Ушуларды иште
Кыска жооп:
2-маселе (калькулятор менен):
а) 48,97
б) 25,85
в) 13,94
г) 99,13
6-маселе: 5 дептер 83,1 сом турса, 3 дептер — 49,86 сом.
10-маселе: 1 кг балык — 7,55; эң жакын бүтүн санга тегеректегенде — 8.
Кантип чыгарылат
1. Амалдардын тартиби: адегенде көбөйтүү жана бөлүү, андан кийин кошуу жана кемитүү. Кашаа болсо, эң оболу кашаа аткарылат.
а)
\[
88,4:2,1+6,87=42,095\ldots+6,87=48,965\ldots\approx48,97
\]
б)
\[
0,46+6,7\cdot3,79=0,46+25,393=25,853\approx25,85
\]
в)
\[
11,35-2,81+5,4=8,54+5,4=13,94
\]
г)
\[
5\cdot16,33+8,741\cdot2=81,65+17,482=99,132\approx99,13
\]
Тегеректөө эрежеси: үтүрдөн кийинки 2 сан калтырабыз; үчүнчү сан 5 же андан чоң болсо, экинчи санды 1ге көбөйтөбүз.
Тексттик маселелер
6-маселе. Пропорция менен чыгарабыз:
\[ 5 \text{ дептер} — 83,1 \text{ сом} \] \[ 3 \text{ дептер} — x \text{ сом} \]
\[ x=\frac{83,1\cdot3}{5}=49,86 \text{ сом} \]
Эгер сүрөттөгү биринчи сан «3 дептер» деп окулса, анда 3 дептердин баасы түз эле 83,1 сом болот.
10-маселе. 3 кг балык 22,65 турат:
\[ 22,65:3=7,55 \]
1 кг баасы — 7,55. Эң жакын бүтүн санга тегеректесек: 8.
Физика боюнча кошумча
- \(H_2\) — 2 атом H
- \(O_2\) — 2 атом O
- \(H_2O\) — 2 H + 1 O = 3 атом
- \(CO_2\) — 1 C + 2 O = 3 атом
Моделдердин мисалдары: пластилинден жасалган суу молекуласынын модели, эки бирдей шардан турган \(O_2\) модели, ортосунда көмүртек жана эки жагында кычкылтек шариктери бар \(CO_2\) модели.
Обсуждение
8 сообщенийКыргыз тилдег 30-конугууну иште
30-көнүгүүнүн шартын көрүп турбаймын — анын тексти сүрөттө же сөз менен берилген эмес. Ошондуктан так жооп бере албайм.
30-көнүгүүнүн сүрөтүн же текстин жөнөтүңүз: ошондо тапшырманы аткарып, эрежесин түшүндүрүп берем.
Мына
Бул 30-көнүгүүдө тексттеги орунсуз кайталанган сөздөрдү таап, аларды синонимдер же ат атоочтор менен алмаштырып, текстти кайра оңдоп жазуу талап кылынат.
Текстте эң көп кайталанган сөздөр: китепкана (8 жолу), кызматкер (3 жолу), чыгарма (3 жолу), акын-жазуучу (2 жолу) жана орундуктар (2 жолу).
Оңдолгон текст (көчүрүп жазсаңыз болот):
Улуттук китепканада кыргыз элинин бардык акын-жазуучуларынын чыгармалары орун алган. Кайсыл автордун эмгеги болбосун, бул жерден адистердин жардамы менен кыйналбай таап алууга болот. Алар окурмандарды сылык жана маданияттуу тейлешет. Мекеменин залдары кеңен, жарык, таза, иреттүү жана кыпкысым жылуу. Анда атайын окуу жана жумуш орундуктары бар. Эс алганга ылайыктуу жайларды байкасаң, кээде окубай эле кереэли кечке сүйлөшүп, күн өткөрүшөт. Алар анда эмне үчүн убактысын коротуп, бул жерге келишкенин түшүнбөйсүң. Эгер, албетте, бош убакыт болсо, ушул жерге барып, кызыктуу адабий китептерди окуганга, жандүйнөңдү байытканга не жетсин.
Эмнелер алмаштырылды жана эмне үчүн:
акын-жазуучунун чыгармасы→автордун эмгеги(экинчи сүйлөмдө кайталанбашы үчүн).китепкананын кызматкерлеринин→адистердин(сөздүн кайталанышын азайтуу үчүн).Китепкананын кызматкерлери→Алар(ат атооч менен алмаштыруу).Китепкананын залдары→Мекеменин залдары(стилди жакшыртуу үчүн).Китепканада атайын орундуктар бар. Китепкана ... жумуш орундуктар бар→Анда атайын окуу жана жумуш орундуктары бар(эки сүйлөмдү бириктирип,орундуктар бардегендин кайталанышын жойдук).орундарды→жайларды.китепканага,китепкананы→бул жерге,ушул жерге(тексттеги эң көп кайталган сөздү ат атоочтор менен алмаштыруу).адабий чыгармаларды→адабий китептерди(чыгармасөзү кайталанбашы үчүн).
Ат атооч синонимдер менее алмаштыр
Жарайт — эми алмаштырууну эки топко бөлүп берейин: ат атоочтор жана синонимдер.
1. Ат атоочтор менен алмаштыруу
| Кайталанган сөз | Ат атооч |
|---|---|
| китепкана | ал, анда, мында, бул жерде, ушул жерге |
| китепкананын кызматкерлери | алар |
| чыгармалар | алар |
2. Синонимдер менен алмаштыруу
| Кайталанган сөз | Синоним |
|---|---|
| китепкана | мекеме, китеп казынасы |
| кызматкер | адис, библиотекар |
| акын-жазуучу | автор |
| чыгарма | эмгек, китеп |
| орундук | жай, орун |
Оңдолгон текст
Улуттук китепканада кыргыз элинин бардык акын-жазуучуларынын чыгармалары орун алган. Кайсыл автордун эмгеги болбосун, бул жерден адистердин жардамы менен кыйналбай таап алууга болот. Алар окурмандарды сылык жана маданияттуу тейлешет. Мекеменин залдары кеңен, жарык, таза, иреттүү жана кыпкысым жылуу. Анда атайын окуу жана жумуш орундары бар. Эс алганга ылайыктуу жайларды байкасаң, кээде окубай эле кечке сүйлөшүп, күн өткөрүшөт. Алар анда эмне үчүн убактысын коротуп, бул жерге келишкенин түшүнбөйсүң. Эгер, албетте, бош убакыт болсо, ушул жерге барып, кызыктуу адабий китептерди окуганга, жандүйнөңдү байытканга не жетсин.
Эске алыш керек эреже
- Ат атооч алдынкы сүйлөмдөгү затты так көрсөтүүчү болушу керек: «Алар окурмандарды тейлешет» — бул жерде «алар» = кызматкерлер.
- Бир абзацта «ал / алар» өтө көп колдонулса да стиль начарлайт — ошондуктан ат атооч менен синонимди кезектештирип колдонобуз.
- Тексттеги сөздүн так өзгөрүшү китептеги варианттан айырмаланышы мүмкүн: эгер мугалим так текстти талап кылса, 30-көнүгүүнүн сүрөтүн жөнөтсөңүз, ошого ылайык тактап берем.
Иште адам жана коомдон
Иште адам жана коомдон
