Медициналык эритмелер Жана дары даярдоо
Кыскача жооп
Медициналык эритме — дары затынын белгиленген (көбүнчө пайыздык) концентрациядагы стерилдүү эритмеси: физраствор, глюкоза, новокаин ж.б. Аны даярдоонун негизи — концентрацияны так эсептөө → затты таразага тартуу → эриткичке эритүү → стерилдөө жана белгилөө.
Негизги принцип
1. Массалык үлүш (пайыздык концентрация):
$$w=\frac{m_{\text{зат}}}{m_{\text{эритме}}}\cdot 100%$$
2. Эритменин массасы эриген зат менен эриткичтин массасынын суммасы:
$$m_{\text{эритме}}=m_{\text{зат}}+m_{\text{эриткич}}$$
3. Суу үчүн $\rho = 1\ \text{г/мл}$, ошондуктан $1\ \text{мл}$ суу $\approx 1\ \text{г}$ — массаны көлөмгө оңой которсо болот.
4. Молярдык концентрация (керек болсо):
$$C=\frac{n}{V}=\frac{m}{M\cdot V}$$
Мисал: 500 г 0,9 % NaCl эритмесин даярдоо
| Кадам | Эсептөө |
|---|---|
| Заттын массасы | $m = 0{,}009 \cdot 500 = 4{,}5\ \text{г NaCl}$ |
| Суунун массасы | $500 - 4{,}5 = 495{,}5\ \text{г} \approx 495{,}5\ \text{мл}$ |
Текшерүү: $\dfrac{4{,}5}{500}\cdot 100% = 0{,}9%$ ✓ — туура.
Даярдоо тартиби
- Эсептөө — заттын жана эриткичтин массасын/көлөмүн табуу.
- Идиш-шайман — таза, стерилдүү (колба, мензурка, цилиндр).
- Тартуу — так (аналитикалык) таразада.
- Эритүү — затты эриткичтин бир бөлүгүндө эритип, анан көлөмүн белгиленген ченемге жеткирүү.
- Стерилдөө/фильтрлөө, бөтөлкөгө куюу.
- Белгилөө — аталышы, концентрациясы, датасы; сактоо шартын сактоо.
Эмнеге тактык маанилүү
0,9 % NaCl кан плазмасына изотониялык; ал эми 9 % эритме канды бузат (гипертониялык). Ошондуктан медициналык эритмелерди лабораторияда, так эсеп жана стерилдүүлүк менен даярдашат, ал эми дары кабыл алуу — тек врачтын көрсөтмөсү боюнча.
Сизге кайсы эсеп керек: пайыздык концентрация боюнча эритме даярдоо, же молярдык концентрация боюнча?
