Дуйшондун алтынайдын келечегине тийгизген таасири
Кыска жооп: Дүйшөн Алтынайдын келечегине чечүүчү таасир эткен: ага билим жолун ачып, өзүнө ишенүүгө жана өз тагдырын өзү тандап алууга мүмкүнчүлүк берген. Натыйжада Алтынай айылдагы оор турмуштан чыгып, окуусун улантып, келечекте илимпоз-академик болгон.
Бул кайдан көрүнөт:
- Билим берүү. Дүйшөн айылда мектеп ачып, Алтынайды окутканы менен анын дүйнө таанымын өзгөрткөн: кыз да билим алып, чоң жашоого жол ача аларын көрсөткөн.
- Коргоо жана колдоо. Повестте Дүйшөн Алтынайды оор, кордуктуу абалдан коргоп, ага журтчулуктун алдында да, өз алдында да кадыр-баркын сезингенге жардам берет.
- Андан ары окутуу. Алтынайды шаардагы окуу жайга жөнөтүп, билим алуусун улантууга жол ачат. Бул — келечегин түптөгөн негизги кадам.
- Жеке үлгү. Дүйшөн жаш мугалим болсо да, акыйкаттык үчүн күрөшүп, өз ишине берилген. Алтынай ошондой эр жүрөктүүлүктү, эмгекчилдикти жана адамды сыйлоону өзүнө сиңирет. Кийин чоңойгондо да мугалимин унутпай, ага ыраазычылык билдирет.
Принцип: «Таасир» деген — жөн гана бир адамдын экинчи адамга жакшы сөз айтышы эмес. Бул себеп-натыйжа чынжыры:
мугалимдин билимге чакырышы → кыздын өзүнө ишениши → окуусун улантуусу → жаңы кесип жана келечек.
Текшерүү үчүн: Дүйшөн болбогондо, Алтынай сабатсыз, эрте турмушка байланып калмак. Демек, мугалим анын келечегине чечүүчү таасир эткен. Бирок Алтынайдын өз эмгегин да эске алуу керек: Дүйшөн жол ачкан, ал эми ага жетүү үчүн Алтынай өзү да тырышкан.
Обсуждение
4 сообщенияАлтынайдын тагдыры аркылуу автор кандай ойду билдирет
Билдирген
Кыска жооп: Алтынайдын тагдыры аркылуу автор (Ч. Айтматов, «Биринчи мугалим») билимдин адам тагдырын өзгөртө турган күчү жөнүндө, ошондой эле жөнөкөй адамдын улуу иши жана мугалимдин эрдиги унутта калбашы керектиги жөнүндө ой айтат.
Алтынайдын тагдыры эмнени далилдейт — автордун негизги ойлору:
Билим — эркиндикке жана кадыр-баркка жол. Алтынай сабатсыз, байлардын кордугуна кабылган кыздан академик болуп чыгат. Автор: элдин келечеги билимде, ал эми билим — жөн гана китеп эмес, адамдын тагдырын өзгөртүүчү күч деп айтат.
Тарыхты жеке адамдар жасайт. Дүйшөн жалгыз, куралсыз, келекеге калган мугалим. Бирок ошол «кичине» адамдын эрки бүтүндөй бир айылдын, ал тургай өлкөнүн келечегине таасир этет. Демек, автор: чоң өзгөрүүнү...бир адамдын жеке эрки жана ишеними баштайт дегенди билдирет.
Жакшылык унутта калбайт. Алтынай чоңойгондон кийин мугалимин издеп келип, ага ыраазычылык билдирет. Автор ушундай көрүнүш аркылуу: эл өзүнүн жөнөкөй баатырларын, алардын курмандыгын унутпашы керек; тарых атактуулар менен гана эмес, ушундай ысымсыз эмгекчилер менен да өлчөнөт деп айтат.
Эски каада-салтты сынга алат. Алтынайдын алгачкы тагдыры — байга сатылуу, эрте турмушка зордуктап берүү. Автор бул аркылуу аялдын да билим алууга, өз тагдырын өзү чечүүгө укугу бар экенин, ал эми эски каадалар адамды кордоп, коомду артка тартарын көрсөтөт.
Жеңиш — тек гана белек эмес, эмгек. Автор Алтынайды «курмандык» катары гана көрсөтпөйт: ал өзү да окуп, тырышып, ошол жолго жетет. Демек, мугалим жол ачат, бирок адам өзү да кадам ташташы керек деген ой бар.
Жыйынтык. Автор Алтынайдын тагдыры аркылуу билип-түшүнүү жана адамдык эр жүрөктүүлүк тагдырды өзгөртөт деп билдирет. Улуулук чоң кызматта эмес, жөнөкөй адамдын жүрөгүндө жана ишинде; ал эми мугалим — элдин келечегин курган адам. Окурманга кайрылган негизги ою: сенин да жасаган жакшылыгың, билимиң башкалардын тагдырына таасир этиши мүмкүн, ошондуктан жоопкерчиликтүү бол.
Эсте тутуу үчүн: Айтматов бул повестти Дүйшөндүн прототиби — айылдык мугалим, Алтынайдын прототиби — чыныгы академик болгон тарыхка таянып жазган. Ошондуктан бул жөн гана көркөм ойдон эмес, чыныгы турмуштан алынган далил катары окулат.
Вот это по Английскому
