Кубаттуулук жонундо тушунук

Кыскача жооп: кубаттуулук — бул жумуштун канчалык тез аткарылышын көрсөтүүчү чоңдук. Ал бирдик убакыт ичинде аткарылган жумушка барабар:

\[ N=\frac{A}{t} \]

мында \(A\) — жумуш (Дж), \(t\) — убакыт (с), \(N\) — кубаттуулук (Вт). Кээ бир китептерде \(P\) деп да белгиленет.

Негизги кадамдар:

1. Бирдик. \(1\ \text{Вт}=1\ \text{Дж/с}\). Демек, 1 Вт кубаттуулук 1 секундада 1 Дж жумуш аткарат.
2. Күч жана ылдамдык аркылуу. Эгер күч \(F\) туруктуу, ал эми нерсе \(v\) ылдамдык менен кыймылдаса: \[ N=Fv \] Себеби \(A=Fs\), \(s=vt\), ошондуктан \(N=\frac{Fs}{t}=Fv\).
3. Мааниси. Кубаттуулук жумуштун өзү эмес, жумуштун аткарылуу ылдамдыгы. Бир эле жумушту тез аткарсаң — кубаттуулук чоң, жай аткарсаң — кичине.
4. Өлчөмү. Кубаттуулук — скалярдык чоңдук, багыты жок.

Мисал жана текшерүү: 300 Дж жумуш 5 с ичинде аткарылды:

\[ N=\frac{300\ \text{Дж}}{5\ \text{с}}=60\ \text{Вт} \]

Текшерүү: \(60\ \text{Вт}\cdot 5\ \text{с}=300\ \text{Дж}\). Эгер ошол эле 300 Дж жумуш 10 с ичинде аткарылса, \(N=30\ \text{Вт}\) болот: жумуш ошол эле, бирок кубаттуулук азыраак, анткени жайыраак аткарылган.

Окшош тапшырма үчүн: алгач \(A\) жана \(t\) берилгенби — аныкта; берилсе, \(N=A/t\) колдон. Эгер \(F\) жана \(v\) берилсе, \(N=Fv\) колдон. Жооптун бирдигин сөзсүз ватт менен жаз.

Кошумча: орточо кубаттуулук \(N_{\text{орч}}=\frac{A_{\text{жалпы}}}{t_{\text{жалпы}}}\), ал эми пайдалуу аракеттин коэффициенти \(\eta=\frac{N_{\text{пайдалуу}}}{N_{\text{жалпы}}}\cdot 100\%\).