама аркылуу.
Өзүңдү текшер:
- 1-суроодо маданияттын 2–3 маанисин атадыңбы?
- 2-суроодо чыгармалардын эмнеси менен «жогорку» экенин түшүндүрдүңбү?
- 3-суроодо «качан» жана «себептер» экөө тең барбы?
- 4-суроодо эки дүйнөнү атап, айырмасын жаздыңбы?
- 5-суроодо өкүл тууралуу кыска маалымат жана анын маданияттагы орду көрсөтүлдүбү?
Обсуждение
10 сообщенийМожет па быстрее
Да, вот максимально коротко:
Маданият —
- широко: всё, что создано людьми (материальные и духовные ценности);
- узко: духовная жизнь общества (наука, искусство, мораль, религия);
- о человеке: образованность, воспитанность, поведение.
Элитарная культура — примеры:
Моцарт «Реквием», Бетховен 9-я симфония, Шекспир «Гамлет», Рафаэль «Сикстинская мадонна».Массовая культура — конец XIX–XX век.
Причины: индустриализация, рост городов, СМИ, рынок, рост образования и свободного времени.Заболоцкий:
- первый мир — природа, вселенная;
- второй мир — культура, созданная человеком.
Презентация:
Саякбай Каралаев — известный манасчы.
Исполнял «Манас», «Семетей», «Сейтек».
Манасчи — оралдык элдик чыгармачылык; Каралаев сохранил и передал эпос.
На кыргызком
Кыскача:
Маданият:
- кенен мааниде — адамзат жараткан материалдык жана рухий баалуулуктар;
- тар мааниде — коомдун рухий турмушу: илим, искусство, адеп, дин;
- адамга карата — билимдүүлүк, тарбия, жүрүм-турум.
Тандалма (элиталык) маданият: Моцарттын «Реквиеми», Бетховендин 9-симфониясы, Шекспирдин «Гамлет» трагедиясы, Рафаэлдин «Сикстин мадоннасы».
Массалык маданият XIX кылымдын аягы – XX кылымда пайда болгон.
Себептери: өнөр жайдын өсүшү, шаарлардын көбөйүшү, ЖМК, рынок, элдин билимдүүлүгү жана бош убактысынын көбөйүшү.Заболоцкий боюнча:
- биринчи дүйнө — табият, аалам;
- экинчи дүйнө — адам жараткан маданият.
Презентация: Саякбай Каралаев — белгилүү манасчы. Ал «Манас», «Семетей», «Сейтек» эпосторун айткан. Манасчылык — оозеки элдик чыгармачылык; Каралаев эпосту сактап, кийинки муунга жеткирген.
На 2 та́ндык маданят
2. Тандалма (элиталык) маданият
Бул — коомдун билимдүү, даярдыгы бар бөлүгүнө арналган, терең мазмундуу, профессионалдык деңгээлдеги чыгармалар.
Белгилери:
- татаал жана терең мазмундуу;
- автору белгилүү;
- көбүнчө коммерциялык пайда үчүн эмес, чыгармачылык максатта жаралат;
- узак убакытка сакталып, муундан муунга өтөт.
Мисалдар:
- Моцарттын «Реквиеми»;
- Бетховендин 9-симфониясы;
- Шекспирдин «Гамлет» трагедиясы;
- Рафаэлдин «Сикстин мадоннасы»;
- Ч. Айтматовдун «Кылым карыткан күн» романы.
Кыскача мааниси: тандалма маданият адамдын рухий өнүгүшүнө, эстетикалык табитин тарбиялоого таасир этет.
Может на кыргызком
Может на кыргызком
Ооба, баарын кыргызча берем:
1. Маданият — үч мааниде:
- кенен — адамзат жараткан материалдык жана рухий баалуулуктар;
- тар — коомдун рухий турмушу: илим, искусство, адеп, дин;
- адамга карата — билимдүүлүк, тарбиялуулук, жүрүм-турум.
2. Тандалма (элиталык) маданият — билимдүү, даярдыгы бар адамдарга арналган терең мазмундуу чыгармалар.
Мисалдар: Моцарттын «Реквиеми», Бетховендин 9-симфониясы, Шекспирдин «Гамлет» трагедиясы, Рафаэлдин «Сикстин мадоннасы».
3. Массалык маданият XIX кылымдын аягы – XX кылымда пайда болгон.
Себептери: өнөр жайдын өсүшү, шаарлардын көбөйүшү, ЖМК, рынок, элдин билимдүүлүгү жана бош убактысынын көбөйүшү.
4. Заболоцкий боюнча:
- биринчи дүйнө — табият, аалам;
- экинчи дүйнө — адам жараткан маданият.
5. Презентация: Саякбай Каралаев — белгилүү манасчы. Ал «Манас», «Семетей», «Сейтек» эпосторун айткан. Манасчылык — оозеки элдик чыгармачылык; Каралаев эпосту сактап, кийинки муунга жеткирген.
Ооба, кыргызча жазам.
2. Тандалма (элиталык) маданият
Бул — коомдун билимдүү, даярдыгы бар бөлүгүнө арналган, терең мазмундуу жана профессионалдык деңгээлдеги чыгармалар.
Белгилери:
- мазмуну татаал жана терең;
- автору белгилүү;
- көбүнчө коммерциялык пайда үчүн эмес, чыгармачылык максатта жаралат;
- узак убакытка сакталып, муундан муунга өтөт.
Мисалдар:
- Моцарттын «Реквиеми»;
- Бетховендин 9-симфониясы;
- Шекспирдин «Гамлет» трагедиясы;
- Рафаэлдин «Сикстин мадоннасы»;
- Чыңгыз Айтматовдун «Кылым карыткан күн» романы.
Кыскача мааниси: тандалма маданият адамдын рухий өнүгүшүнө жана эстетикалык табитин тарбиялоого таасир этет.
