С делай д.з

Коротко: №5 — это ответы «если бы …, то …»; №6 — события Apollo 13 по времени; №7 — личный пример на 6–8 предложений.

5-mashq. Savollarga javoblar

1. Agar NASA muhandislari energiya tejash strategiyasini ishlab chiqmaganida, ekipaj elektr energiyasini tez yo‘qotardi. Hayotni ta’minlash tizimlari ishlamay qolishi va kemaning Yerga xavfsiz qaytishi xavf ostida qolishi mumkin edi.

2. Ha, ularning hayoti xavf ostida bo‘lardi. Chunki asosiy modul portlashdan zarar ko‘rgan, kislorod va energiya bilan ta’minlash imkoniyati cheklangan edi. Oy moduli mustaqil hayotni ta’minlash tizimiga ega bo‘lgani uchun ularni vaqtincha saqlab turgan.

3. Karbonat angidrid filtri mos kelmaganida, kabinada CO₂ ko‘payib, nafas olish qiyinlashardi. Ekipaj zaharlanishi yoki bo‘g‘ilishi mumkin edi. Shuning uchun muhandislar mavjud materiallardan mos filtr yasashgan.

4. Menimcha, bu missiya keyingi kosmik tadqiqotlarga katta saboq bo‘ldi. Favqulodda vaziyatga tayyorlanish, zaxira tizimlar, Yerdagi mutaxassislar bilan tezkor hamkorlik va improvizatsiya qilish muhimligi ko‘rsatildi.

6-mashq. To‘g‘ri tartib

Rasmda c bandi ko‘rinmayapti. Ko‘rinadigan bandlar bo‘yicha tartib:

a → b → e → d → f

Agar kitobingizda c bandi portlash haqida bo‘lsa, u eng boshida turadi:

c → a → b → e → d → f

Yozma ko‘rinishi:

1. Astronavtlar Oy moduli ichiga o‘tkazildi.
2. NASA muhandislari energiya tejash strategiyasini ishlab chiqishdi.
3. Kislorod va karbonat angidrid filtrlari mos kelmadi, muhandislar improvizatsiya qilingan filtr yaratishdi.
4. Astronavtlar to‘g‘ri Yerga qaytish yo‘nalishiga burildi.
5. «Apollon 13» ekipaji 17-aprel kuni Tinch okeaniga muvaffaqiyatli qo‘ndi.

7-mashq. Namuna matn

Bir marta guruh loyihasini rejalashtirgan edik: har birimiz o‘z qismini tayyorlab, juma kuni birlashtirishimiz kerak edi. Ammo vazifalarni aniq taqsimlamaganimiz uchun ikki o‘quvchi o‘z qismini kech topshirdi va taqdimot kutilganidek chiqmadi. Avvaliga xafa bo‘ldim, keyin sababini tahlil qildim. Men aniq reja, yozma taqsimot va oraliq nazorat zarurligini tushundim. Keyingi loyihada vazifalarni jadvalga yozib, mas’ullarni belgiladim va har kuni qisqa tekshiruv o‘tkazdim. Natijada ish o‘z vaqtida va tartibli bajarildi. Bu tajriba menga muvaffaqiyat nafaqat g‘oyaga, balki reja va hamkorlikka bog‘liq ekanini o‘rgatdi.

Qanday tushunish kerak:
— №5: схема «Agar … bo‘lsa, … bo‘lardi, chunki …».
— №6: расставляй по времени: avariya → qutqaruv → filtr → Yerga yo‘nalish → qo‘nish.
— №7: структура «vaziyat → saboq → keyingi safar nima qildim». Namuna matnni o‘z hayotingizdagi voqea bilan almashtiring.