Орус тилден олинпадия болот экен анан эжеке 4 кызды тандап алат экен кайсыл 5 алса ошо кыз барат экен

7-класс үчүн олимпиада орус тилинде негизинен 7-класс программасы боюнча түзүлөт. Демек даярдыкты ошол темаларга топтогоЖардам берем. 7-класс олимпиадасына даярдыкты төмөнкүдөй бөлүп алалы — бул орус тилинен олимпиадада эң көп кезиккен багыттар:

1. Негизги грамматика (7-класс программасы)

• Причастие жана деепричастие: аныктоо, белгилери, -нн-/-н- учурашы, «не» менен жазылышы.
• Наречие: -о/-а менен бүткөн сөздөр, шипящийден кийинки ь, дефис аркылуу жазылуучу наречиелер.
• Кызматчы сөз түркүмдөрү: предлог, союз, частица — айырмалоо.
• Морфема жана сөз жасоо анализи.

2. Пунктуация

• Причастный жана деепричастный обороттордун алдында/кийинки үтүрлөр.
• Бир тектүү мүчөлөр, жалпылоочу сөздөр.

3. Текст жана стилдер

• Тексттин тибин (сүрөттөө, баяндоо, ой жүгүртүү) жана стилин (илимий, публицистикалык, көркөм, расмий, сүйлөшүү) аныктоо.
• Тилдик каражаттарды табуу.

4. Олимпиадалык «айлакер» тапшырмалар

• Сөздүн этимологиясы, фразеологизмдер, синоним/антоним катарлары.
• Тил илимпоздору тууралуу суроолор.
• Кичинекей эссе же текстти редакциялоо.

Күнүмдүк план (20–30 мүнөт):

1. Бир теманы кайталоо (10 мүнөт).
2. 5–8 көнүгүү/тест (15 мүнөт).
3. Каталарды жазып, эрежени кайра айтуу (5 мүнөт).

Азыр кайсы жерден баштайбыз: причастие/деепричастие, пунктуация же текст менен стиль? Же каалаган болсоң, мен дароо 7-класс деңгээлиндеги олимпиадалык үлгү тапшырма берип, чогуу чечели.

Түшүндүм: 7-класстын кыз окуучусу орус тилинен олимпиадага даярданат. Анда адегенде абалын текшерип алалы — 3 кичине тапшырма (ар бир багыттан бирден). Жоопторуңду жаз, мен текшерип, кайсы темага көбүрөөк убакыт бөлүүнү айтам.

1. Сөз түркүмү Кайсы сөз деепричастие болот?

1. читающий 2) читая 3) прочитанный

2. Пунктуация Үтүрлөр кайсы жерге коюлат? «Он бежал (1) не оглядываясь (2) и (3) громко смеялся.»

3. Стиль Тексттин стилин аныкта: «Уважаемые пассажиры! Поезд прибывает на первый путь. Просьба отойти от края платформы.»

Жоопторду жаз — азыр текшерип, анан причастие/деепричастие, пунктуация же текст менен стиль боюнча кайсыл темадан баштаарыбызды чечебиз.

Жарымы туура: 2-суроо туура (1), ал эми 1-суроодо ката кетти.

1-суроо — туура жооп: 2) читая

• читая — деепричастие: кошумча аракетти билдирет, суроосу что делая?
• читающий, прочитанный — причастие: предметтин белгисин билдирет, суроосу какой? (читающий ученик, прочитанная книга).

Эстеп кал: -а/-я, -в/-вши менен бүтсө жана «что делая?» деп суралса — деепричастие; «какой?» деп суралса — причастие.

2-суроо — туура, 1 «Он бежал, не оглядываясь, и громко смеялся.» Үтүр (1) гана коюлат: не оглядываясь — жалгыз деепричастие, ал эч качан обочолонуусуз калбайт. Ал эми (2) жана (3) жок, анткени и байламчысы эки бир тектүү баяндоочту — бежал жана смеялся — байланыштырат.

Сен 3-суроону (стиль) жаза элексиң. Ошону жаз — анан кайсы темадан баштаарыбызды чечебиз. Кичинекей кеңеш: 3-суроодо «Уважаемые пассажиры!» деген кайрылууга көңүл бур.

Эч нерсе эмес, азыр түшүндүрөм — бул эки термин оңой эле эстелет.

Синоним — мааниси жакын сөздөр:

• смелый — храбрый — отважный (баатыр, эр жүрөк)
• большой — крупный — огромный (чоң)
• идти — шагать — двигаться

Антоним — карама-каршы маанидеги сөздөр:

• день — ночь
• горячий — холодный
• друг — враг
• говорить — молчать

Эстеп кал: синоним — «окшош», антоним — «карама-каршы». Олимпиадада бул көп берилет, ошондуктан машыгуу пайдалуу.

