Жаңы тарых Xll-кылымдагы Россиянын империясы конспект жана ошонун ичинде эле 10 го жакын суроо болуш керек

Кыска жооп: «Xll» — бул XII (12) кылымдын белгиси. Бирок Россия империясы 1721-жылы гана жарыяланган, андыктан 12-кылымда «Россия империясы» болгон эмес. «Жаңы тарых» жана «империя» деген сөздөргө караганда, сенин тапшырмаң XVIII (18) кылымдагы Россия империясы тууралуу болушу мүмкүн. Төмөндө ошого ылайык конспект жана 10 суроо берем.

Теманын негизги логикасы: XVIII кылымда Россия:

1. империяга айланат;
2. аскердик-административдик модернизациядан өтөт;
3. Балтика жана Кара деңизге чыгуу үчүн кеңейет;
4. ошол эле учурда абсолютизм жана крепостнойлук күчөйт.

Конспект: Россия империясы XVIII кылымда

1. Империянын түзүлүшү

• Пётр I (1682/1696–1725) Россияны европалык державага айландырууга умтулган.
• 1700–1721-жж. Түндүк согушу Швецияга каршы жүргөн. Негизги максаты — Балтика деңизине чыгуу.
• 1709-ж. Полтава салгылашуусу — Швециянын жеңилүүсүндөгү чечүүчү уруш.
• 1721-ж. Ништадт тынчтык келишими боюнча Россия Балтика боюндагы жерлерди алган.
• Ошол эле 1721-жылы Пётр I император титулун кабыл алып, Россия империясын жарыялаган.
• 1703-ж. Санкт-Петербург шаарына негиз салынган; 1712-ж. борбор Москвадан Петербургга көчүрүлгөн.

2. Пётр I реформалары

• Башкаруу: Сенат (1711), коллегиялар, губерниялар, чиновниктер үчүн «Чиндер таблицасы» (1722).
• Чиркөө: Синод (1721) түзүлүп, чиркөө мамлекетке көзөмөлгө алынган.
• Аскер: рекруттук система, туруктуу армия жана флот түзүлгөн.
• Экономика: мануфактуралар өнүгүп, Уралда металлургия күчөгөн; протекционизм жана меркантилизм саясаты жүргүзүлгөн.
• Социалдык саясат: жан башы салыгы киргизилип, крепостнойлук күчөгөн.

3. Сарай төңкөрүштөрү (1725–1762)

• Пётр Iден кийин такка мураскорлук тартиби туруксуз болуп, гвардия жана дворяндар бийликке таасир эткен.
• Бул мезгилде Екатерина I, Пётр II, Анна Иоанновна, Елизавета Петровна, Пётр III сыяктуу өкүмдарлар алмашкан.
• «Сарай төңкөрүштөрү» бийликтин туруксуздугун көрсөтөт, бирок дворяндардын орду күчөйт.

4. Екатерина II (1762–1796)

• «Агартуу абсолютизми» саясатын жүргүзгөн: агартуу идеяларын пайдаланып, бирок самодержавиени бекемдеген.
• 1767-ж. Мыйзам чыгаруу комиссиясы чакырылган.
• 1773–1775-жж. Емельян Пугачёвдун көтөрүлүшү крепостной дыйкандардын оор абалын көрсөткөн; көтөрүлүш басылган.
• 1775-ж. губерниялык реформа, 1785-ж. дворяндарга жана шаарларга грамоталар берилген.
• Дворяндардын укуктары кеңейип, крепостной дыйкандардын укуксуздугу күчөгөн.

5. Экономика жана коом

• Россия негизинен агрардык өлкө болгон.
• Шаарлар, мануфактуралар, соода жана жарманкелер өнүккөн.
• Коом катмарларга бөлүнгөн: дворяндар, духовенство, купецтер, мещандар, крепостной жана мамлекеттик дыйкандар.
• Крепостнойлук экономиканын өнүгүшүнө тоскоолдук жараткан.

6. Сырткы саясат

• Негизги багыттар: Балтика, Кара деңиз, Осмон империясы, Польша жана Европадагы согуштар.
• 1768–1774-жж. Орус-түрк согушу Кючук-Кайнарджи тынчтык келишими менен аяктаган.
• 1783-ж. Крым Россияга кошулган.
• 1787–1791-жж. Орус-түрк согушу Яссы тынчтык келишими менен бүткөн.
• Польшанын 1772, 1793, 1795-жж. бөлүнүштөрү Россиянын батыш тарапка кеңейишине алып келген.
• Француз революциясына каршы коалицияларга катышуу болгон.

7. Маданият

• 1724-ж. Илимдер академиясы түзүлгөн.
• 1755-ж. Москва университети ачылган.
• М. В. Ломоносов сыяктуу окумуштуулар иштеген.
• Архитектурада барокко жана классицизм, адабиятта агартуу идеялары өнүккөн.

8. Жыйынтык

XVIII кылымда Россия империясы:

• чоң аймактарды кошуп, улуу державага айланган;
• Балтика жана Кара деңизге чыгууга жетишкен;
• экономиканы жана мамлекеттик аппаратты модерндаштырган;
• бирок абсолютизм, крепостнойлук жана социалдык теңсиздик күчөгөн.

10 суроо жана кыска жооптору

1. Россия империясы качан жарыяланган?
   — 1721-жылы, Пётр I тарабынан.

2. Түндүк согушунун негизги максаты эмне болгон?
   — Балтика деңизине чыгуу жана Швециянын күчүн алсыратуу.

3. Пётр I реформаларынын негизги багыттарын ата.
   — Аскер, башкаруу, экономика, чиркөө, билим жана социалдык түзүлүш.

4. «Сарай төңкөрүштөрү» деген эмне?
   — 1725–1762-жж. так үчүн күрөш жана гвардиянын, дворяндардын таасири менен өкүмдарлардын алмашуусу.

5. Екатерина IIнин «агартуу абсолютизми» деген эмне?
   — Агартуу идеяларын колдонуу менен падышанын чексиз бийлигин бекемдөө саясаты.

6. Пугачёв көтөрүлүшү эмнени көрсөттү?
   — Крепостной дыйкандардын оор абалын жана социалдык карама-каршылыктардын курчтугун.

7. Кара деңиз багытындагы негизги жетишкендиктер кандай?
   — Крымдын кошулушу (1783), Кара деңизге чыгуу, Осмон империясы менен согуштарда ийгиликтер.

8. Польшанын бөлүнүштөрү качан болгон?
   — 1772, 1793, 1795-жж.

9. XVIII кылымдагы маданият жана билим боюнча эмнелерди атаса болот?
   — Илимдер академиясы (1724), Москва университети (1755), Ломоносов, классицизм жана барокко.

10. XVIII кылымдагы Россия империясынын негизги жыйынтыгы эмне?
    — Аскердик-саясий күч жана аймак кеңейди, бирок абсолютизм жана крепостнойлук күчөдү.

Өзүңдү текшер: 1721, 1709, 1762–1796, 1783, 1795 — ушул даталарды туура атасаң, теманын негизги өзөгүн түшүнгөнсүң. Эгер мугалим так XII (12) кылымдагы Байыркы Русь боюнча талап кылса, айт — ошол боюнча өзүнчө конспект жана 10 суроо түзүп берем.