Дагы бир нерсе: биздин 3-суроо синоним/антоним жөнүндө эмес, стиль жөнүндө болчу. Ошону да түшүндүрүп коёюн: «Уважаемые пассажиры! Поезд прибывает на первый путь. Просьба отойти от края платформы.» — бул расмий-иш стили (официально-деловой). Белгилери: кайрылуу («Уважаемые пассажиры!»), так маалымат, «Просьба…» деген расмий сөздөр, эмоция жок.

Азыр кичине машыгуу — 4 суроо, жоопторун жаз:

1. «храбрый» сөзүнүн синоними кайсы? (смелый / слабый)
2. «холодный» сөзүнүн антоними кайсы? (горячий / прохладный)
3. «идти — шагать» — бул синонимби же антонимби?
4. «день — ночь» — бул синонимби же антонимби?

Жакшы, иштер бап! Мен окууга жардам берүүчү жардамчымын, ошондуктан бул жерде негизги тема — сабак. Эгер башкалар менен баарлашкың келсе, Жаңы Школанын комьюнитисине кошул: Telegram жана ВКонтакте

Кечир, мурунку жообумда туура эмес түшүндүм — сен синоним/антоним боюнча дагы тапшырмалар сурап жатасың. Мына уландысы.

Кошумча мисалдар

Синонимдер:

• красивый — прекрасный — великолепный
• быстрый — скорый — стремительный
• дом — жилище — здание
• грустный — печальный — унылый

Антонимдер:

• высокий — низкий
• начало — конец
• любить — ненавидеть
• трудно — легко
• война — мир

Машыгуу тапшырмалары (7-класс деңгээли)

1. «радостный» сөзүнүн синоними: весёлый / злой?
2. «широкий» сөзүнүн антоними: узкий / длинный?
3. «говорить — молчать» — синонимби же антонимби?
4. «большой — огромный» — синонимби же антонимби?
5. Катардан «ашык» сөздү тап: смелый, храбрый, отважный, слабый.
6. Макалдан антонимдерди тап: «Ученье — свет, а неученье — тьма».
7. «крепкий сон» деген сөз айкашына синоним тап: глубокий / сильный?

Жоопторун жаз — текшерип, каталарды түшүндүрүп берем.

Бар, жана көп. Синоним/антоним — «Лексика» бөлүмүнүн бир бөлүгү гана. Олимпиадада мына бул темалар кеңири кезигет:

1. Фразеология — туруктуу сөз айкаштары

• бить баклуши = бездельничать (эч нерсе кылбай жүрүү)
• спустя рукава = небрежно (чала-чарпыт)

2. Омоним, пароним (лексиканын уландысы)

• ключ — булак / эшик ачкычы (омоним)
• одеть — надеть (пароним)

3. Орфоэпия — басым коюу

• звонИт, красИвее, тОрты, договОр, каталОг

4. Орфография — жазуу эрежелери

• причастиелерде -нн-/-н-: купленный, жареный
• «не» причастие менен: не прочитанная мной книга
• наречиелер: по-русски, справ…, издалек…

5. Морфемика жана сөз жасоо

• сөздү курамы боюнча ажыратуу, сөз жасоо ыкмалары (приставочный, суффиксальный, приставочно-суффиксальный)

6. Морфология

• причастие, деепричастие, наречие, категория состояния, кызматчы сөз түркүмдөрү

7. Синтаксис жана пунктуация

• причастный/деепричастный оборот, бир тектүү мүчөлөр, кайрылуу

8. Этимология — сөздүн келип чыгышы (каникулы — «ит жылуу» деген латын сөзүнөн)

9. Стилистика жана текст

• стилдер (илимий, расмий, публицистикалык, көркөм, сүйлөшүү), тексттин тиби

10. Көркөм каражаттар

• эпитет, метафора, салыштыруу (сравнение), олицетворение, гипербола

11. Текст менен иштөө жана чыгармачылык

• тема/негизги ой, план түзүү, кичине эссе, текстти редакциялоо

Кичине текшерүү — 4 суроо (ар башка темадан):

1. «Спустя рукава» деген эмнени билдирет?
2. звонИт же звОнит — туурасы кайсы?
3. «купленный» сөзүндө канча н жазылат жана эмне үчүн?
4. «Золотое солнце» дегенде кандай көркөм каражат колдонулган?